Xəbər lenti

  • 2017-03-24
  • 23:54 İranda 130 maşın toqquşdu: 59 yaralı
    23:40 Yıldırımdan Kılıçdaroğluna: Əyləci boşalmış avtomobil kimi...
    23:25 Anar Məmmədovun əmlakına həbs qoyuldu - Məhkəmə qərarı
    23:18 Türkiyəyə girmək istəyən 4 PKK-lı saxlanıldı
    22:57 Ərdoğan Türkiyə-Finlandiya matçını izlədi
    22:45 ABŞ-dan Səudiyyə Ərəbistanına növbəti məhkəmə şikayəti
    22:16 Nazirin biabırçı təqdimatı: Xaosun, terrorun memarı...
    21:48 Dünyanın 100 ən gözəl qadını seçildi - türklər də var
    21:36 ABŞ HİV-lə mübarizə üçün Ukraynaya 22 milyon dollar ayırdı
    21:12 İslamofobiçilərin gözlədiyi olmadı: London terrorçusunun əsl adı...
    20:57 Dəkkədə kamikadze özünü partlatdı
    20:43 Nalbandyanla Hoqland görüşdü: Qarabağdan danışdılar
    20:15 Türkiyədə yenə zəlzələ oldu
    20:00 Qırmızı iPhone 7 bu gün satışa çıxarılır
    19:45 "Bugatti" 39 min dollarlıq velosiped hazırladı
    19:23 İŞİD Çeçenistandakı hücumun məsuliyyətini üzərinə götürdü
    19:00 Türkiyə hökuməti “Mercedes”i araşdıracaq
    18:47 Serbiya NATO üzvü olmayacaq
    18:40 İlham Əliyev yunanıstanlı həmkarını təbrik etdi
    18:30 Putinlə Le Pen görüşdü
    18:09 Somali üçün SOS çağırışı: 100 mindən çox uşaq acından öləcək
    17:45 Kuşadasında miqrant qayığı batdı: 11 ölü
    17:30 London terroruna görə tutulanların sayı 9-a çatdı
    17:15 WikiLeaks-dən CİA ilə bağlı növbəti iddia
    17:00 Kiyevdə öldürülmüş sabiq millət vəkilinin qatili məlum oldu
    16:50 Angela Merkel: Türkiyədəki referendumu gözləyək
    16:37 Şimali Kipr referenduma erkən gedəcək
    16:17 Bolqarıstan türk jurnalistləri ölkəyə buraxmadı
    16:00 Kanadadan İslamofobiya əleyhinə qanun
    15:45 Berti Foqts Bakıya gəlib
    15:20 ABŞ-a gediş çətinləşir: yeni viza qaydaları
    15:05 İŞİD türkmən kəndinə basqın etdi: 5 nəfər güllələndi
    14:50 Venesuela əsgərləri Kolumbiyadan çıxdı
    14:40 Türkiyədə zəlzələ oldu
    14:26 Hüsnü Mübarək azadlığa buraxıldı
    14:06 Müdafiə naziri ön xətdə yoxlama apardı
    13:55 Ərdoğan britaniyalı nazirlə görüşəcək
    13:48 AFFA "Zirə" klubunu cərimələdi
    13:36 Lapşin anası ilə görüşdü
    13:25 SOCAR Ukraynaya aviasiya yanacağı satacaq
    13:15 "Sberbank"dan Dadaşeva bacıları haqda yazılanlara təkzib: Yalandır
    13:00 London terroruna görə Azərbaycan səfirliklərinin bayraqları endirildi
    12:55 Çeçenistanda toqquşma: 6 rus əsgəri öldürüldü
    12:44 Azərbaycanda yenilik: virtual laboratoriya yaradılır
    12:38 Qeyri-qanuni taksi sürənlər cərimələndi
    12:25 Sabah Bakıda 14 dərəcə isti olacaq
    12:18 Azərbaycan nefti bahalaşıb
    12:10 Bayram günləri yol qəzalarında ölən və yaralananların STATİSTİKASI
    11:55 Daha bir miqrant faciəsi: 250 nəfərin öldüyü deyilir
    11:45 3 mindən çox Rusiya vətəndaşı Ermənistana gedib
    17
    10:40:00
    Avqust
    1029 nəfər oxuyub

    Cəhalətin qurbanları

    Cəmiyyəti bürümüş aqressiya gündən günə güclənir. Son dövrlərdə kriminal xəbərlərdə haqqında eşitdiyimiz qətl hadisələrinin səbəbləri insanı şoka salır. Avtobusda ayağı tapdalandı- öldürdü; it parkda üstünə hürdü- öldürdü; sözləri düz gəlmədi – öldürdü, blokda öpüşdü-öldürüldü, sevgilisindən ayrılmaq  istədi- öldürüldü və sair və i. 

     

    Bütün bu xəbərləri oxuyanda insanı dəhşət bürüsə də, hamı susur və kütləvi aqressiya hər gün daha da artır. Cəmiyyətdəki bu aqressiyanın səbəbləri nədir deyə düşünürsən. 

     

    Cəmiyyətlərin inkişaf tarixinə baxdıqda inqilablar və savaşlar olan ölkələrdə aqressiv halların gücləndiyini müşahidə etmək olar. Lakin belə cəmiyyətlərdə, adətən, savadlı təbəqə azlıq təşkil edir və əhalinin böyük hissəsi cahil olur. Lakin Azərbaycan cəmiyyətinin bu günkü vəziyyətinə nəzər salanda tamamilə əks mənzərənin şahidi olursan. 


    •    Birinci, 20 ildən çoxdur Azərbaycanda müharibə şəraiti atəşkəslə əvəz edilib. 
    •    İkinci, sərhəddə gedən doyüşlərin ab-havası paytaxtda hiss olunmur. 
    •    Üçüncü, Azərbaycan əhalisinin böyük bir hissəsi ali təhsillidir. 
    •    Dördüncü, Azərbaycanda artıq kökü 100 illiklərə söykənən sair və yazıçı birlikləri mövcuddur ki, bunların da birbaşa missiyası cəmiyyətdəki qaranlıq məqamları aydınlatmaqdır.

     

    Bütün bunlara baxmayaraq adama hərdən elə gəlir ki, Azərbaycanda nə yazıçı var,  nə şair, nə alim. Ümumiyyətlə, ziyalı təbəqəsi yoxdur. Çünki olsaydı, susmazdı, baş verənlərin qarşısında fəryad edərdi. Barmaqla sayılacaq  yazıçı və şairlərimizi çıxsaq, qalanları ev-eşik, övladlarına vəzifə peşindədir. Aktyorlar bütün dünyada ən müxalif təbəqələrdən biri sayıldığı halda bizdə yenə də bir-iki istisna olmaqla ən yaltaq təbəqə onlarındı. Cəmiyyəti çalxalayan, ölkə üçün faciəvi durumlarda aktyorlarımız, yazıçılarımız susurlar.  Onlar cəmiyyətdəki qaranlıqda aydın ola bilmirlər. İllər öncə rəhmətlik Elçibəyin təşəbbüsü ilə yaradılmış aydınlar birliyi, təəssüf ki, bu gün müxtəlif səbəblərdən fəaliyyət göstərmir. Çünki Azərbaycanda fəaliyyət göstərmək ücün mütləq halda güc olmalısan. Lakin burda normal şəkildə- öz zəhməti hesabına güc sahibi olmaq, qanunlara riayət etmək təfəkkürü inkişaf etməyib. Hər kəs nəyin bahasına olur-olsun, güclənmək  və bu gücdən başqalarını əzib keçmək üçün yararlanmaq istəyir. Məhz, bu səbəbdən də Azərbaycanda fırıldaqçı rektorlara, reket jurnalistlərə, rüşvətxor və kobud məmurlara, əksəriyyəti savadsız və məsuliyyətsiz həkimlərə, hər yolla vergidən qaçan, sonra da həmin rüşvətxor məmurdan şikayətlənən iş adamına kifayət qədər rast gəlmək olar. Bu isə Azərbaycan cəmiyyətinin artıq belə hallarla barışdığının və qəbul etdiyinin göstəricisidir. Ən dəhşətlisi odur ki, qanunsuzluqlarla barışan və ona xidmət edənlərin ilk sırasında Azərbaycan müəllimi gəlir.

     

    Son günlərdə jurnalist Rasim Əliyevin ölümü bütün bəlalarımızın bir-biri ilə zəncirvari bağlı olduğunu və təfəkkürümüzdəki boşluqları üzə çıxartdı. 

     

    Rasimin ölümündə günahkar kimdir? Bir gənc öldü. Bir neçəsi həbs olundu. Başqa bir gəncin karyerasına son qoyuldu. Məhv olmuş neçə həyat.  Qazanan kim oldu bu hadisədən¬?  Heç kim. Günahkar isə hamımızıq. Məhkəmə sistemini rüşvətlə idarə edənlər, bu sistemə güvən yarada bilməyən hakimiyyət, susan ziyalı, biganə qalan xalq. 

     

    Məsələ bir jurnalistin ölümünə gələndə hamı danışmağa başladı və yenə də məsələnin kökünə varılmadı. Suçlu axtarıldı və tapıldı. Hər şeyə güc sayəsində nail olmaq altşüurumuza yerləşib. Futbolçu həqiqətən jurnalist tərəfindən  heç bir təhlil aparılmadan, etikadan kənar ifadələrlə təhqir olunmuşdu. Jurnalist əlindəki qələmdən aqressiv şəkildə istifadə etmişdi. Azərbaycan jurnalistikasını dərindən araşdırsaq, çox az sayda professional jurnalistə rast gəlmək olar. Əksəriyyət qələminə cəmiyyətdə baş verən hadisələri təhlil edib nəticə çıxarmaq üçün deyil, şəxsi hiss və emosiyalarını ifadə edən silah kimi baxır. Baxmayaraq ki, bir əsrə yaxındır, BDU-da jurnalistika fakultəsi fəaliyyət göstərir, amma bütün sahələrdə olduğu kimi burda da böyük boşluq var. Jurnalisti, həkimi, müəllimi yerində olmayan bir cəmiyyətdə yaşayırıq. Bu cəmiyyətdə təhqir olunan şəxs məhkəməyə müraciət etmək əvəzinə yumruğunu işə salır. Çünki onun şüurunda dövlətçilik təfəkkürü yoxdur. Şəxsiyyəti təhqir olunmuş insanlar dövlətin məhkəmələrinə müraciət etməyin lazımlığını başa düşmürlər. Başa düşmürlər ki, dövlət onların bütün hüquqlarını, həyatını qoruyan bir qurumdur. 

     

    Məhkəməyə deyil, yumruğa müraciət edən vətəndaş üçün dövlət nə deməkdir?  Ona verilən imtiyazlar və onların yaratdığı hədsiz özünəgüvən hissi. Yüksək balla qəbul olunub, altı il universitet oxuyub  200- 300 manat maaş alan savadlı insanlar Azərbaycanda heç kimə örnək ola bilmir, amma şansı parlayan idmançıya sonsuz imkanlar yaradılır. Bütün dünyada idmançılar yaxşı qazanır, bunu bilirik. Ancaq heç yerdə onlara əlahiddə imkanlar yaradılmır. Vətəndaşlara yaradılan qeyri-bərabər imkanlar cəmiyyətdəki balansı pozur.  Balansı pozulmuş cəmiyyət isə yeni yaranan dövlət üçün yaxşı zəmin deyil. 

     

    Əslində inkişaf etmiş dövlətlərdə də şəxsi zəmində və sonu faciə ilə bitən mübahisələr olur. Lakin total şəkildə belə cəmiyyətlərdə şəxsiyyəti təhqir olunmuş insanlar məhkəməyə müraciət edirlər və hüquqları məhkəmədə qorunur. Bizdəkinin əksinə olaraq tanınmış idmançılar, aktyorlar, iş adamları, digər pula, gücə malik insanlar qanuna daha çox riayət etməyə çalışırlar ki, cəmiyyətlə aralarındakı balansı qoruya bilsinlər. Ona görə ki, malik olduqları sərvət və güc hakimiyyət tərəfindən onlara peşkəş edilməyib, onun üçün böyük əmək veriblər. Bu gücün də təhlükəsizliyini təmin edən qanunlardır. Bir cəmiyyətdəki insanlar əməklərinə görə yox, şanslarına görə dəyərləndirilirlər,  cəmiyyət üzvləri qanuna deyil, sahib olduqları gücə güvənirlər, o cəmiyyətdə dövlətə qarşı heç bir sevgi olmayacaq, dövlətçilik təfəkkürü formalaşmayacaq. Bu ölkədə hələ uzun müddət bayrağın nə olduğunu başa düşməyəcəklər, çünki hələ dövlətin nə olduğunu dərk etmirlər. Biz altşüurunda  dövlətçilik təfəkkürü hələ oturuşmamış bir toplum, bir xalqıq. Dövlət nədir, onun instansiyaları nəyə və necə xidmət edir?  Xalqımız bunu hələ tam anlamır.  

     

    "Azərbaycanlılarda vətənpərvərlik hissi çox güclüdür, amma dövlətçilik hissi inkişaf etməyib. Məhz, bu səbəbdəndir ki, bu vətən üçün ŞƏHİD olmuş insanın övladı dövlətin qanunlarına qarşı çıxır"

     

    Dövlət və vətən anlayışları bəzən üst- üstə düşsə də, bunların arasında müəyyən fərq var. Vətəni sən seçmirsən. Amma yaşadığın dövləti seçə bilərsən, hətta qura bilərsən. Uzun illər vətənimiz vardı, dövlətimiz yox. Vətən təhlükədə olanda hər kəs ayağa qalxdı, onu qorumağa çalışdı, canından keçdi. 20 il bir dövlət üçün böyük bir yaş deyil, ancaq bu günə qədər yetişən nəsil artıq təfəkküründəki boşluqla formalaşıb. Lakin zaman dayanmır, yeni nəsil böyüyür. Onun şüurunda mütləq DÖVLƏT anlayışının təməli atılmalıdır. O bilməlidir ki, dövlət vətəndən daha üstün anlayışdır. Bilməlidir ki, dövlətin əsas məqsədi insana xidmət etməkdir. Bilməlidir ki, dövlətin də, insanın da başının çox üstündə milli bayrağı dalğalanmalıdır. İnsan digər canlı varlıqlardan fəqrli olaraq şüuru inkişaf etdikcə müəyyən icmalar qurmağa başlayır, müəyyən dəyərlərə söykənən cəmiyyətlərdə yaşayır. Hər inkişaf mərhələsində bu cəmiyyətlər daha da mükəmməlləşirdi. Onların dəyərləri özlərinə uyğun olurdu. Demək ki, cəmiyyət nə qədər inkişaf edirsə, bir o qədər yüksək dəyərlərə üstünlük verir.  Bəşəriyyətin indiyə qədər qurduğu ən mükəmməl cəmiyyət dövlətdir. Demək ki, dövlətin dəyərlər sistemi daha yüksəkdə durur. Onlar təkcə şəxsi maraqları yox, eyni zamanda bütün maraqları birləşdirən milli maraqlarda əks olunur. Məhz, bu səbəbdəndir ki, inkişaf etmiş dövlətlərdə dövlətə və onun bayrağına sevgi böyükdür. 

     

    Bütün tarixi araşdırsaq, bayraqsız dövlət tapa bilmərik. Yüksək Avropa dəyərlərindən danışanlar  ilk növbədə avropalıların öz dövlət bayrağına olan sevgilərini görməlidirlər. Bəlkə bu sevginin nəticəsidir ki, son iki əsrdə avropalılar başqaları ilə müqayisədə daha mükəmməl dövlətlər qura biliblər və qurduqları dövlətlərdə insan məhfumunu ən üst səviyyəyə çıxartdılar. Elə buna görə də inkişaf etmiş Avropa dövlətlərində zorakılıq halları başqaları ilə müqayisədə çox azdır. 

     

    Ümid edək ki, yaxın gələcəkdə biz də insana dəyər verən bir cəmiyyət qura biləcəyik və rasimlər daha ölməyəcək. 

     

    Yazarın arxivi