Xəbər lenti

  • 2017-03-24
  • 23:54 İranda 130 maşın toqquşdu: 59 yaralı
    23:40 Yıldırımdan Kılıçdaroğluna: Əyləci boşalmış avtomobil kimi...
    23:25 Anar Məmmədovun əmlakına həbs qoyuldu - Məhkəmə qərarı
    23:18 Türkiyəyə girmək istəyən 4 PKK-lı saxlanıldı
    22:57 Ərdoğan Türkiyə-Finlandiya matçını izlədi
    22:45 ABŞ-dan Səudiyyə Ərəbistanına növbəti məhkəmə şikayəti
    22:16 Nazirin biabırçı təqdimatı: Xaosun, terrorun memarı...
    21:48 Dünyanın 100 ən gözəl qadını seçildi - türklər də var
    21:36 ABŞ HİV-lə mübarizə üçün Ukraynaya 22 milyon dollar ayırdı
    21:12 İslamofobiçilərin gözlədiyi olmadı: London terrorçusunun əsl adı...
    20:57 Dəkkədə kamikadze özünü partlatdı
    20:43 Nalbandyanla Hoqland görüşdü: Qarabağdan danışdılar
    20:15 Türkiyədə yenə zəlzələ oldu
    20:00 Qırmızı iPhone 7 bu gün satışa çıxarılır
    19:45 "Bugatti" 39 min dollarlıq velosiped hazırladı
    19:23 İŞİD Çeçenistandakı hücumun məsuliyyətini üzərinə götürdü
    19:00 Türkiyə hökuməti “Mercedes”i araşdıracaq
    18:47 Serbiya NATO üzvü olmayacaq
    18:40 İlham Əliyev yunanıstanlı həmkarını təbrik etdi
    18:30 Putinlə Le Pen görüşdü
    18:09 Somali üçün SOS çağırışı: 100 mindən çox uşaq acından öləcək
    17:45 Kuşadasında miqrant qayığı batdı: 11 ölü
    17:30 London terroruna görə tutulanların sayı 9-a çatdı
    17:15 WikiLeaks-dən CİA ilə bağlı növbəti iddia
    17:00 Kiyevdə öldürülmüş sabiq millət vəkilinin qatili məlum oldu
    16:50 Angela Merkel: Türkiyədəki referendumu gözləyək
    16:37 Şimali Kipr referenduma erkən gedəcək
    16:17 Bolqarıstan türk jurnalistləri ölkəyə buraxmadı
    16:00 Kanadadan İslamofobiya əleyhinə qanun
    15:45 Berti Foqts Bakıya gəlib
    15:20 ABŞ-a gediş çətinləşir: yeni viza qaydaları
    15:05 İŞİD türkmən kəndinə basqın etdi: 5 nəfər güllələndi
    14:50 Venesuela əsgərləri Kolumbiyadan çıxdı
    14:40 Türkiyədə zəlzələ oldu
    14:26 Hüsnü Mübarək azadlığa buraxıldı
    14:06 Müdafiə naziri ön xətdə yoxlama apardı
    13:55 Ərdoğan britaniyalı nazirlə görüşəcək
    13:48 AFFA "Zirə" klubunu cərimələdi
    13:36 Lapşin anası ilə görüşdü
    13:25 SOCAR Ukraynaya aviasiya yanacağı satacaq
    13:15 "Sberbank"dan Dadaşeva bacıları haqda yazılanlara təkzib: Yalandır
    13:00 London terroruna görə Azərbaycan səfirliklərinin bayraqları endirildi
    12:55 Çeçenistanda toqquşma: 6 rus əsgəri öldürüldü
    12:44 Azərbaycanda yenilik: virtual laboratoriya yaradılır
    12:38 Qeyri-qanuni taksi sürənlər cərimələndi
    12:25 Sabah Bakıda 14 dərəcə isti olacaq
    12:18 Azərbaycan nefti bahalaşıb
    12:10 Bayram günləri yol qəzalarında ölən və yaralananların STATİSTİKASI
    11:55 Daha bir miqrant faciəsi: 250 nəfərin öldüyü deyilir
    11:45 3 mindən çox Rusiya vətəndaşı Ermənistana gedib
    05
    23:48:18
    Dekabr
    537 nəfər oxuyub

    O, niyə Azərbaycan üçün vacib insan idi?

    Dekabrın ilk bazar ertəsi qiyməti gah ucuzlaşıb, gah bahalaşan neft, gündən günə dəyərini itirən manat haqqında xəbərlərlə  yanaşı bir xəbər də gündəmin əsas mövzusuna çevrildi: Rusiyada yaşayan həmvətənimiz, ilahiyyatçı alim Heydər Camal keçən gecə dünyasını dəyişib.

    Xəbərin yayılmasından çox az zaman, cəmi bir neçə saat keçsə də, artıq gündəmin nəbzi rolunu üzərinə götürmüş sosial şəbəkələrdə müxtəlif təbəqələrdən olan insanların, ən fərqli peşə sahiblərinin təəssüf dolu paylaşımlarını oxuyurduq.  

     

    Kim idi Heydər Camal?

     

    Heydər Camal əslən qarabağlı idi. Atası, rəssam Cahid Camal Qarabağın Gülablı kəndində anadan olmuşdu, məşhur Sarıcalılar nəslindən idi.

    Anası - peşəkar süvari İrina İqoryevna Şapovalova mənşəcə rus idi.

    Heydər Camalın özü 1947-ci il noyabrın 6-da Moskvada doğulmuşdu.

    1966-cı ildə “burjua millətçiliyi nümayiş etdirdiyinə görə” Moskva Dövlət Universitetinin şərq dilləri fakultəsindən xaric olunmuş, bir müddət müxtəlif işlərdə çalışmış, ən sonda “Medisina” jurnalında korrektor işinə qəbul edilmişdi. Bir qədər sonra isə Tacikistanda islamçılarla tanış olmuş və islam dininin dərinliklərini öyrənməyə başlamışdı. Son illər Rusiyada özünün təsis elədiyi “İslam komitəsi regional ictimai hərəkatı”na rəhbərlik eləyir, Rusiyanın məşhur islamçı teoloq və filosoflarından biri sayılırdı.

    Ancaq bütün bunlar Rusiyada və Rusiya vətəndaşı olan Heydər Camal tərəfindən həyata keçirilmişdi. Bəs bir alim və teoloq, ən əsası isə başqa ölkədə yaşayan tanınmış, nüfuzlu həmyerlimiz olaraq Heydər Camal Azərbaycan üçün hansı əhəmiyyət kəsb edirdi, ya da əksinə, Azərbaycan onun həyatında nə qədər vacib yer tuturdu?

     

    Xeber365 bu suallarla mədəniyyət  xadimlərinə və tanınmış jurnalistlərə müraciət edib.  

     

    “O, Azərbaycan ictimai düşüncəsi üçün maraqlı insan idi”

     

     

    Görkəmli jurnalist, professor Qulu Məhərrəmli: “Heydər Camal ilk növbədə islam dinini yaxşı bilən alim, ilahiyyatçı idi. Amma həm də geosiyasəti, regionu, xüsusən, Cənubi Qafqazı və Şərqi yaxşı bilən bir politoloq idi. Heydər Camal şərhlərində, yanaşmalarında, bir çox məsələlərə münasibətdə islam amilindən çıxış eləyə bilirdi. Rusiyanın müəyyən dairələrində islamı təmsil eləyən, yüksək intellektual səviyyəsi olan bir alim, teoloq idi. Bilirsiniz, insan parlaq şəxsiyyət olanda ona diqqət də çox olur. O baxımdan Heydər Camal tam ardıcıl olmasa da, müəyyən məsələlərdə Azərbaycanın mövqeyini ifadə eləyə bilirdi. Məsələn, Qarabağ məsələsində. Mən özüm onunla bir neçə dəfə görüşmüşəm. Vaxtilə “Səhər” proqramına da dəvət eləmişdik. Qarabağ problemi ilə bağlı bir söz deyən, ya da xristiyan-islam qarşıdurması baxımından yanaşanlar olanda Heydər Camalın cavabı həlledici idi və xüsusi çəkisi vardı. Bu baxımdan hesab eləyirəm ki, o, Azərbaycan ictimai düşüncəsi üçün də maraqlı insan idi. Düzdü, Rusiya vətəndaşı idi, Azərbaycanın problemlərinin bizim düşündüyümüz anlamda birə-bir arxasında dayana bilmirdi. Amma bunu da başa düşmək olar. Yenə deyirəm, müəyyən prinsipial məqamlarda onun sözü nüfuzlu söz kimi qəbul olunurdu”.

     

     

    “O, Qarabağ uğrunda ideoloji təbliğat cəbhəsində milli maraqlarımız naminə vuruşan bir cəngavər idi”

     

     

    Kinorejissor Əli İsa Cabbarov: “Islamda dəvət anlayışı var: Təbliğ edirsən və dəvət edirsən. Heydər Camal nümunəsində təbliğə ehtiyac yox idi. O, bir günəş kimi işıq saçırdı, sən də onun istisində qızınırdın. Sovet təbliği nəticəsində islamın sadəcə dəfn və qidalanma rituallarını nizamlayan bir təlim olduğu təsəvvürü yaranmışdı. Heydər Camal isə Islamı düşünən adamlar üçün bir metod kimi təqdim etdi, Sovetin təbliğat pərdəsini cırdı. Onun R.Ibrahimbəyovun kino məktəbində oxuduğu insan haqqında fəlsəfi mühazirəsini Azərbaycan dilinə tərcümə edib “Fokus” jurnalında dərc etmişdik. Səhv etmirəmsə, Azərbaycan dilində yeganə tərcüməsidi. Bir də “sovet müsəlmanları Rusiya ilə necə münasibət qurmalıdırlar” sualına məqbul cavab verən modeli göstərən adamlardan idi. Bu model, prorus konsept kimi görünsə də, uzaqgörən və Rusiya ilə Qafqaz müsəlmanlarının xeyrinə olan bir konsept idi. Heydər Camal həm də Qarabağ uğrunda ideoloji təbliğat cəbhəsində milli maraqlarımız naminə vuruşan bir cəngavər idi. Gerçəkdən alim öldü, aləm öldü”.

     

     

    “Rusdilli informasiya məkanında o, Azərbaycanın, demək olar ki, yeganə səsi idi”

     

     

    “Yeni Müsavat” qəzetinin baş redaktoru Rauf Arifoğlu: “Heydər Camal Azərbaycanın yetişdirdiyi dəyərli övladlardan biri idi. Çox təəssüf eləyirəm ki, belə bir şəxsiyyət, fikir adamı və filosof, həm də ilahiyyatçı dünyasını dəyişdi. Bu, bizi çox üzdü. Çünki rusdilli informasiya məkanında o, Azərbaycanın, demək olar ki, yeganə səsi idi. Həm Azərbaycanın, həm türk dünyasının, həm islam dünyasının danışan dili idi. Onun yüksək səviyyəsi, təhsili imkan verirdi ki, Rusiya məkanında öz mövqeyini çevik müdafiə eləsin və həqiqəti, haqqı dəstəkləsin. Rusdilli məkanda isə bunu etmək çox mühüm və önəmlidir. Çünki, məhz, bu məkanda biz hər zaman balansı itiririk. Bu məkanda ermənilərin fikir, söz adamları, jurnalistləri həddindən artıq çox olduğu üçün o balans hər dəfə Azərbaycanın zərərinə idi. Heydər Camal bütün məsələlərdə istisnasız olaraq Azərbaycanın yanında idi. Heç bir təmənna güdmədən öz vətənini, öz torpağını, öz ölkəsini hər zaman müdafiə eləmişdi”.  

     

     

    “Rusiyanın Azərbaycana, Dağlıq Qarabağa münasibəti və s. məsələlərdə həmişə açıq mövqe ortaya qoyurdu”

     

     

    APATv-nin baş direktorunun müavini, jurnalist İlqar Rəsul: “Heydər Camal filosof idi, alim idi və Rusiya ictimai-siyasi mühitində tanınmış politoloq kimi də kifayət qədər dəyərləndirilirdi. Həmişə Azərbaycanı müdafiə eləyirdi. Xüsusilə, Qarabağ məsələsində. Eyni zamanda Rusiyada, Moskvada yaşamasına baxmayaraq Rusiyanın Azərbaycana, Dağlıq Qarabağa münasibəti, ermənilərə dəstək verməsi və s. məsələlərdə həmişə açıq mövqe ortaya qoyurdu, Rusiyanın çeçen siyasətini, ölkədə qeyri-ruslara qarşı münasibətini tənqid eləyirdi. Məsələ burasındadır ki, Heydər Camal o qədər böyük bir nüfuz sahibi idi ki, istənilən məsələyə, hətta Rusiyanın mövqeyinə mənfi münasibət bildirəndə də, Rusiyanı tənqid eləyəndə də heç kim ona qarşı çıxa bilmirdi. Bu onun nüfuzuna xələl gətirmirdi. Rusiyanın telekanalları öz verilişlərində, təşkilatlar öz tədbirlərində yenə də onu görmək istəyirdilər və görürdülər. Şəxsiyyət olaraq Heydər Camal əsilzadə bir insan idi, Qarabağ xanlarına qədər gedib çıxırdı şəcərəsi. Bildiyim qədərilə hətta SSRİ Əfqanıstanı işğal eləyəndən sonra Əfqanıstanda baş verən hadisələr, müharibə zamanı o, Tacikistanda əfqan mücahidlərinə kömək eləyib. Belə bir adam idi. Çəkinməz, qorxmaz, cəsarətli.. Öz düşüncəsini deməkdən çəkinmirdi. Və əlbəttə ki, islam ideyalarını təbliğ eləyirdi. Ömrünün çox hissəsini Rusiyada yaşamasına baxmayaraq doğma dilində səlis danışırdı. Onun ölümü Azərbaycan üçün böyük itkidi”.