Xəbər lenti

  • 2017-02-21
  • 18:10 “WhatsApp”dan daha bir yenilik
    17:59 "Prezident özündən sonra estafeti Mehriban Əliyevaya verməyi düşünür"
    17:50 Türkiyədəki sonuncu referendum anketinin nəticəsi bəlli oldu
    17:34 "İqtidar komandasına baxanda ən layiqli namizəd Mehriban Əliyevadır"
    17:33 Sergey Markov:Mehriban Əliyevanın vitse-prezident təyin olunması ölkəyə fayda verəcək
    17:22 Elmar Məmmədyarov Türkiyəyə gedib
    17:15 Bərzani Türkiyəyə gəlir
    17:05 Ermənistan baş naziri Gürcüstana səfər edəcək
    16:45 Çin ABŞ-a xəbərdarlıq etdi
    16:33 Novruz Məmmədov: "Hamı bu vəzifədə Mehriban Əliyevanı görürdü"
    16:28 Oskanianın oğlu adam oğurluğunda ittiham olunur
    16:14 Gürcüstanda Kür çayı tullantılardan təmizlənir
    16:02 "İdarəetmədə təkmilləşmə olacaqsa, təyinat effektli olacaq"
    15:56 Elmar Məmmədyarov Belçika xalqını təbrik etdi
    15:45 Yaralı fələstinlini öldürən əsgərə 18 ay cəza
    15:33 BMT: Qəddafinin oğlunun taleyi məlum deyil
    15:07 Mehriban Əliyeva: "Cənab prezident, bu yüksək etimada görə Sizə minnətdaram"
    15:03 "Dünyada analoqu olmayan situasiya yaranıb" - ADP sədri
    14:50 Rusiya dünyanın ən böyük neft istehsalçısı oldu
    14:35 “Parabank”ın məcburi ləğv prosesi dayandırılıb
    14:20 Ağdamda çobanlar atəşə tutulub
    14:04 Arif Hacılı: "Bu təyinat hakimiyyətdaxili qarşıdurmanı gücləndirəcək"
    13:55 Uşaqlar üçün İslam ensiklopediyası hazırlanacaq
    13:50 Roma Papasının nümayəndəsi:Xocalını törədənlər cəzasız qalmayacaq
    13:38 Tailandda körpü dağıldı - Xəsarət alan var
    13:23 Fazil Mustafa: "Bu postun ən layiqli namizədi odur"
    13:22 Dollar bahalaşdı
    13:12 Azərbaycan nümayəndə heyəti İrana səfərə gedir
    13:01 İlham Əliyevin sədrliyi ilə Təhlükəsizlik Şurasının iclası keçirildi
    12:41 Cocuq Mərcanlıda açıq səma altında muzey yaratmaq təklif olunur
    12:31 Yeni vitse-prezident təyin olundu
    12:29 Sabah hava necə olacaq?
    12:23 Türkiyəyə çamadanda adam keçirməyin qarşısı alınıb
    11:55 Suriyada 44 terrorist öldürüldü
    11:45 Türk bayrağını təhqir edən şəxs üzr istədi
    11:39 "Cocuq Mərcanlıda Şuşa məscidinə oxşar məscid tikiləcək"
    11:36 Pakistanda partlayışlar oldu: 13 yaralı
    11:35 Trampın yeni Milli Təhlükəsizlik müşaviri bəlli oldu
    11:20 Türk ordusu Əl Babda şəhid verdi
    11:04 İtaliyanın Azərbaycandakı yeni səfirinin adı açıqlandı
    10:57 Türkiyədən İrana cavab: "Bizi ittiham etmək əvəzinə..."
    10:28 NATO əsgərləri tutuldu
    10:20 ABŞ konqresmeni Xocalı soyqırımını pislədi
    10:18 Ərdoğanla Makkeyn görüşdü
    10:14 Dehli-Amsterdam reysi Moskvada məcburi eniş etdi
    10:05 "Türkiyə Azərbaycana gömrük güzəştləri edəcək"
    09:51 Türkiyəli səfir İran XİN-nə çağırıldı
    09:44 Ermənilər atəşkəsi 31 dəfə pozub
    09:40 "Azəravtoyol"un işçilərinə fəxri adlar və "Tərəqqi" medalı verildi
    09:32 Məhərrəm Əsədova Prezidentin fərdi təqaüdü verildi
    13
    10:40:00
    Mart
    1653 nəfər oxuyub

    Möhkəm Çiyinlərin Sadə Sahibləri

    Bu günlərdə Müsavat partiyasının sonuncu qurultayından sonra yaranan narazılıqların nəticəsi olaraq ADR adlı yeni bir təşkilat doğuldu. Təşkilatın təsis konfransına qonaq kimi dəvətli idim. Getdim və uzun illər xalq hərəkatından şəxsən tanıdığım bir çox insanları gördüm orda. Təzə yaranan siyasi təşkilat çoxdan tanıdığım insanların çiyinləri üzərində qurulurdu... 


    Son illərin Azərbaycanı böyük təlatümlərə məruz qalıb. Müstəqil Azərbaycana gedən yol həm inqilablardan, dövlət çevrilişlərindən, həm də qanlı savaşdan keçdi. Bu zaman ərzində həm böyük qələbələrimiz, həm də ağır itkilərimiz  və məğlubiyyətlərimiz oldu. Bütün bunların ağırlığını öz möhkəm çiyinlərində daşıyan, böyük olayların balaca, tanınmayan qəhrəmanları var. 


    Əslində son illərin Azərbaycanı dünyaya səs sala biləcək çoxlu bədii əsərlərin yaranmasına zəmin ola bilərdi. Müharibənin, inqilabların sadə insanların həyatında buraxdığı dəhşətli izlər, cəmiyyətdəki dalğalanmaların mənəviyyata təsiri Hüqonun və Tolstoyun ölməz əsərlərinin mövzusu idi. Təkcə onlarınmı? Bu gün dünyada ən çox oxunan müəlliflərdən biri Xalid Hüseynin əsas mövzuları vətəni Əfqanıstan,  ordakı savaşın sadə insanların həyatında, mənəviyyatında buraxdığı izlərdir. Onun bütün kitablarının səhifələrindən reallıq - zorakılıqlar, vəhşiliklər, dağılmış ailələr, aldanmış insanlar, satılmış vicdanlar və eyni zamanda mərdlik, cəsarət, yüksək humanizm axır. Bəli! Savaşın, inqilabın nəticəsi budur: qanlı təlatümlər həm dağıdıb məhv edər, həm cəmiyyətin dəyərlər sistemini pozar, həm də humanizmi üzə çıxarar, mərdlik və cəsarət meydanına çevrilər. 


    Təəssüf ki, Azərbaycan ədəbiyyatında "Əli və Nino"dan sonra savaşı və insanı anlatan bu səpkili əsərlər yaranmayıb. Əsirlikdə məhv olan qadınlar, vaqonlarda, çadırlarda böyüyən cocuqlar. Bu cocuqlar təkcə ağır həyatla mübarizə aparmırdılar. Onlar eyni zamanda fərqli bir sosiumun üzvləri idilər – qaçqın idilər... Bu cocuqlar böyüyüb  yeni cəmiyyətdə özlərinə yer tapmaq, özlərini təsdiq etmək üçün hərdən alışdıqları mənəvi dəyərləri aşırdılar. Əsrlərlə kiçik bir dağ kəndində dərin köklü qaydalarla yaşayan insanlar birdən birə burulğanın içinə düşmüşdülər, o tərəf -bu tərəfə çırpılırdılar, bulanırdılar, durulurdular. Onlar savaş qurbanları idilər, bu həyatı özləri seçməmişdilər. 


    Lakin təlatümlər, burulğanlar dövründə cəsarəti, mərdliyi ilə dastana çevrilən qəhrəmanlarımız da vardı. Bəli, onlara həm inqilabın, həm də müharibənin zərbələri dəyirdi. Qələbələrini dadmağa, həzz almağa imkan tapmamış məğlubiyyətlərin ağırlığını çiyinlərində hiss edirdilər. Ancaq onlar qurban deyildilər, bu yola bilərək və istəyərək çıxmışdılar. 
    Müstəqil Azərbaycana aparan yol, məhz, bu insanların çiyinləri üzərində quruldu. Onlar həyatın çətinliklərindən şikayətlənmədən, uğrunda əziyyət çəkdikləri vətəndən heç bir şey istəmədən yollarına davam edirlər, hər yeniliyə həvəslə qatılırlar, hər yanan işığa üz tuturlar. Ümidlərini kəsmirlər.


    Böyük yolun görünməyən qəhrəmanları- səlyanlı Ədalət, ağstafalı Ayvazalı, Maşallah müəllim, ağdamlı Hacı Əkbər bəy... Hacı Əkbər bəyi, ailəsini yalnız xalq hərəkatında və müharibədə iştirak etmiş insanlar tanıyır. Əkbər bəy, demək olar ki, ilk gündən oğlanları ilə birlikdə mübarizənin içindədir. Bir oğlu vətən savaşında şəhid oldu, o biri oğlu və özü isə mücadiləyə davam edirdi, baxmayaraq ki, savaşın yaraları ilə paralel həyatın da onlara vurduğu zərbələrin sayı-hesabı yox idi. Və sonda ailənin ikinci oğlu Kənan cox sevdiyi ölkəsini tərk etdi.


    Belə insanların sayı çoxdur. Tanınmayan qəhrəmanlar... güvənilir,möhkəm çiyinlərin sadə sahibləri.. Təəssüf ki, bu qəhrəmanlar "yeni" yazarlarımızı da maraqlandırmır. Real insanların həyatı, savaş və inqilab mövzusu onlarlıq deyil, utopik mövzular axtarırlar. Hər hansı ictimai-siyasi tədbirlərdə, hətta müxalifyönlü olanda belə bu sadə qəhrəmanların adının çəkildiyini duya bilmirik. 


    Vitrində gurultulu adlardır. Yeni yazarlarla bərabər siyasətçilər üçün də bu insanlar nəinki maraqlı deyil, hətta lağ obyektidir, onların söykəndikləri dəyərlərə “köhnəlik”kimi baxırlar. Lakin daha savadlı, daha intellektli olduqlarını iddia edən gənc siyasilər və yazarlar cəmiyyətə təzə heç nə gətirə bilmədiklərinin fərqində belə deyillər. Boşluq üzərində nə isə qurmaq qeyri-mümkündür.  Əlbəttə, başqa ölkələrin təcrübəsindən istifadə edərək yeni cəmiyyət formalaşdırmaq,  dövlət qurmaq, mütərəqqi olan hər bir ideyanı, fikri, gərəkli olanları həyatımıza tətbiq etmək vacibdir. Ancaq içində yaşadığımız  reallığı hesaba almadan “Avropa arzulamaq” utopiyadı, boş xülyadır  və absurddur. Nə yenilikçilərə, nə də cəmiyyətə uğur gətirə bilməz.  


    Məmləkətimizin insanlarının dəyərlərinə, ideyalarına sayğı göstərmədən nə ədəbiyyatda, nə siyasətdə, nə başqa  sahələrdə bir nailiyyət əldə edəməzsiniz, cənablar! Etsəniz belə, topluma faydalı olmayacaqsa, nəyə yarar ki... 


    Turgut Özakmanın "Cumhuriyət" romanında belə bir fikir yer alıb:" Cumhuriyətin önündə hazır bir model yox idi. Yolunu düşünərək, axtararaq, təcrübə edərək açdı. Şərtlərdən, imkanlardan, tarixdən yararlandı.  Pul yox, kredi yox, yetişmiş, yetərli sayda kadr yox, mütəxəssis yox...  Yox oğlu yox! Osmanlıdan borcla dolu batmış bir miras qalmış. O altun nəslin iki gücü vardı sadəcə: Ağıl və yurtsevərlik! Bu iki güclə yola cıxdılar. Möcüzələr yaratdılar."


    Ümid edirəm ki, təzə yaranan təşkilatlar ideloji boşluğa söykənməyəcəklər, görünməyən, tanınmayan sadə qəhrəmanların daşıdıqları böyük dəyərlərə önəm verəcəklər, ən əsası isə  onların təcrübələrindən yararlanaraq, AĞIL VƏ YURTSEVƏRLİKLƏ millətimizə və dövlətimizə faydalı ictimai-siyasi fəaliyyət qura biləcəklər.

    Yazarın arxivi