Xəbər lenti

  • 2017-01-18
  • 15:51 Azərbaycanda nüvə xammalı ehtiyatları axtarılacaq
    15:35 Lavrova bəyanatla cavab verildi
    15:27 Nazir: "Avropanın ən böyük problemi Avropanın özüdür"
    14:57 Qubad İbadoğludan Lavrov açıqlaması: "Moskva buna göz yummayacaq"
    14:55 Azərbaycan və İslam İnkişaf Bankı arasında qrant sazişi imzalanıb
    14:23 CİA 11 milyondan çox gizli sənədi ictimaiyyətin istifadəsinə verib
    14:18 Kılıçdaroğlu və Baxçalı bir araya gəliblər
    14:06 Sabah havanın kəskin dəyişəcəyi gözlənilir
    13:51 İtaliyada zəlzələ baş verib
    13:45 Corc Buş xəstəxanaya yerləşdirilib
    13:30 "ASAN" xidmətin iş qrafiki dəyişdi
    13:20 BSU-nun yeni rektoru Kamal Abdulladan danışdı
    13:15 Çin ABŞ-a Tayvanla bağlı etiraz edib
    12:58 Böyük Britaniya turistlərini Qambiyadan təxliyyə edir
    12:37 Təhsil Nazirliyi “Qafqaz” Universitetinin bağlanmasına reaksiya verib
    12:25 Davosda Azərbaycan və İsveçrə prezidentləri arasında görüş olub
    12:10 Qafqaz Universiteti bəyanat yayıb
    12:00 Ermənilər təlimə başladılar
    11:38 Uşaqların peyvənd edilməsi haqqında məlumat elektronlaşacaq
    11:25 Le Peni Krıma dəvət etdilər
    11:07 Dövlət departamenti Bakının tələbi ilə həbs edilən bloqqerdən danışıb
    10:55 Qafqaz Universiteti ləğv olunur
    10:46 Amerikalı siyasətçi Rusiyanı Yaxın Şərqdə əsas oyunçu adlandırıb
    10:28 Dollar bu gün neçəyədir?
    10:25 Elmar Məmmədyarov Malayziyaya səfər edib
    10:09 Tramp inauqurasiyanı boykot edənlərə səsləndi: Biletləri qaytarın!
    09:24 Prokurorluğa hücum - 4 nəfər ölüb
    09:12 Van bölgəsində iki terrorçu öldürülüb
    08:58 Ağ Ev: Obama Putini işgüzar adam hesab edir
    00:09 "Vicdanı olan hər kəs konstitusiya dəyişikliklərinə etiraz etməlidir"
    14
    16:37:47
    Sentyabr
    687 nəfər oxuyub

    Təbrizin min bir yaşılı - Höhmavar

     

    Yaşıl, göyərmək, yaşamaq. Bunların bizim xatirələrimizdə nə mənası var? Yaşıl rəng nəyin simvoludur?

    Yaşıl sakitləşdirici xarakterə malik olduğu üçün dünyada sağlıq və təhlükəsizlik rəngi kimi məşhurdu. Ancaq ölkədən ölkəyə və tarix boyu bu məna fərqli olub. Məsəla, orta əsrlərdə yaşıl, yeni yaşamın simvolu idi. Bu səbəbdən o zamanlar gəlin paltarı yaşıl olarmış. Çində isə yaşıl rəng sərvət simvolu sayılır.

    Türk millətinə yaşıl rəng  yaşamaq, böyümək, göyərmək, yeni gün, döğulmaq, sağlıq və hayatdan hekayət eləyir. Hər nəyin rəngi yaşıl olsa, onu sevib qoruyarlar.

    Təəssüf ki, zaman keçdikcə və həyatda sənayenin rəngləri çoxaldıqca təbiətin yaşıllığı da itir, insanın ruhu habelə...

    Bir zamanlar Təbriz bağ şəhər adlanırmış. və havası ən gözəl havalardanmış. Amma indi Təbriz yaşıl deyil. Təkcə bəzi yerlərində yaşıllıq görmək olur.

    Höhmavar belə yerlərdəndir.

     

     

     

     

     

    Hər zaman Təbrizin Azərbaycan xiyabanından keçəndə gözüm o əldə görünən bağlara düşərdi. Kimdən soruşsam ki, bu bağlar nə bağlarıdı, belə söyləyərdilər: “Bura park olacaq, adı da Azərbaycanın böyük parkıdı” və parkın vüsətindən danışardılar.

    Iş elə gətirdi ki, təbrizli rejissor Məhəmməd Alimuradi bəy Höhmavar haqqında sənədli film çəkmək istədi və mən də onların qrupuna qoşulub Höhmavarı tanımağa başladım:

    Höhmavarın tarixində belə yazılıb: “Qabaq zamanlarda Höhmavarın adı “Hamı Kavar” imiş ki, iki kəlmənin mürəkkəbidir: hamı +kavar. İran Azərbaycanında “hamı” bütün mənasındadır, “kavar” da tərəvəz adıdı. Bu addan məlum olur ki, keçmiş zamanlarda höhmavarlıların işi tərəvəz əkinçiliyiymiş. O əkinçilərdən ki bu işin tarixini soruşuram, 700-1000 ilə yaxın bilirlər. Ancaq Təbrizin əkinçilik cihadının rəisi 500 ilə yaxın söyləyir və deyir:   ”Höhmavar əkinçiləri ən professional əkinçilərdəndilər ki, ata-babadan qalan yerləri indiyə qədər qoruyublar”.

    Əkinçilərin yerlərinə gedirəm. Mənə ot çayı dəmləyirlər, ağacdan alma dərib, yerdən kələm çıxardıb gətirirlər. Hansı bağa gedirəm, məhəbbətlə qarşılayırlar. Oturub ürək sözlərinə qulaq verirəm.

    Höhmavarın sahəsi 700 hektara yaxınıymış, amma son 10 ildə iqamətgah kimi istifadə olunmağa başlayıb. Bu səbəbdən əkin yerlərinin yarısı aradan gedib. Bir tərəfdən də “Azərbaycanın böyük parkı” adlanan layihə təklif olunub və  bu da qalan əkin yerlərinin də  yoxa çıxmağına səbəb olur. Bura  elə bir haldadır, əkinçilər yerlərində elə bir şərait yaradıblar ki, Təbrizin, demək olar ki, o parka ehtiyacı yoxdu!

     

     

     

     

    Höhmavarda görürəm ki, ailələr uşaqları ilə gəlib orda gəzir, dolanır və tərəvəz alırlar. Onlardan tərəvəzi niyə burdan aldıqlarını soruşuram, belə cavablayırlar: “Gəlirik gəzək, ürəyimiz açılsın”.

    Höhmavarın ən uca binasının – ki, hələ tikintisi bitməyib –gözətçisini tapıb yuxarı çıxmaq üçün izn alıram. Qaranlıqda pilləkənlərlə on üçüncü mərtəbəyə yetişirəm. Uzaqda Təbrizin binaları görünür. Onlarla aramdakı məsafə min bir yaşıl rəngə bürünüb. Adam ömrü boyu o yaşıllıqda yaşamağa həvəslənir! Bir qismi bir əkin: pomidor, kələm, qara badımcan, xiyar...

    Binanın solunda, iki binanın arasında yerləşən əkin yerinə baxıram. Rizayı adlı qoca bir kişinin yeridir ki, oğlanlarıyla işləyir. Neçə nəfər də işçisi var (əkinçilərin verdiyi məlumatdan hər yerdə bir neçə nəfər işçi işlədiyini bilirəm). Rizayi bəy deyir:

    “Nə qədər istədilər mən də o biri əkinçilər kimin buranı satam, razılaşmadım”. Yolun bu əlini də təkcə Rizayinin yeri tutub...

    Ucada durarkən fikirləşirəm ki, neçə nəsil əkinçi Höhmavarın toprağında işləyib. Neçə yaşları olar? Kimsə bilmir.  Və yaşıl rəng ki ayağımın altında parıldayır... və binalar ki onları aradan aparır...

     

     

     

    Gözüm sataşır əkinçilərin binasına: doğma bir memarlıq! özləri adını “xana bağ”  qoyublar, yənı bağı olan ev. Palçıqdan düzəldilmiş bir otaq...  Qar yağanda içinə dammasın, əriyib axsın deyə yumurta şəklindədi... Əkinçilərin dincəlmək yeridi.

    Evə dönəndən sonra internetdə dünyanın əkin yerlərini araşdırıram, gözüm “aqroturizm” kəlməsinə sataşır. Əkinçilik və turizmin mürəkkəbidir ki, əkin yerlərinə turistlərin cəzb olunması və əkinçilərin qazancının artması məqsədi daşıyır. Höhmavarlılar “agroturizm” kəlməsini heç eşitməyiblər, ancaq görünür ki, yerlərini cəzbedici eləməyə çalışıblar. Rizayi bəy deyir: “Bu güllər ki görürsüz, özüm üçün deyil. Bunları xalq üçün əkmişəm ki, gələndə ləzzət aparsınlar”.

     Bəzi əkinçilər bağlarına uşaqlar üçün oyun qurğuları qoyublar. Millət əkin yerlərində gəzir və istədiyini seçir. Amma hələ çox işlər görülməlidi ki, aqroturizm Höhmavarda yerləşsin: turist üçün doğma memarlıqlarını dizayn eləmək, satış və yerlərin dizaynı, uşaqlar üçün oyun yerləri, əkinçilik təlimlərinin keçirilməsi... 

    Bunlar bağların yoxa çıxmasının qarşısının alınmasına səbəb olar. Həm park olar, həm də əkinçilərin qazancı artar.

    Şəhərdə tərəvəz satılan yerlərə gedirəm. Dükançılar Höhmavarın tərəvəzinə səsləyirlər. Biri deyir ki, bu tərəvəzlər digər şəhərlərə də gedir.

    Xalq tərəvəz alıb evinə dönür. Xiyabanın səsi beynimdə səslənir. Höhmavarı fikirləşirəm və yaşıl rəng girir xəyalıma. Xəyalımda Höhmavarın min bir yaşılında yaşayıram.

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    Yazarın arxivi