Xəbər lenti

  • 2017-02-21
  • 22:50 Azərbaycanlı diplomat Aİ komissarı ilə görüşüb
    22:46 1,4 milyon uşaq aclıqla üz-üzədir
    22:34 Ukrayna da Qarabağdakı "referendum"u tanımır
    22:12 Cocuq Mərcanlıda raket zərərsizləşdirilib
    21:56 Mehriban Əliyevanın deputat mandatı ləğv ediləcək
    21:43 Səfirimiz Gürcüstanın Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi ilə görüşüb
    21:36 Türkiyə və Rusiya daha bir ortaq layihə həyata keçirəcək
    21:17 Səlahəddin Dəmirtaş 5 ay müddətində həbs edildi
    20:59 Trampın qərarları neftin qiymətinə müsbət təsir göstərir
    20:42 İran sərhəd-keçid məntəqəsini bağladı
    20:26 AKP-lilər Mehriban Əliyevanı təbrik etdi
    20:08 Birinci xanım: "Prinsiplərimə sadiq qalacağam"
    20:00 Sabah üç şəhərdə qaz olmayacaq
    19:46 Rusiya İraq kürd müxtar vilayətindən neft alacaq
    19:31 Ermənilər Ağdamı atəşə tutdu
    19:09 Ərdoğan İlham Əliyevi təbrik etdi: Mehriban Əliyevaya görə
    18:53 Elmar Məmmədyarov Türkiyəyə gedir
    18:41 Bakı Mühəndislik Universitetinin nizamnaməsi təsdiq edildi
    18:28 Çində partlayış baş verib
    18:10 “WhatsApp”dan daha bir yenilik
    17:59 "Prezident özündən sonra estafeti Mehriban Əliyevaya verməyi düşünür"
    17:50 Türkiyədəki sonuncu referendum anketinin nəticəsi bəlli oldu
    17:34 "İqtidar komandasına baxanda ən layiqli namizəd Mehriban Əliyevadır"
    17:33 Sergey Markov:Mehriban Əliyevanın vitse-prezident təyin olunması ölkəyə fayda verəcək
    17:22 Elmar Məmmədyarov Türkiyəyə gedib
    17:15 Bərzani Türkiyəyə gəlir
    17:05 Ermənistan baş naziri Gürcüstana səfər edəcək
    16:45 Çin ABŞ-a xəbərdarlıq etdi
    16:33 Novruz Məmmədov: "Hamı bu vəzifədə Mehriban Əliyevanı görürdü"
    16:28 Oskanianın oğlu adam oğurluğunda ittiham olunur
    16:14 Gürcüstanda Kür çayı tullantılardan təmizlənir
    16:02 "İdarəetmədə təkmilləşmə olacaqsa, təyinat effektli olacaq"
    15:56 Elmar Məmmədyarov Belçika xalqını təbrik etdi
    15:45 Yaralı fələstinlini öldürən əsgərə 18 ay cəza
    15:33 BMT: Qəddafinin oğlunun taleyi məlum deyil
    15:07 Mehriban Əliyeva: "Cənab prezident, bu yüksək etimada görə Sizə minnətdaram"
    15:03 "Dünyada analoqu olmayan situasiya yaranıb" - ADP sədri
    14:50 Rusiya dünyanın ən böyük neft istehsalçısı oldu
    14:35 “Parabank”ın məcburi ləğv prosesi dayandırılıb
    14:20 Ağdamda çobanlar atəşə tutulub
    14:04 Arif Hacılı: "Bu təyinat hakimiyyətdaxili qarşıdurmanı gücləndirəcək"
    13:55 Uşaqlar üçün İslam ensiklopediyası hazırlanacaq
    13:50 Roma Papasının nümayəndəsi:Xocalını törədənlər cəzasız qalmayacaq
    13:38 Tailandda körpü dağıldı - Xəsarət alan var
    13:23 Fazil Mustafa: "Bu postun ən layiqli namizədi odur"
    13:22 Dollar bahalaşdı
    13:12 Azərbaycan nümayəndə heyəti İrana səfərə gedir
    13:01 İlham Əliyevin sədrliyi ilə Təhlükəsizlik Şurasının iclası keçirildi
    12:41 Cocuq Mərcanlıda açıq səma altında muzey yaratmaq təklif olunur
    12:31 Yeni vitse-prezident təyin olundu
    05
    14:00:16
    Noyabr
    1602 nəfər oxuyub

    QARA ŞEY AXIRIMIZA NECƏ ÇIXDI?

    Ağlamalı mövzuya gülməli giriş

    Uzun illər Rusiyada yaşayan azərbaycanlı günlərin bir günü kəndinə qayıdır. Özü də tək yox, yanında rus xanımı ilə. Belə qərara alınır ki, həmin bu adam bundan sonra rus arvadı ilə birlikdə kənddə - ata-anasının yanında yaşayacaq. Kənd yeri, Rusiyada yağ-balın içində yaşamağa öyrəşmiş rus və kasıbçılıq. Rus qız hər gün görür ki, oğlan və ailəsi səhər-səhər ağ nə isə yeyirlər. Şorun nə olduğunu bilməyən bu rus buna təəccüblənsə də, ac qalmamaq üçün o da bu sıraya qoşulur. Günlər keçir və ailə hər gün eyni qayda ilə səhərlər şor yeməyə davam edir. Günlərin bir günü səhər rus qızın evdə olmadığının və qaçdığının fərqinə varırlar. Qız stolun üstünə qoyduğu məktubda bircə cümlə yazmışdı: Mən gedirəm, amma o ağ şey nədirsə, sizin axırınıza çıxacaq.

     

    Yaman olur qara şeyin sərxoşluğu

    Bu lətifədəki ailəni Azərbaycana bənzətmək olar. Yeganə fərq odur ki, bizim sonumuza ağ yox, qara şey çıxdı. Əlbəttə, bütün bunlar bir gün baş verməli idi. Daha doğrusu, hakimiyyət qızıl nimçədə önümüzə qoyulan tarixi imkanı neft pullarının sərxoşluğu altında əlinin tərsi ilə geri çevirməsəydi, bəlkə də indi tamam başqa şeylər müzakirə olunar, fərqli mövzulardan danışılardı. Amma istənilən halda, olmalıydı və oldu. İndi artıq sərxoşluq baş ağrıları ilə əvəz olunub və gedişat onu göstərir ki, bu “baş” hələ çox ağrıyacaq.

    Təxminən, iki il əvvələ qədər sıravi vətəndaşdan tutmuş yüksək rütbəli dövlət məmurlarına qədər, demək olar ki, heç kim bütün bunların baş verə biləcəyinə inanmırdı. Azərbaycan iqtidasiyyatı gücünə, inkişaf tempinə görə seçilir, neft vəsaitləri fonunda əzəmətini nümayiş etdirə bilirdi. Lakin birdən-birə hər şey dəyişdi. Dünya bazarında neftin qiymətinin düşməsi özü ilə bərabər bir sıra problemlər də gətirdi. İndi artıq heç kim bu problemləri inkar edə bilmir, sadəcə forma və məzmununu dəyişdirməyə cəhd göstərirlər. Nazirlər kabinetinin bir qrup idxal məhsullarına tətbiq olunan gömrük rüsumunu artırması da kənardan bu cür təsir bağışlayır.

     

    Bir qərarın tarixçəsi

    Oktyabrın 2-də Nazirlər Kabineti Azərbaycanda idxal edilən ev toyuqları (əti və ət əlavələri, təzə, soyudulmuş və ya dondurulmuş) və toyuq yumurtaları, soğan, xiyar, qoz-fındıq, üzüm, alma, armud, heyva, xurma, meyvə şirələri, spirtli içkilər üçün yeni gömrük rüsumları müəyyənləşdirdi, daha doğrusu, mövcud rüsumları artırdı. Belə ki, dəyişikliklərə əsasən Azərbaycana idxal edilən 1 kq ev toyuğu əti üçün 1, 1000 ədəd toyuq yumurtası üçün 100, 1 kq xiyar üçün 0.2, 1 kq üzüm üçün 0.4, 1 kq soğan üçün 0.2, 1 kq qoz-fındıq üçün 1.5, 1 kq xurma üçün 0.3 dollar gömrük rüsumu ödəniləcək. Meyvə şirələri və spirtli içkilərin 1 litri üçün isə minimum 0.7 dollar idxal rüsumu müəyyənləşdirilib. Bu vaxta qədər mövcud qaydalara əsasən gömrük dəyərinin 15%-i miqdarında idxal rüsumu nəzərdə tutulurdu.  Qərar dərc olunduğu gündən 30 gün sonra qüvvəyə minir və iki il müddətinə nəzərdə tutulmuşdu.

     

    Bahalaşma qaçınılmazdır

    Aidiyyatı qurumlar bu addımın yerli istehsalı qorumaq üçün atıldığını bildirirlər. Belə ki, onların fikrincə xaricdən gətirilən məhsullara qoyulan yüksək rüsum nəticəsində bu malların qiyməti artacaq, belə olan halda isə rəqabətlilik qabiliyyəti azalacaq ki, bu da öz növbəsində yerli istehsalın satışına müsbət təsir göstərəcək. Əslində ilk baxışda bu normal görünür. Dünya ölkələrinin bu sahədə anoloji təcrübələri mövcuddur. Lakin bununla belə heç də hər şeyin iddia edildiyi kimi asan olmayacağı dəqiqdir.

    İlk növbədə onu qeyd etmək lazımdır ki, bu məhsulların bir çoxu üzrə yerli istehsal daxili tələbatı ödəmək gücündə deyil və idxal məhsulları bu sahədəki boşluğu doldura bilirdi. Üstəlik onların istehsal həcmini artırması üçün uzun müddət, hətta iki ildən də çox vaxt lazım gələ bilər ki, bu da qərarın effektivliliyini şübhə altında qoyur. Hətta bunun baş verəcəyini düşünsək belə, həmin vaxta qədər qiymətlər yüksək olacaq ki, bu da əhali üçün arzuedilməzdir. İndi vətəndaşlar hətta yumurtanın, toyuğun qiymətində də bahalaşmanı hiss edib evə əliboş və dilxor qayıda biləcəklər.

     

    Kənd təsərrüfatının problemləri həll edilməyib

    Siyahıya nəzər salanda gömrük rüsumu artırılan əksər malların kənd təsərrüfatına aid olduğu görünür. İllərdir ölkəyə neft milyonlarının axdığı bir dövrdə unudulan və ya az xatırlanan kənd təsərrüfatının Azərbaycanda maliyyə problemlərinin yaşandığı bir dövrdə tezliklə inkişaf etdirilə biləcəyi elə də inandırıcı görünmür. Üstəlik ölkədə iqtisadi problemlərin özünü göstərməyə başladığı dövrdən iki ilə yaxın vaxt keçməsinə baxmayaraq, demək olar ki, heç bir ciddi uğur əldə edilməyib. Hələ də insanlar devalvasiya qorxusu ilə yaşayır, sahibkarlar bu və ya digər səbəbdən azad şəkildə fəaliyyət göstərə bilmir, dövlətin ayrı-ayrı sahələrdə, o cümlədən, kənd təsərrüfatının inkişafı üçün atdığı addımlar özünü doğrultmur. Belə olan halda yerli istehsalın tezliklə inkişaf edəcəyi və bahalaşmanın azalacağını gözləmək sadəlövhlükdən başqa bir şey deyil.  Məsələni  aktuallaşdıran bir digər məsələ isə inhisarların mövcudluğudur. Az qala, hamıya məlumdur ki, ölkə iqtisadiyyatının əsas problemlərindən biri də inhisarlardır və onlara qarşı mübarizədə hələ də ciddi uğur əldə edilməyib. Belə olan halda mövcud qərar əslində onları daha da gücləndirəcək və geniş vüsət almasına gətirib çıxaracaq.  Məsələyə iki tərəfli baxmaq mümkündür. Birincisi, daxildə qiymətlərin normadan artıq qalxmaq ehtimalı var. Yəni inhisarlar onsuz da artmalı olan qiymətləri bir az da  artıra bilərlər – bəhanə də artıq hazırdır. İkincisi isə, xaricdən ölkəyə mal gətirən monopolistlər onsuz da artmış olan qiymətləri bir az da şişirdəcəklər.

     

    Dünənkindən pis, sabahkından yaxşı

    Vaxtilə Hüseyn Cavidin oğlu Ərtoğruldan necə olduğunu soruşanda “Dünənkindən pis, sabahkından yaxşıyam” deyirmiş. Azərbaycanın eyni taleyi yaşamayacağına ümid edək. Əks halda, nəticə indidən məlumdur. Bahaçılıq, problemli kreditlər, daha da ciddi iqtisadi problemlər, əhalinin dövlətə inamının bir az da azalması və s...