Xəbər lenti

  • 2017-01-19
  • 14:25 “CinemaPlus”da “Qanlı Yanvar” filmi pulsuz nümayiş etdiriləcək
    14:05 Aviauçuşların təhlükəsizliyinə dair proqram hazırlanacaq
    13:47 "Reina" terrorçusu azərbaycanlılarla təlim keçibmiş
    13:35 Sabaha olan hava proqnozu
    13:20 Trampın BMT səfiri deyir ki, Rusiyaya inanmaq olmaz
    13:04 Tehranın mərkəzində çoxmərtəbəli bina yanğından sonra çöküb
    12:52 TRT Şəhidlər xiyabanından canlı yayım verəcək
    12:35 Bahar Muradova: Lavrov vəziyyətə adekvat olan açıqlama verməli idi
    12:18 İtaliyada qar uçqunu nəticəsində 30 nəfər ölüb(Yenilənib)
    12:02 İran BMT-nin silah embarqosunu pozur
    11:49 Azərbaycandan ixracla bağlı təkliflər paketi hazırlanıb
    11:32 Azərbaycan ABŞ-ın xətrinə İrana qarşı çıxacaqmı? – TƏHLİL
    11:26 Senator ABŞ-ın Rusiya siyasətini dəyişməsini istəyir
    11:18 Kipr liderləri birləşmə ilə bağlı danışıqlar aparır
    11:05 Telefon və internet xidmətlərinin ödənişi onlayn olacaq
    10:55 Bahar Muradova: Sergey Lavrov bugünkü vəziyyətə adekvat olan açıqlama verməli idi
    10:40 Lapşin Azərbaycandan üzr istəməyə hazırdır
    10:28 Bayden Davosda Rusiyanı tənqid edib
    10:18 Dollar bahalaşdı:1.8311
    10:10 Moskva Astana görüşünə kürdləri də dəvət edib
    09:55 İtaliyada otel qarın altında qalıb
    09:45 Neft ucuzlaşdı
    09:30 Türkiyə baş konsulluğuna hücum olub - Sürixdə
    09:15 FED uçot dərəcəsini bir neçə dəfə artırmağı planlaşdırır
    09:01 Azərbaycanda orqan transplantasiyası mümkün olacaq
    00:15 Gədəbəy / Şınıx-Kollu-Qarabağlı
    00:12 2017-ci ildə dollar daha da möhkəmlənəcək
    00:07 Ata Corc Buş reanimasiyaya yerləşdirilib
  • 2017-01-18
  • 23:51 “Honkonq qripi”ndən artıq ölən var
    23:45 Türkiyəyə səyahət etmək istəyən rusların sayı iki dəfə artıb
    23:27 Ərdoğan Erməni Vəqflər Birliyinin sədri ilə görüşdü
    23:13 700 fransız İŞİD-ə qoşuldu
    22:59 Ukrayna separatçı rejimi heç vaxt tanımayacaq
    22:42 Hacıbala Abutalıbov jurnalistlərə məsləhət verdi
    22:29 Tacikistanın Baş Qərargah rəisi yol qəzasında ölüb
    22:11 Azərbaycan prezidenti Barzani ilə görüşdü
    21:50 "Receb İvedik 5" filmində qalmaqallı səhnələr yığışdırıldı
    21:41 Çində 1,4 milyon nəfər köçürüləcək
    21:33 Çavuşoğlu ABŞ-da Maykl Flinnlə görüşüb
    21:10 CHP TBMM-də konstitusiya dəyişikliklərini baykot etdi
    20:57 Gürcüstanda etiraz aksiyası keçirildi
    20:44 Elmar Məmmədyarov İƏT baş katibi ilə görüşüb
    20:30 Türkiyə və Rusiya Hələbdə birgə əməliyyat keçirdi
    20:07 Türkiyədə daha bir terrorist ələ keçirildi
    19:55 İlham Əliyev Vahid Ələkbərovla görüşdü
    19:45 Moldova MDB-yə inteqrasiya etmək istəyir
    19:32 “Tramp Qarabağ məsələsində təşəbbüsü Rusiyaya verəcək” – MÜSAHİBƏ
    19:17 İsveç ən böyük təhlükəni radikal islamçılardan gözləyir
    18:58 Erməni hərbçisi öldürüldü
    18:39 Koçaryanın ABŞ-a köçmək xəbəri təkzib olunub
    18:26 NATO –nu yalançılıqda ittiham etdilər
    18:10 OPEC-in neft hasilatı azalıb
    18:00 Eks baş prokuror prezident müşaviri oldu
    17:55 Tbilisidə azərbaycanlıların pulsuz müayinəsi təşkil olunub
    17:41 Putin Trampa görə Obamanı ittiham etdi
    17:28 Rusiyada "Honkonq qripi"ndən ilk ölüm faktı qeydə alınıb
    17:07 Türkiyədə saxlanılan İŞİD-çi bombaların yerini göstərdi (video)
    16:52 Qafqaz Universitetinin müəllim və tələbələrinin taleyinə aydınlıq gətirlib
    16:31 Suriyadakı İŞİD-in başçısı tacik polis polkovniki imiş
    16:22 Əli Şəmxani: “ABŞ Astana görüşünə dəvət olunmayıb”
    16:15 Lavrov ABŞ-ı Rusiyanı şərləməkdə günahlandırır
    16:05 Malidə hərbi bazada partlayışda azı 37 nəfər ölüb
    15:51 Azərbaycanda nüvə xammalı ehtiyatları axtarılacaq
    15:35 Lavrova bəyanatla cavab verildi
    15:27 Nazir: "Avropanın ən böyük problemi Avropanın özüdür"
    14:57 Qubad İbadoğludan Lavrov açıqlaması: "Moskva buna göz yummayacaq"
    14:55 Azərbaycan və İslam İnkişaf Bankı arasında qrant sazişi imzalanıb
    14:23 CİA 11 milyondan çox gizli sənədi ictimaiyyətin istifadəsinə verib
    14:18 Kılıçdaroğlu və Baxçalı bir araya gəliblər
    14:06 Sabah havanın kəskin dəyişəcəyi gözlənilir
    13:51 İtaliyada zəlzələ baş verib
    13:45 Corc Buş xəstəxanaya yerləşdirilib
    13:30 "ASAN" xidmətin iş qrafiki dəyişdi
    13:20 BSU-nun yeni rektoru Kamal Abdulladan danışdı
    13:15 Çin ABŞ-a Tayvanla bağlı etiraz edib
    12:58 Böyük Britaniya turistlərini Qambiyadan təxliyyə edir
    12:37 Təhsil Nazirliyi “Qafqaz” Universitetinin bağlanmasına reaksiya verib
    12:25 Davosda Azərbaycan və İsveçrə prezidentləri arasında görüş olub
    12
    22:51:32
    Dekabr
    539 nəfər oxuyub

    Türkiyə böyük təhlükə qarşısında: bundan sonra nə olacaq?

    Türkiyədə baş verən terror aktları, demək olar ki, artıq adi hala çevrilib. Onları, əsasən, ölkədə fəaliyyət göstərən PKK terror təşkilatının törətdiyi məlum olsa da, İŞİD də terror aktlarından birinin onlar tərəfindən edildiyini açıqlamışdı.

    Məlum məsələdir ki, bu təşkilatları maliyyələşdirən, silahla təmin edənlər var. Bununla bağlı ölkə başçısı Rəcəb Tayyip Ərdoğan açıqlama verərək əməliyyatlar zamanı hücum edən terror təşkilatlarından dostlarının da silahlarının çıxdığını söyləmişdi.  

    İki gün əvvəl isə İstanbulda, əsasən, polisin hədəf alındığı və 44 nəfərin ölümüylə nəticələnən növbəti terror hadisəsi baş verdi. İstanbul terrorunun əl-Baba hazırlanan əməliyyata cavab olduğu söylənilir. Ancaq bütün hallarda bu kimi terror aktının təkrar olunması qaçılmazdır.

    Bəs Türkiyə indi nəyə görə hədəfdədir? Xəbər365 məsələ ilə bağlı ekspertlərin rəylərini öyrənib.

     

     

    “Terror hərbi mübarizə vasitəsinə çevrilib”

     

     UNEC-in baş müəllimi, siyasi elmlər fəlsəfə doktoru Nazim Cəfərov bildirib ki, Türkiyədə terror aktlarının baş verməsinin bir neçə səbəbi var:

    "Türkiyədə terror hadisələrinin ardıcıl şəkildə baş verməsini bir neçə şəkildə izah etmək mümkündür. Bunlardan biri qlobal, ikincisi regional səviyyəli səbəb, üçüncüsü isə Türkiyənin daxili dinamikləridir. Əgər məsələyə qlobal konteksdən baxsaq, görərik ki, 11 sentyabr hadisəsindən sonra qlobal siyasətdə terrorizm gedərək yayğınlaşan savaş, hərbi mübarizə vasitəsinə çevrilib. Getdikcə miqyasını genişləndirdiyini görmək olar. Bu çərçivədə qlobal dünyada terror öz qızıl əsrini yaşayır əslində. Bu mənada terrorun həm coğrafiya, həm istifadə elədiyi vasitələr, silahlar, həm ortaya qoyduğu mənfi nəticələr baxımından ən güclü dövrünü yaşadığını demək mümkündür. Yəni,  əsas səbəb Türkiyə ilə problemi olan qrupların, təşkilatların və ölkələrin ona təsir etmək üçün bu vasitədən, terrordan istifadə etməyə cəhd göstərmələridir. 

     

    “Terrorun qızıl əsrini yaşadığı ən əhəmiyyətli coğrafiya Yaxın Şərqdir”

     

     İkinci səbəb regionaldır – yəni Türkiyənin aid olduğu regionun ümumi vəziyyətidir. Terrorun qızıl əsrini yaşadığı ən əhəmiyyətli coğrafiya Yaxın Şərqdir. Bunun da iki səbəbi var. Birincisi, nəhəng dövlətlərin bölgədəki  güc mübarizələri, rəqabətləridir. Onların bu mübarizədə terror təşkilatlarından aktiv istifadə etmələri, onlara müxtəlif formada dəstək göstərmələridir. İkinci səbəb bu bölgədə onsuz da terror örgütlərinin müxtəlif istiqamətlərdə fəallaşması, daha aktiv hala gəlməsi, özləri üçün münbit şərait ortaya qoymasıdır. Bu terror təşkilatlarına qarşı mübarizə apara biləcək klassik dövlətlərin, yəni milli dövlətlərin ciddi dağıntılara, ciddi zəifləmərə məruz qalması, məsələn, Liviyada, İraqda, Suriyanın özündə bənzər şəkildə zəifləməsi, çökməsi regionda terror təşkilatları üçün münbit şərait  yaranmasına, onların daha da möhkəmlənməsinə səbəb oldu. Təbii ki, Türkiyə də region dövləti kimi öz payını aldı. Burda Türkiyənin vəziyyətini daha da dramatikləşdirən, daha da çətinləşdirən məqamlardan biri də odur ki, hazırda güc mübarizəsi gedir. Terrorun və terror təşkilatlarının bir vasitə kimi istifadə edilməsi, regionda müxtəlif mahiyyətli strukturları ortaya çıxarmağa çalışması, İŞİD-in  və digər terror təşkilatlarının dövlət qurmaq cəhdləri Türkiyəyə birbaşa təsir edir. Çünki onların qurmaq istədikləri dövlətlərin ərazi hədəfində Türkiyə də var. 

     

    “Türkiyənin daxilində baş verən proseslər də terrorun səbəblərindəndir”

     

    Üçüncü səbəb də Türkiyənin daxilində baş verən proseslərdir. Bildiyiniz kimi, Türkiyədə fəaliyyət göstərən PKK, əsasən, terror aktları törədir. Düzdür, Türkiyə PKK ilə kifayət qədər kəskin mübarizə aparır, ancaq  bu onların fəaliyyətini davam etdirməsinə mane olmur". 

    Nazim Cəfərov hesab edir ki, Türkiyə yaxın gələcəkdə terrorla mübarizədə effektli nəticə əldə edə bilməyəcək:

    “Türkiyə terrorla mübarizəni daha da şiddətləndirəcək. Bu istiqamətdə müxtəlif bölgələrdə və şəhərlərdə əməliyyatlar aparılır. Ancaq nəzərə almaq lazımdır ki, terror aktlarının kökünü tamamilə kəsmək, ən azı, yaxın gələcəkdə çox mümkün görünmür. Önümüzdəki dönəmdə onların yeni nümunələrini görə bilərik. Ola bilsin ki, bunlar müxtəlif istiqamətlərdə baş versin. Bu mənada Türkiyə üçün önümüzdəki dönəmdə də ifadə etdiyim faktorlar səbəbilə ilə ciddi risklərin gözləndiyi mümkündür. Qış aylarında bu, bir az səngisə də, bahardan etibarən daha da fəallaşa bilər. Ümid edək ki, Türkiyə dövləti və höküməti lazımi təhlükəsizlik tədbirlərini maksimum həyata keçirəcək ki, gələcəkdə bunların qarşısını ala bilsin”.

     

     

     

    Qafqaz Beynəlxalq Münasibətlər və Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, Türkiyə üzrə ekspert Araz Aslanlının sözlərinə görə, bu,  Türkiyənin geopolitik mövqeyindən və siyasətindən qaynaqlanır:

    “Türkiyənin terrorun hədəfinə çevrilməsi yeni deyil. Terrorla mübarizə, terrorun Türkiyə üçün yaratdığı risklər, Türkiyənin terrora verdiyi qurbanlar məsələsi də eyni şəkildə. Bu, həm Türkiyənin geopolitik mövqeyindən, həm də siyasətindən qaynaqlanır. Türkiyənin imkanlarını və siyasətini özləri üçün riskli görən, onu öz maraq dairəsi daxilində tutmağa çalışan qüvvələr daim terrordan vasitə kimi istifadə etməyə çalışıblar. Bu, indi də davam edir. Müxtəlif dövrlərdə ASALA və PKK bunun vasitəsi olub, sonra bunlara İŞİD də əlavə olunub. Yəqin ki, bu, heç vaxt tam bitməyəcək. Hazırda isə vəziyyəti mürəkkəbləşdirən başqa məqamlar da var. Bunlardan biri ümumilikdə terrorun imkanlarının genişlənməsi, digəri regionun ümumilikdə qeyri-sabit olması, üçüncüsü isə Türkiyənin daxilində gedən proseslərdir. Təbii ki, bura başqa məqamları da əlavə etmək mümkündür. Amma, ən azı, bu 3 amil Türkiyənin terrorun daha çox hədəfi olmasına səbəb olur. 

     

    “Türkiyə böyük bir təhlükə ilə qarşı-qarşıyadır”

     

    İlk iki amil ilə bağlı Türkiyənin imkanları məhduddur. Amma son illərdə daxildə gedən proseslər də üzücü xarakterlidir. Dövlətə nəzarət uğrundakı proseslərin nə ilə nəticələndiyini hamı görür. Dövlətin əsas strukturlarında, xüsusilə təhlükəsizlik srtukturlarında ciddi kadr dəyişiklikləri intensiv xarakter alıb və bu da terrorla mübarizə baxımından riskləri artırır. Təbii ki, hamımız son 15 iyul hərbi çevriliş təşəbbüsünün öncəsində, eləcə də 15-16 iyulda və sonrakı mərhələdə baş verənlərin miqyasını görürük. Türkiyə böyük bir təhlükə ilə qarşı-qarşıyadır. Xaricdən dəstəklə daxili təhlükəni də aradan qaldırmağa çalışırlar. Bu prosesin yarım saxlanılması gözlənilmir. Amma bu təhlükə ilə mübarizənin terrorla mübarizə baxımından yaratdığı risklər də göz önündədir”.

     

     

     

     

     

    “Regional sabitlik bərpa edilmədən Türkiyədə sabitlik bərpa olunmayacaq”

     

    Ekspert bildirib ki, Türkiyə Suriya və İraqda müəyyən addımlar atmağa məcburdur:

    “Bunu həm daxili ictimai rəy (daxili ictimaiyyətin əksəriyyəti) tələb edir, həm də Türkiyənin təhlükəsizlik maraqları. Türkiyə illərdir İraqda sabitlik yaranmasını gözləyir, amma bu sabitlik yaranmır. Əksinə İraqdakı qeyri-sabitlik Türkiyə üçün təhlükəsizlik risklərinin daim artmasına səbəb olur. Bu azmış kimi Suriyadakı proseslər də getdikcə daha acınacaqlı hal alır. Bu da Türkiyə üçün həm humanitar  və maddi yükün, həm də təhlükəsizlik risklərinin artmasına səbəb olur. Öz növbəsində Türkiyə bütün bunlarla bağlı qabaqlayıcı tədbirlər, ya da cavab tədbirləri görmək istədiyi zaman öz daxilindəki terrorçu hücumların sayı və miqyası artır.

    Terror hücumlarını siyasi sistemdəki dəyişiklik təşəbbüsü ilə əlaqələndirənlər də var. Müxtəlif versiyalar irəli sürülərək bu əlaqə qurulmağa çalışılır. Ortada konkret faktlar olmadığı üçün bu barədə fikir bildirmək çətindir. Amma, məncə, əsas məsələ yuxarıda qeyd etdiyim 3 amil ilə bağlıdır.

    Təbii ki, biz Türkiyənin bu təhlükələrdən həm tezliklə, həm də tam sığortalanmasını arzulayırıq. Amma təəssüf ki, reallıq belə deyil. Türkiyə bu təhlükələrə boyun əyməyəcək, bunların öhdəsindən mütləq gələcək. Sabitliyini bərpa edəcək, inkişafını davam etdirəcək. Amma regional sabitlik bərpa edilmədən sadəcə Türkiyədə sabitliyin bərpa olunması da çətin olacaq”.