Xəbər lenti

  • 2017-03-24
  • 23:54 İranda 130 maşın toqquşdu: 59 yaralı
    23:40 Yıldırımdan Kılıçdaroğluna: Əyləci boşalmış avtomobil kimi...
    23:25 Anar Məmmədovun əmlakına həbs qoyuldu - Məhkəmə qərarı
    23:18 Türkiyəyə girmək istəyən 4 PKK-lı saxlanıldı
    22:57 Ərdoğan Türkiyə-Finlandiya matçını izlədi
    22:45 ABŞ-dan Səudiyyə Ərəbistanına növbəti məhkəmə şikayəti
    22:16 Nazirin biabırçı təqdimatı: Xaosun, terrorun memarı...
    21:48 Dünyanın 100 ən gözəl qadını seçildi - türklər də var
    21:36 ABŞ HİV-lə mübarizə üçün Ukraynaya 22 milyon dollar ayırdı
    21:12 İslamofobiçilərin gözlədiyi olmadı: London terrorçusunun əsl adı...
    20:57 Dəkkədə kamikadze özünü partlatdı
    20:43 Nalbandyanla Hoqland görüşdü: Qarabağdan danışdılar
    20:15 Türkiyədə yenə zəlzələ oldu
    20:00 Qırmızı iPhone 7 bu gün satışa çıxarılır
    19:45 "Bugatti" 39 min dollarlıq velosiped hazırladı
    19:23 İŞİD Çeçenistandakı hücumun məsuliyyətini üzərinə götürdü
    19:00 Türkiyə hökuməti “Mercedes”i araşdıracaq
    18:47 Serbiya NATO üzvü olmayacaq
    18:40 İlham Əliyev yunanıstanlı həmkarını təbrik etdi
    18:30 Putinlə Le Pen görüşdü
    18:09 Somali üçün SOS çağırışı: 100 mindən çox uşaq acından öləcək
    17:45 Kuşadasında miqrant qayığı batdı: 11 ölü
    17:30 London terroruna görə tutulanların sayı 9-a çatdı
    17:15 WikiLeaks-dən CİA ilə bağlı növbəti iddia
    17:00 Kiyevdə öldürülmüş sabiq millət vəkilinin qatili məlum oldu
    16:50 Angela Merkel: Türkiyədəki referendumu gözləyək
    16:37 Şimali Kipr referenduma erkən gedəcək
    16:17 Bolqarıstan türk jurnalistləri ölkəyə buraxmadı
    16:00 Kanadadan İslamofobiya əleyhinə qanun
    15:45 Berti Foqts Bakıya gəlib
    15:20 ABŞ-a gediş çətinləşir: yeni viza qaydaları
    15:05 İŞİD türkmən kəndinə basqın etdi: 5 nəfər güllələndi
    14:50 Venesuela əsgərləri Kolumbiyadan çıxdı
    14:40 Türkiyədə zəlzələ oldu
    14:26 Hüsnü Mübarək azadlığa buraxıldı
    14:06 Müdafiə naziri ön xətdə yoxlama apardı
    13:55 Ərdoğan britaniyalı nazirlə görüşəcək
    13:48 AFFA "Zirə" klubunu cərimələdi
    13:36 Lapşin anası ilə görüşdü
    13:25 SOCAR Ukraynaya aviasiya yanacağı satacaq
    13:15 "Sberbank"dan Dadaşeva bacıları haqda yazılanlara təkzib: Yalandır
    13:00 London terroruna görə Azərbaycan səfirliklərinin bayraqları endirildi
    12:55 Çeçenistanda toqquşma: 6 rus əsgəri öldürüldü
    12:44 Azərbaycanda yenilik: virtual laboratoriya yaradılır
    12:38 Qeyri-qanuni taksi sürənlər cərimələndi
    12:25 Sabah Bakıda 14 dərəcə isti olacaq
    12:18 Azərbaycan nefti bahalaşıb
    12:10 Bayram günləri yol qəzalarında ölən və yaralananların STATİSTİKASI
    11:55 Daha bir miqrant faciəsi: 250 nəfərin öldüyü deyilir
    11:45 3 mindən çox Rusiya vətəndaşı Ermənistana gedib
    15
    18:45:36
    Dekabr
    1135 nəfər oxuyub

    “Dolların bahalaşmasından həm qazana bilərik, həm də uduza” - MÜSAHİBƏ

    Bütün dünyanın maraqla gözlədiyi FES ilin sonunda nəzərdə tutulmuş iclasında uçot dərəcəsi ilə bağlı qərarını açıqladı.

    Amerika Federal Ehtiyatlar Sistemi bütün üzvlərinin səs çoxluğu ilə 0.25%-lik artım barədə qərar qəbul etdi. Yəni, dollar valyuta bazarında mövqeyini daha da möhkəmləndirəcək. Bu isə, o deməkdir ki, digər valyutaların, xüsusilə manatın taleyi sual atındadır. Məsələ təkcə bununla bitmir. FES gələn il daha üç dəfə faiz artımına gedəcəyini açıqlayıb. Bu da öz növbəsində inkişaf etməkdə olan ölkələr üçün yaxşı heç nə vəd etmir. FES-in son qərarının nəticələri və təsirləri ilə bağlı iqtisadçı-ekspert Qubad İbadoğlu ilə söhbətləşdik.

    Xəbər365.com ekspertlə müsahibəni təqdim edir:

     

    - Qubad bəy, FES-in son qərarlarını necə qiymətləndirirsiniz? Bütün bunlar nə dərəcədə gözlənilən idi?

     

    – Bu barədə biz də öz fikirlərimizi açıqlamışdıq. Əvvəlcədən gözlədiyimiz nəticə baş verdi. İlin sonunda iki iclas nəzərdə tutulmuşdu, noyabrda və dekabrda.  Biz bu iclaslarla bağlı qeyd etmişdik ki, böyük ehtimalla dekabr ayında FES uçot dərəcələrinin qaldırılmasına qərar verəcək. Belə də oldu. Əslində, bu gözləntini şərtləndirən ABŞ-ın iqtisadi vəziyyətidir. Yəni iqtisadiyyatındakı durum, təbii ki, FES-in siyasətində də öz əksini tapıb. Bu baxımdan iqtisadiyyatın vəziyyətini dəyərləndirib qənaətə gəlmək bir o qədər çətin deyil. Gözləntilər ondan ibarət oldu ki, indiki halda FES artımla bağlı qərar verdi və bu artımın da təsirlərini artıq biz hiss edirik. Və bu təsirlər dünya qiymətli kağızlar bazarında da özünü göstərir . Xüsusilə də ABŞ-a məxsus olan qiymətli kağızlar bazarındakı  fond birjalarındakı indekslərin FES-in qərarından sonra dəyişikliyini görürük. Düzdür, bu dəyişiklik çox müxtəlif cür müşahidə olunur. Məsələ ondan ibarətdir ki, FES-in qərarı nəticədə ona gətirib çıxarır ki, bütövlükdə milli valyutasının, yəni dolların  mövqeyini möhkəmləndirir. Dollarla olan əməliyyatlara sərmayə qoyuluşunu artırır. Dollarla olan əməliyyatlara sərmayə qoyuluşunun artırılması ABŞ-ın həm qiymətli kağızlarının, həm də şirkətlərinin fəaliyyətində öz təsirini bir daha nümayiş etdirir. Bu isə özlüyündə ona gətirib çıxarır ki, kənardan olan inverstorlar daha çox vəsaiti ABŞ-ın nəzarətində olan əməliyyatlara qoyurlar.  FES-in qərarından sonra istər sənayə, pul, istərsə də digər indekslərdə  müəyyən dəyişiklikləri biz müşahidə edirik. Bu beynəlxalq səviyyədə gedən bir prosesdir. Çünki bu proses borclanmalar üçün xərci artırır.  Ona görə də ABŞ bundan bir növ dollarla olan investisiyaların çoxalmasına nail ola bilir. Bu investisiyaların çoxalması dünya valyuta bazarlarına, maliyyə bazarlarına, eləcə də xammal bazarlarına təsir göstərir. Dünya valyuta bazarında artıq bilindiyi kimi avronun və digər valyutaların dollar nisbətdə ucuzlaşması müşahidə olunur. Maliyyə bazarlarında, xüsusilə qiymətli kağızlar bazarında daha çox bundan zərər çəkən Avropa və Asiya ölkələrinin qiymətli kağızlar indeksi olub. Xammal bazarına gəlincə isə, göründüyü kimi müəyyən dəyişikliklər var. Xüsusilə də kommunal xidmətlər bazarında qiymətlərin düşməsi müşahidə edilir. Söhbət, təbii ki, beynəlxaq səviyyədən gedir. Enerji daşıyıcılarının qiymətlərində də bu istiqamətdə dəyişikliklər qeydə alınıb. 

     

    - Nəticələrin bu cür olmasında sizcə Donald Tramp faktorunun hər hansı bir rolu varmı? Varsa, bunu necə izah etmək olar?

     

    – Mən nəticənin bu cür olmasında onun ciddi rolundan danışa bilmərəm. Çünki Donald Tramp hazırda icraçı prezident deyil, seçilmiş prezidentdir, vəzifələrinin icrasına başlamayıb. İkincisi, Tramp seçilsəydi də, seçilməsəydi də, bu, baş verəcək hadisə idi. Çünki FES-in artıq əvvəldən apardığı siyasətdən, müzakirələrdən gözlənilirdi ki, uçot dərəcələrini qaldıracaq. Yəni o baxımdan Donald Trampın birbaşa təsirlərindən danışmağa dəyməz. Həmçinin, Trampın mövqeyi uçot dərəcələrinin dəyişməməsindən yana idi, uçot dərəcələrinin qaldırılması siyasətini dəstəkləmirdi. Ona görə də, bunun onunla hər hansısa bir əlaqəsi olması ağlabatan deyil.

     

     

     

     

    - Bəs bu qərarın 2017-ci ildə dünya maliyyə sisteminə nə kimi təsirləri olacaq?

     

    – Dollarla olan sərmayələr artacaq. Bu, təbii ki, digər valyutalarla qoyulmuş sərmayələrin azalmasına, həmçinin, xammal bazarlarında sərmayələrin azalmasına gətirib çıxaracaq. Yəni bu baxımdan 2017-ci il üçün dollar stabil və möhkəm valyuta olaraq öz hökmran mövqeyini saxlayacaq.

     

    - Qubad bəy, Avropa ölkələrini nə gözləyir?

     

    – Avropa ölkələrində bütün proseslərin hamısını pulla əlaqələndirmək olmaz. Avronun məzənnəsinin ucuzlaşması gözləniləndir. Bu da Avropa şirkətlərinin investisiya qoyuluşlarına mənfi təsir göstərən bir amil olacaq.

     

     

     

    - Yaxşı, FES-in bu qərarı neft qiymətlərinə necə təsir göstərəcək?

     

    – Dolların bahalaşması elə neftin ucuzlaşması deməkdir. Ancaq burada ciddi təsirlərdən danışmaq hələ tezdir. Çünki neftin qiymətində vacib amil hasilat amilidir. İndiki halda nəzərə alsaq ki, OPEC və qeyri-OPEC ölkələri hasilatın azaldılması istiqamətində müəyyən müzakirələrə başlayıblar. Bu da son nəticədə onu deməyə əsas verir ki, neftin daha çox bahalaşmasının tempini aşağı salsın.  Yəni əslində OPEC-in və qeyri-OPEC ölkələrinin müzakirələrinə nəzər salanda yaxın zamanda neftin qiymətində ciddi artım gözlənilmir.

     

    - Azərbaycan qısa və uzun dönəmdə qərardan necə təsirlənəcək? Yeni devalvasiya və ya devalvasiyalar gözlənilirmi?

     

    – Azərbaycana təsirlər birbaşa və dolayı ola bilər. Birbaşa təsir daha çox psixoloji təsirdir. Bu gün bizdə olan məlumata görə, yenə valyuta bazarında gərginlik var. Bankların bir çoxu dollar satmaqdan imtina edib. Dolayı təsir də ondan ibarətdir ki, bu qərar başqa ölkələrin də valyutalarına təsir göstərir.  O cümlədən, Rusiya rubluna, Türkiyə lirəsinə təsir göstərə bilər. Rusiya və Türkiyə də Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşlarından biridir. Təbii ki, qonşu ölkələrdə baş verən dəyişikliklər xüsusilə dolların valyutası ilə əlaqədar dəyişikliklər Azərbaycanın ticarət əlaqələrində və digər investisiya əməkdaşlığında özünü göstərəcək. Bu baxımdan bu dolayı təsirlərdir.  Əgər Azərbaycan ABŞ-ın qiymətli kağızlar bazarında müəyyən sərmayələrə sahib olsaydı, o halda da ona təsir göstərmək imkanları var. Yəni bunu da nəzərə almaq lazımdır ki, Dövlət Neft Fondunun vəsaitlərinin bir qismi (50 %-ə yaxın) dollarladır.  Dövlət Neft Fondunun dollarla olan valyuta səbətindəki vəsaitlər dolların bahalaşması hesabına arta bilər. Bu kimi təsirləri ola bilər. Ancaq birbaşa manata təsirindən danışmaq hələ tezdir. Çünki manat tənzimlənir. Manatın məzənnəsini hazırda Mərkəzi Bank bazara müdaxilə edərək istədiyi səviyyədə saxlaya bilir. Gələcəkdə manat sərbəst bazarda və üzən məzənnə rejimində öz kursunu formalaşdıracaqsa, o zaman birbaşa təsirlər daha çox olacaq, nəinki dolayı təsirlər. Amma indiki halda dolayı təsirlər daha çoxdur, nəinki birbaşa təsirlər. Burada da müsbət və mənfi təsirlər var. Məsələn, bayaq dediyim kimi, DNF-nin investisiyalarının bir qismi Amerika bazarındadır, eyni zamanda DNF-nin aparıcı valyuta səbətində valyuta vahidi dollardır.  Onun aktivlərinin 47, 6 % dollarla saxlanılır. 35, 3 %i isə avro ilədir.  Coğrafi baxımdan nəzər yetirsək görərik ki, DFN-nin vəsaitlərinin 24, 1 %-i ABŞ-da yerləşdirilibdir. Yəni bu baxımdan müsbət təsirlərdən danışmaq olar. Təbii ki, burada da bir tərəfdən qazanc var, digər tərəfdən uduzmaq da var.  Bayaq da qeyd etdiyim kimi, DNF-nin aktivlərinin 47, 6 %- i dollarladır, 35,3 %- i isə avroyla. Yəni avronun ucuzlaşmasından müəyyən itkilər ola bilər.

     

    – Hökümət və Mərkəzi Bank maliyyə sahəsində vəziyyəti stabilləşdirmək üçün hansı tədbirləri görməlidirlər? Bəs sizcə, bu, nə dərəcədə mümkün olacaq?

     

    – Maliyyə xidmətlərinin genişləndirilməsi ilə bağlı bilirsiniz ki, yol xəritəsi qəbul olunub. Biz hələ onunla tanış ola bilməmişik. Hər halda maliyyə sektorunda sabitliyin yaradılması hesab edirəm ki, elə ilk növbədə, ölkə vəsaitlərinin daha rasional, səmərəli istifadəsindən asılı olacaq. Bu da hökümətdən hesabatlıq və şəffaflıq tələb edir. Nəzərə alsaq ki, son zamanlar xüsusilə inhisarçı strukturlar tarifləri qaldırıblar. Bu da hesabatlıq və şəffaflıq istiqamətinin önəmini daha da artırır. Bizim hökümətdən gözləntilərimiz də elə xüsusilə maliyyə əməliyyatları, maliyyə xidmətləri və informasiyalarına dair daha şəffaf, daha hesabatlı siyasət yeritməkdən ibarətdir.