Xəbər lenti

  • 2017-02-21
  • 22:50 Azərbaycanlı diplomat Aİ komissarı ilə görüşüb
    22:46 1,4 milyon uşaq aclıqla üz-üzədir
    22:34 Ukrayna da Qarabağdakı "referendum"u tanımır
    22:12 Cocuq Mərcanlıda raket zərərsizləşdirilib
    21:56 Mehriban Əliyevanın deputat mandatı ləğv ediləcək
    21:43 Səfirimiz Gürcüstanın Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi ilə görüşüb
    21:36 Türkiyə və Rusiya daha bir ortaq layihə həyata keçirəcək
    21:17 Səlahəddin Dəmirtaş 5 ay müddətində həbs edildi
    20:59 Trampın qərarları neftin qiymətinə müsbət təsir göstərir
    20:42 İran sərhəd-keçid məntəqəsini bağladı
    20:26 AKP-lilər Mehriban Əliyevanı təbrik etdi
    20:08 Birinci xanım: "Prinsiplərimə sadiq qalacağam"
    20:00 Sabah üç şəhərdə qaz olmayacaq
    19:46 Rusiya İraq kürd müxtar vilayətindən neft alacaq
    19:31 Ermənilər Ağdamı atəşə tutdu
    19:09 Ərdoğan İlham Əliyevi təbrik etdi: Mehriban Əliyevaya görə
    18:53 Elmar Məmmədyarov Türkiyəyə gedir
    18:41 Bakı Mühəndislik Universitetinin nizamnaməsi təsdiq edildi
    18:28 Çində partlayış baş verib
    18:10 “WhatsApp”dan daha bir yenilik
    17:59 "Prezident özündən sonra estafeti Mehriban Əliyevaya verməyi düşünür"
    17:50 Türkiyədəki sonuncu referendum anketinin nəticəsi bəlli oldu
    17:34 "İqtidar komandasına baxanda ən layiqli namizəd Mehriban Əliyevadır"
    17:33 Sergey Markov:Mehriban Əliyevanın vitse-prezident təyin olunması ölkəyə fayda verəcək
    17:22 Elmar Məmmədyarov Türkiyəyə gedib
    17:15 Bərzani Türkiyəyə gəlir
    17:05 Ermənistan baş naziri Gürcüstana səfər edəcək
    16:45 Çin ABŞ-a xəbərdarlıq etdi
    16:33 Novruz Məmmədov: "Hamı bu vəzifədə Mehriban Əliyevanı görürdü"
    16:28 Oskanianın oğlu adam oğurluğunda ittiham olunur
    16:14 Gürcüstanda Kür çayı tullantılardan təmizlənir
    16:02 "İdarəetmədə təkmilləşmə olacaqsa, təyinat effektli olacaq"
    15:56 Elmar Məmmədyarov Belçika xalqını təbrik etdi
    15:45 Yaralı fələstinlini öldürən əsgərə 18 ay cəza
    15:33 BMT: Qəddafinin oğlunun taleyi məlum deyil
    15:07 Mehriban Əliyeva: "Cənab prezident, bu yüksək etimada görə Sizə minnətdaram"
    15:03 "Dünyada analoqu olmayan situasiya yaranıb" - ADP sədri
    14:50 Rusiya dünyanın ən böyük neft istehsalçısı oldu
    14:35 “Parabank”ın məcburi ləğv prosesi dayandırılıb
    14:20 Ağdamda çobanlar atəşə tutulub
    14:04 Arif Hacılı: "Bu təyinat hakimiyyətdaxili qarşıdurmanı gücləndirəcək"
    13:55 Uşaqlar üçün İslam ensiklopediyası hazırlanacaq
    13:50 Roma Papasının nümayəndəsi:Xocalını törədənlər cəzasız qalmayacaq
    13:38 Tailandda körpü dağıldı - Xəsarət alan var
    13:23 Fazil Mustafa: "Bu postun ən layiqli namizədi odur"
    13:22 Dollar bahalaşdı
    13:12 Azərbaycan nümayəndə heyəti İrana səfərə gedir
    13:01 İlham Əliyevin sədrliyi ilə Təhlükəsizlik Şurasının iclası keçirildi
    12:41 Cocuq Mərcanlıda açıq səma altında muzey yaratmaq təklif olunur
    12:31 Yeni vitse-prezident təyin olundu
    05
    23:48:18
    Dekabr
    480 nəfər oxuyub

    O, niyə Azərbaycan üçün vacib insan idi?

    Dekabrın ilk bazar ertəsi qiyməti gah ucuzlaşıb, gah bahalaşan neft, gündən günə dəyərini itirən manat haqqında xəbərlərlə  yanaşı bir xəbər də gündəmin əsas mövzusuna çevrildi: Rusiyada yaşayan həmvətənimiz, ilahiyyatçı alim Heydər Camal keçən gecə dünyasını dəyişib.

    Xəbərin yayılmasından çox az zaman, cəmi bir neçə saat keçsə də, artıq gündəmin nəbzi rolunu üzərinə götürmüş sosial şəbəkələrdə müxtəlif təbəqələrdən olan insanların, ən fərqli peşə sahiblərinin təəssüf dolu paylaşımlarını oxuyurduq.  

     

    Kim idi Heydər Camal?

     

    Heydər Camal əslən qarabağlı idi. Atası, rəssam Cahid Camal Qarabağın Gülablı kəndində anadan olmuşdu, məşhur Sarıcalılar nəslindən idi.

    Anası - peşəkar süvari İrina İqoryevna Şapovalova mənşəcə rus idi.

    Heydər Camalın özü 1947-ci il noyabrın 6-da Moskvada doğulmuşdu.

    1966-cı ildə “burjua millətçiliyi nümayiş etdirdiyinə görə” Moskva Dövlət Universitetinin şərq dilləri fakultəsindən xaric olunmuş, bir müddət müxtəlif işlərdə çalışmış, ən sonda “Medisina” jurnalında korrektor işinə qəbul edilmişdi. Bir qədər sonra isə Tacikistanda islamçılarla tanış olmuş və islam dininin dərinliklərini öyrənməyə başlamışdı. Son illər Rusiyada özünün təsis elədiyi “İslam komitəsi regional ictimai hərəkatı”na rəhbərlik eləyir, Rusiyanın məşhur islamçı teoloq və filosoflarından biri sayılırdı.

    Ancaq bütün bunlar Rusiyada və Rusiya vətəndaşı olan Heydər Camal tərəfindən həyata keçirilmişdi. Bəs bir alim və teoloq, ən əsası isə başqa ölkədə yaşayan tanınmış, nüfuzlu həmyerlimiz olaraq Heydər Camal Azərbaycan üçün hansı əhəmiyyət kəsb edirdi, ya da əksinə, Azərbaycan onun həyatında nə qədər vacib yer tuturdu?

     

    Xeber365 bu suallarla mədəniyyət  xadimlərinə və tanınmış jurnalistlərə müraciət edib.  

     

    “O, Azərbaycan ictimai düşüncəsi üçün maraqlı insan idi”

     

     

    Görkəmli jurnalist, professor Qulu Məhərrəmli: “Heydər Camal ilk növbədə islam dinini yaxşı bilən alim, ilahiyyatçı idi. Amma həm də geosiyasəti, regionu, xüsusən, Cənubi Qafqazı və Şərqi yaxşı bilən bir politoloq idi. Heydər Camal şərhlərində, yanaşmalarında, bir çox məsələlərə münasibətdə islam amilindən çıxış eləyə bilirdi. Rusiyanın müəyyən dairələrində islamı təmsil eləyən, yüksək intellektual səviyyəsi olan bir alim, teoloq idi. Bilirsiniz, insan parlaq şəxsiyyət olanda ona diqqət də çox olur. O baxımdan Heydər Camal tam ardıcıl olmasa da, müəyyən məsələlərdə Azərbaycanın mövqeyini ifadə eləyə bilirdi. Məsələn, Qarabağ məsələsində. Mən özüm onunla bir neçə dəfə görüşmüşəm. Vaxtilə “Səhər” proqramına da dəvət eləmişdik. Qarabağ problemi ilə bağlı bir söz deyən, ya da xristiyan-islam qarşıdurması baxımından yanaşanlar olanda Heydər Camalın cavabı həlledici idi və xüsusi çəkisi vardı. Bu baxımdan hesab eləyirəm ki, o, Azərbaycan ictimai düşüncəsi üçün də maraqlı insan idi. Düzdü, Rusiya vətəndaşı idi, Azərbaycanın problemlərinin bizim düşündüyümüz anlamda birə-bir arxasında dayana bilmirdi. Amma bunu da başa düşmək olar. Yenə deyirəm, müəyyən prinsipial məqamlarda onun sözü nüfuzlu söz kimi qəbul olunurdu”.

     

     

    “O, Qarabağ uğrunda ideoloji təbliğat cəbhəsində milli maraqlarımız naminə vuruşan bir cəngavər idi”

     

     

    Kinorejissor Əli İsa Cabbarov: “Islamda dəvət anlayışı var: Təbliğ edirsən və dəvət edirsən. Heydər Camal nümunəsində təbliğə ehtiyac yox idi. O, bir günəş kimi işıq saçırdı, sən də onun istisində qızınırdın. Sovet təbliği nəticəsində islamın sadəcə dəfn və qidalanma rituallarını nizamlayan bir təlim olduğu təsəvvürü yaranmışdı. Heydər Camal isə Islamı düşünən adamlar üçün bir metod kimi təqdim etdi, Sovetin təbliğat pərdəsini cırdı. Onun R.Ibrahimbəyovun kino məktəbində oxuduğu insan haqqında fəlsəfi mühazirəsini Azərbaycan dilinə tərcümə edib “Fokus” jurnalında dərc etmişdik. Səhv etmirəmsə, Azərbaycan dilində yeganə tərcüməsidi. Bir də “sovet müsəlmanları Rusiya ilə necə münasibət qurmalıdırlar” sualına məqbul cavab verən modeli göstərən adamlardan idi. Bu model, prorus konsept kimi görünsə də, uzaqgörən və Rusiya ilə Qafqaz müsəlmanlarının xeyrinə olan bir konsept idi. Heydər Camal həm də Qarabağ uğrunda ideoloji təbliğat cəbhəsində milli maraqlarımız naminə vuruşan bir cəngavər idi. Gerçəkdən alim öldü, aləm öldü”.

     

     

    “Rusdilli informasiya məkanında o, Azərbaycanın, demək olar ki, yeganə səsi idi”

     

     

    “Yeni Müsavat” qəzetinin baş redaktoru Rauf Arifoğlu: “Heydər Camal Azərbaycanın yetişdirdiyi dəyərli övladlardan biri idi. Çox təəssüf eləyirəm ki, belə bir şəxsiyyət, fikir adamı və filosof, həm də ilahiyyatçı dünyasını dəyişdi. Bu, bizi çox üzdü. Çünki rusdilli informasiya məkanında o, Azərbaycanın, demək olar ki, yeganə səsi idi. Həm Azərbaycanın, həm türk dünyasının, həm islam dünyasının danışan dili idi. Onun yüksək səviyyəsi, təhsili imkan verirdi ki, Rusiya məkanında öz mövqeyini çevik müdafiə eləsin və həqiqəti, haqqı dəstəkləsin. Rusdilli məkanda isə bunu etmək çox mühüm və önəmlidir. Çünki, məhz, bu məkanda biz hər zaman balansı itiririk. Bu məkanda ermənilərin fikir, söz adamları, jurnalistləri həddindən artıq çox olduğu üçün o balans hər dəfə Azərbaycanın zərərinə idi. Heydər Camal bütün məsələlərdə istisnasız olaraq Azərbaycanın yanında idi. Heç bir təmənna güdmədən öz vətənini, öz torpağını, öz ölkəsini hər zaman müdafiə eləmişdi”.  

     

     

    “Rusiyanın Azərbaycana, Dağlıq Qarabağa münasibəti və s. məsələlərdə həmişə açıq mövqe ortaya qoyurdu”

     

     

    APATv-nin baş direktorunun müavini, jurnalist İlqar Rəsul: “Heydər Camal filosof idi, alim idi və Rusiya ictimai-siyasi mühitində tanınmış politoloq kimi də kifayət qədər dəyərləndirilirdi. Həmişə Azərbaycanı müdafiə eləyirdi. Xüsusilə, Qarabağ məsələsində. Eyni zamanda Rusiyada, Moskvada yaşamasına baxmayaraq Rusiyanın Azərbaycana, Dağlıq Qarabağa münasibəti, ermənilərə dəstək verməsi və s. məsələlərdə həmişə açıq mövqe ortaya qoyurdu, Rusiyanın çeçen siyasətini, ölkədə qeyri-ruslara qarşı münasibətini tənqid eləyirdi. Məsələ burasındadır ki, Heydər Camal o qədər böyük bir nüfuz sahibi idi ki, istənilən məsələyə, hətta Rusiyanın mövqeyinə mənfi münasibət bildirəndə də, Rusiyanı tənqid eləyəndə də heç kim ona qarşı çıxa bilmirdi. Bu onun nüfuzuna xələl gətirmirdi. Rusiyanın telekanalları öz verilişlərində, təşkilatlar öz tədbirlərində yenə də onu görmək istəyirdilər və görürdülər. Şəxsiyyət olaraq Heydər Camal əsilzadə bir insan idi, Qarabağ xanlarına qədər gedib çıxırdı şəcərəsi. Bildiyim qədərilə hətta SSRİ Əfqanıstanı işğal eləyəndən sonra Əfqanıstanda baş verən hadisələr, müharibə zamanı o, Tacikistanda əfqan mücahidlərinə kömək eləyib. Belə bir adam idi. Çəkinməz, qorxmaz, cəsarətli.. Öz düşüncəsini deməkdən çəkinmirdi. Və əlbəttə ki, islam ideyalarını təbliğ eləyirdi. Ömrünün çox hissəsini Rusiyada yaşamasına baxmayaraq doğma dilində səlis danışırdı. Onun ölümü Azərbaycan üçün böyük itkidi”.