Xəbər lenti

  • 2017-01-18
  • 15:51 Azərbaycanda nüvə xammalı ehtiyatları axtarılacaq
    15:35 Lavrova bəyanatla cavab verildi
    15:27 Nazir: "Avropanın ən böyük problemi Avropanın özüdür"
    14:57 Qubad İbadoğludan Lavrov açıqlaması: "Moskva buna göz yummayacaq"
    14:55 Azərbaycan və İslam İnkişaf Bankı arasında qrant sazişi imzalanıb
    14:23 CİA 11 milyondan çox gizli sənədi ictimaiyyətin istifadəsinə verib
    14:18 Kılıçdaroğlu və Baxçalı bir araya gəliblər
    14:06 Sabah havanın kəskin dəyişəcəyi gözlənilir
    13:51 İtaliyada zəlzələ baş verib
    13:45 Corc Buş xəstəxanaya yerləşdirilib
    13:30 "ASAN" xidmətin iş qrafiki dəyişdi
    13:20 BSU-nun yeni rektoru Kamal Abdulladan danışdı
    13:15 Çin ABŞ-a Tayvanla bağlı etiraz edib
    12:58 Böyük Britaniya turistlərini Qambiyadan təxliyyə edir
    12:37 Təhsil Nazirliyi “Qafqaz” Universitetinin bağlanmasına reaksiya verib
    12:25 Davosda Azərbaycan və İsveçrə prezidentləri arasında görüş olub
    12:10 Qafqaz Universiteti bəyanat yayıb
    12:00 Ermənilər təlimə başladılar
    11:38 Uşaqların peyvənd edilməsi haqqında məlumat elektronlaşacaq
    11:25 Le Peni Krıma dəvət etdilər
    11:07 Dövlət departamenti Bakının tələbi ilə həbs edilən bloqqerdən danışıb
    10:55 Qafqaz Universiteti ləğv olunur
    10:46 Amerikalı siyasətçi Rusiyanı Yaxın Şərqdə əsas oyunçu adlandırıb
    10:28 Dollar bu gün neçəyədir?
    10:25 Elmar Məmmədyarov Malayziyaya səfər edib
    10:09 Tramp inauqurasiyanı boykot edənlərə səsləndi: Biletləri qaytarın!
    09:24 Prokurorluğa hücum - 4 nəfər ölüb
    09:12 Van bölgəsində iki terrorçu öldürülüb
    08:58 Ağ Ev: Obama Putini işgüzar adam hesab edir
    00:09 "Vicdanı olan hər kəs konstitusiya dəyişikliklərinə etiraz etməlidir"
    06
    10:24:18
    Dekabr
    849 nəfər oxuyub

    Qromov, Orhan abi və mən

     Gözümü açıb soruşuram:

    – Bura haradır?

    – 6 nömrəli palata.

    – Mənim burda nə işim var?

    Karıxmışdı, 6 nömrəli xəstəxana demək istəmişdi. Nevrologiya şöbəsi. Amma yarıayıq vəziyyətdə fikrim artıq “6 nömrəli palata”ya getmişdi. İvan Dmitriç Qromovun, onun yarımçıq mahnısının yanına.  Keçmiş məhkəmə pristavı və quberniya katibi olmuşdu, nəciblərdən... Nəzakətli, əxlaqlı, savadlı, mütaliəli idi. Köhnə qəzetləri belə acgözlüklə oxuyardı. Təqibolunma xəstəliyinə tutulmuşdu. Həmişə anlaşılmaz və gərgin vəziyyətdə olurdu. Həmişə təşvişdə idi, hər tıqqıltıda elə bilirdi ki, onu aparmağa gəliblər. Bu mübarizə və qorxu onun ruhunu yorur.

    ...Palatadakılardan fərqli olaraq onun dəliliyi ancaq üz-gözünü turşutmaqdan, bir də hərdən xalatına bürünüb titrəyərək gəzməkdən ibarət idi. Gəzəndə birdən ayaq saxlayır, sanki yoldaşlarına nəsə demək istəyirdi. Amma onu dinləməyəcəklərini ya da anlamayacaqlarını fikirləşib gəzinməsinə davam edirdi. Yenə də danışmaq arzusu qalib gəlirdi, odlu-alovlu danışmağa başlayırdı. O, adamların alçaqlığından, haqqı tapdalayan zülmdən, bir zaman yer üzündə bərpa olacaq gözəl həyatdan, hər dəqiqə ona zalımların kütlüyünü və amansızlığını andıran pəncərə barmaqlıqlarından danışırdı. Çexov yazırdı ki, axırda bu danışıqlardan, köhnə, lakin hələ oxunub qurtarmamış mahnılardan qarışıq, pozuq bir popuri əmələ gəlirdi...

    ***

    ... Bura dəlixana palatası deyildi, burda pəncərə barmaqlıqları yox idi, plastik pəncərədən Günəşə də salam verə bilirdin, yağışa da əl uzada bilirdin. Amma zülm həmin zülm, amansızlıq həmin amansızlıq idi, elə inam da həmin inam idi, bir zaman yer üzündə bərpa olacaq gözəl həyata inam...

    ***

    Qromov dəlixanaya düşməzdən əvvəl adamlara çox meyil göstərirdi, amma heç dostu yox idi. O həmin vaxtlar da elə hey bu barədə danışardı: şəhər həyatı adamı darıxdırır, cəmiyyət ali məqsədlər ardınca getmir, sönük, mənasız bir həyat sürür, həyatı təcavüzlərlə, əxlaqsızlıqla, ikiüzlülüklə boyayır, alçaq adamlar tox və üst-başlı olduğu halda, namuslu adamlar ac-yalavac dolanır. Deyirdi ki, yeni məktəblər açmaq, düzgün istiqamət götürən yerli qəzet, teatr, qiraətxana və ziyalı qüvvələri birliyi lazımdır, cəmiyyət öz vəziyyətini düşünüb dəhşətə gəlməlidir.

    ***

    Orhan abi haqqında bir türk dərgisində oxudum. Yazar onu belə çağırırdı, mənim də belə adlandırmaq xoşuma gəldi. “Abi” daha doğma səslənir axı. Mağarada yaşayır Orhan abi, İstanbulda, Sənətkarlar Parkındakı Osmanlıdan qalma köhnə bir hamam sayılan mağarada. Uşaq evinə atılıb, sonra anası onu ordan götürüb. Amma o, anasıyla yaşaya bilməyib, evdən qaçıb. Geyinməyə şalvarı olmadığından şəritdən kiminsə şalvarını oğurlayıb, sonra yenə, yenə... və həbs olunub. Oğurluq kimi həbsxanada yatmaq da onda vərdişə çevrilib və az qala ömrünün yarısı burada keçib. Amma artıq canı qalmayıb deyə nə bahasına olur-olsun tutulmaq istəmir.

    O, həyatı boyunca ac qalıb, təkcə bir loxma çörəyin aclığı olmayıb bu. Həyata, sahilə, çölə-çəmənə, ailəyə, anaya, ataya, təmiz işə, dosta, hamısından önəmlisi bir qadına... Bir az içki dindirir onun acısını.

    Deyir, çörək pulumu çıxarmaq üçün bir dəzgah qurdum, polis dağıtdı, dilək şarı satdım, əlimdən aldılar. Yaxşı, həbsxanadan çıxanda mənə iş vermirsiniz, dilək şarımı da əlimdən alırsınız, mən bu dövləti necə sevim?

    Sənətçilərin, zənginlərin içindədir yaşadığı yer, amma onların Orhan abidən xəbərləri yoxdur. Xəbərləri yoxdur ki, onu çox kiçik şeylər də mutlu edə bilir. Beşikdəki körpənin ağlaması, küləyin yarpağı xışıldatması kimi...

    Onun xəyalları var, balaca bir evi olsun, həyətində qoyun-quzusu olsun. Kor-topal bir arvadı olsun, istəsə uşaq doğsun, o da atalıq etsin. Deyir bunları bacara bilərəmmi, bacarmaq üçün xəyal qurmaq bəs edərmi? Əlimdə olsa bütün pislikləri dəyişərəm deyir...

    ***

    Qromov artıq həbs olunmaq qorxusuna düşəndə fikirləşirdi ki, qoy heç kəs deməsin, mən dilənçi olmayacam, həbsxanaya düşməyəcəm, bunu əsrlər boyu əldə edilmiş xalq təcrübəsi göstərib. İnsana formal münasibət göstərəndə onu bütün hüquqlarından məhrum, katorqa cəzasına məhkum etmək üçün hakimə yalnız vaxt lazımdır. Bunun üçün də hakimlərə maaş verib saxlayırlar, ondan sonra hər şey bitdi, getdi. İndi gəl ədalət gözlə...

     

     

    ***

    Son vaxtlar narahat dostlara deyirdim ki, darıxmayın, yaxşı olacaq. Burda olduğum müddətdə isə onlar mənə yazırdılar ki, darıxma, yaxşı olacaq. Biz nəyin yaxşı olacağını demirdik, yazmırdıq, amma hər şeyi yaxşı başa düşürdük. İnanırdıq...

    Çexovun əsərinin başqa qəhrəmanı Mixail Averyanıç da bir gün dostunu kilsəyə aparır, ürəkdən dua edir, gözündən yaş axıdaraq səcdəyə düşür. Sonra bir ah çəkərək dostuna deyir:

    – Adamın etiqadı olmasa da, dua eləyəndə nədənsə təskinlik tapır. Siz də dua eləyin, əzizim...

     

    Yazarın arxivi