Xəbər lenti

  • 2017-01-19
  • 14:25 “CinemaPlus”da “Qanlı Yanvar” filmi pulsuz nümayiş etdiriləcək
    14:05 Aviauçuşların təhlükəsizliyinə dair proqram hazırlanacaq
    13:47 "Reina" terrorçusu azərbaycanlılarla təlim keçibmiş
    13:35 Sabaha olan hava proqnozu
    13:20 Trampın BMT səfiri deyir ki, Rusiyaya inanmaq olmaz
    13:04 Tehranın mərkəzində çoxmərtəbəli bina yanğından sonra çöküb
    12:52 TRT Şəhidlər xiyabanından canlı yayım verəcək
    12:35 Bahar Muradova: Lavrov vəziyyətə adekvat olan açıqlama verməli idi
    12:18 İtaliyada qar uçqunu nəticəsində 30 nəfər ölüb(Yenilənib)
    12:02 İran BMT-nin silah embarqosunu pozur
    11:49 Azərbaycandan ixracla bağlı təkliflər paketi hazırlanıb
    11:32 Azərbaycan ABŞ-ın xətrinə İrana qarşı çıxacaqmı? – TƏHLİL
    11:26 Senator ABŞ-ın Rusiya siyasətini dəyişməsini istəyir
    11:18 Kipr liderləri birləşmə ilə bağlı danışıqlar aparır
    11:05 Telefon və internet xidmətlərinin ödənişi onlayn olacaq
    10:55 Bahar Muradova: Sergey Lavrov bugünkü vəziyyətə adekvat olan açıqlama verməli idi
    10:40 Lapşin Azərbaycandan üzr istəməyə hazırdır
    10:28 Bayden Davosda Rusiyanı tənqid edib
    10:18 Dollar bahalaşdı:1.8311
    10:10 Moskva Astana görüşünə kürdləri də dəvət edib
    09:55 İtaliyada otel qarın altında qalıb
    09:45 Neft ucuzlaşdı
    09:30 Türkiyə baş konsulluğuna hücum olub - Sürixdə
    09:15 FED uçot dərəcəsini bir neçə dəfə artırmağı planlaşdırır
    09:01 Azərbaycanda orqan transplantasiyası mümkün olacaq
    00:15 Gədəbəy / Şınıx-Kollu-Qarabağlı
    00:12 2017-ci ildə dollar daha da möhkəmlənəcək
    00:07 Ata Corc Buş reanimasiyaya yerləşdirilib
  • 2017-01-18
  • 23:51 “Honkonq qripi”ndən artıq ölən var
    23:45 Türkiyəyə səyahət etmək istəyən rusların sayı iki dəfə artıb
    23:27 Ərdoğan Erməni Vəqflər Birliyinin sədri ilə görüşdü
    23:13 700 fransız İŞİD-ə qoşuldu
    22:59 Ukrayna separatçı rejimi heç vaxt tanımayacaq
    22:42 Hacıbala Abutalıbov jurnalistlərə məsləhət verdi
    22:29 Tacikistanın Baş Qərargah rəisi yol qəzasında ölüb
    22:11 Azərbaycan prezidenti Barzani ilə görüşdü
    21:50 "Receb İvedik 5" filmində qalmaqallı səhnələr yığışdırıldı
    21:41 Çində 1,4 milyon nəfər köçürüləcək
    21:33 Çavuşoğlu ABŞ-da Maykl Flinnlə görüşüb
    21:10 CHP TBMM-də konstitusiya dəyişikliklərini baykot etdi
    20:57 Gürcüstanda etiraz aksiyası keçirildi
    20:44 Elmar Məmmədyarov İƏT baş katibi ilə görüşüb
    20:30 Türkiyə və Rusiya Hələbdə birgə əməliyyat keçirdi
    20:07 Türkiyədə daha bir terrorist ələ keçirildi
    19:55 İlham Əliyev Vahid Ələkbərovla görüşdü
    19:45 Moldova MDB-yə inteqrasiya etmək istəyir
    19:32 “Tramp Qarabağ məsələsində təşəbbüsü Rusiyaya verəcək” – MÜSAHİBƏ
    19:17 İsveç ən böyük təhlükəni radikal islamçılardan gözləyir
    18:58 Erməni hərbçisi öldürüldü
    18:39 Koçaryanın ABŞ-a köçmək xəbəri təkzib olunub
    18:26 NATO –nu yalançılıqda ittiham etdilər
    18:10 OPEC-in neft hasilatı azalıb
    18:00 Eks baş prokuror prezident müşaviri oldu
    17:55 Tbilisidə azərbaycanlıların pulsuz müayinəsi təşkil olunub
    17:41 Putin Trampa görə Obamanı ittiham etdi
    17:28 Rusiyada "Honkonq qripi"ndən ilk ölüm faktı qeydə alınıb
    17:07 Türkiyədə saxlanılan İŞİD-çi bombaların yerini göstərdi (video)
    16:52 Qafqaz Universitetinin müəllim və tələbələrinin taleyinə aydınlıq gətirlib
    16:31 Suriyadakı İŞİD-in başçısı tacik polis polkovniki imiş
    16:22 Əli Şəmxani: “ABŞ Astana görüşünə dəvət olunmayıb”
    16:15 Lavrov ABŞ-ı Rusiyanı şərləməkdə günahlandırır
    16:05 Malidə hərbi bazada partlayışda azı 37 nəfər ölüb
    15:51 Azərbaycanda nüvə xammalı ehtiyatları axtarılacaq
    15:35 Lavrova bəyanatla cavab verildi
    15:27 Nazir: "Avropanın ən böyük problemi Avropanın özüdür"
    14:57 Qubad İbadoğludan Lavrov açıqlaması: "Moskva buna göz yummayacaq"
    14:55 Azərbaycan və İslam İnkişaf Bankı arasında qrant sazişi imzalanıb
    14:23 CİA 11 milyondan çox gizli sənədi ictimaiyyətin istifadəsinə verib
    14:18 Kılıçdaroğlu və Baxçalı bir araya gəliblər
    14:06 Sabah havanın kəskin dəyişəcəyi gözlənilir
    13:51 İtaliyada zəlzələ baş verib
    13:45 Corc Buş xəstəxanaya yerləşdirilib
    13:30 "ASAN" xidmətin iş qrafiki dəyişdi
    13:20 BSU-nun yeni rektoru Kamal Abdulladan danışdı
    13:15 Çin ABŞ-a Tayvanla bağlı etiraz edib
    12:58 Böyük Britaniya turistlərini Qambiyadan təxliyyə edir
    12:37 Təhsil Nazirliyi “Qafqaz” Universitetinin bağlanmasına reaksiya verib
    12:25 Davosda Azərbaycan və İsveçrə prezidentləri arasında görüş olub
    03
    15:03:18
    Yanvar
    664 nəfər oxuyub

    Neftdən üzülən əlimiz nədən yapışacaq? – İqtisadi təhlil

    Onlar da cənab fakt qarşısında şlyapalarını çıxardılar...

     

    2016-cı il bir çox hadisələrlə yadda qaldı. Sözsüz ki, bunların içində diqqəti ən çox cəlb edən məsələlərin çoxu iqtisadi sahənin payına düşdü. Əlbəttə, bu, başadüşülən idi. Belə ki, 2014-cü ilin ortalarından dünya bazarında neftin qiymətinin kəskin şəkildə düşməsi 2015-ci ildə özünü əməlli-başlı hiss etdirmiş, üstəlik 2016-cı ilə də bir çox problemləri miras qoymuşdu. Bu da öz növbəsində, bu ilin elə də asan keçməyəcəyindən xəbər verirdi. Hər nə qədər hakimiyyət qurumları və onların nəzarəti altında olan mətbuat orqanları nikbin proqnozlar səsləndirməyə çalışsalar da, artıq əvvəlki qətiyyət hiss edilmirdi. Üstəlik,  2015-ci ilin son günlərində  ikinci devalvasiya şokunu yaşamış ölkədə danışmağa elə də ehtiyac qalmırdı. Təsadüfi deyil ki, ötən ilin son on iki ayında Azərbaycan iqtisadiyyatında baş verənlər hətta ən nikbin mütəxəssisləri belə susmağa məcbur etdi. Necə deyərlər, hamı cənab fakt qarşısında şlyapasını çıxarır.

     

     

     

     

    Devalvasiya olmadı, amma manat yenə etibarsız çıxdı

     

    Yuxarıda da qeyd edildiyi kimi, Azərbayan əhalisi 2015-ci ildə iki dəfə devalvasiyaya məruz qalmış və dollar qarşısında xeyli dəyər itirərək 1$=0.78 manatdan, 1$=1.55 manatadək ucuşlaşmışdı. Nəticədə,  milli valyutamız həmin ildə ən çox ucuzlaşan valyuta oldu. Buna görə dillərində “devalvasiya” bitmiş sıravi vətəndaşların 2016-cı ildə də gözləri bankların məzənnə tablosunda, qulaqları səlahiyyətli qurumların “layla” tipli bəyanatlarına dikilmişdi. Doğrudur, 2016-cı ildə devalvasiya baş vermədi. Buna əsas səbəb kimi hökumətin növbəti dəfə bu addımı atmaqdan çəkinməsini göstərmək olar. Əvəzində isə, eyni proses tədricən həyata keçirildi. Belə ki, ilin əvvəllərində 1$=1.55 AZN idisə, hazırda bu rəqəm rəsmi məzənnəyə görə 1$=1.76 AZN şəklindədir. Kommersiya banklarında isə dollar 1.80 manatdan baha satılır. Bundan başqa, 2016-cı ildə bir neçə dəfə dollar qıtlığı yaşandı ki, sonda hökumət rəsmi şəkildə “Qara bazar”ın mövcudluğunu etiraf etməli oldu.

     

    Atan və batan banklar

     

    Neft qiymətinin ucuzlaşması ilə başlanan böhran iqtisadiyyatın bir çox sahələri kimi bank sektorunu da “vurdu”. Nəticədə “Bank Standart” da daxil olmaqla bir sıra banklar bağlandı və ya birləşmək məcburiyyətində qaldı. Bununla yanaşı bank olmayan kredit təşkilatlarından da bəziləri anoloji vəziyyətlə üzləşməli oldular. Təkcə onu demək kifayətdir ki, bu və ya digər səbəblərdən “Beynəlxalq bank” ətrafında baş verənlər il boyu mətbuatın gündəmindən düşmədi. Banklardan danışarkən əhalinin kredit borclarını da unutmamaq lazımdır. 2016-cı ilə nəzər salarkən banklarla vətəndaşlar arasında çoxsaylı problemlərin yaşandığını, bir çox hallarda bu maliyyə qurumlarının müştərilərinə qarşı qanunsuz davranışlar sərgilədiyinin şahidi olduq. Artan kredit borcları çoxsaylı intiharlarla müşayət olundu. Beləliklə, 2016-cı ilin bank sektoru üçün də uğursuz olduğunu əminliklə deyə bilərik.

     

     

     

     

    “Qara qızıl”ın “qara”sı

     

    Uzun illər boyunca ali məmurundan tutmuş sıravi vətəndaşa qədər hamının rahatlıq və qürur mənbəyi olan, haqqında şanlı mahnılar bəstələnən, şeirlər qoşulan neft il ərzində obrazlı şəkildə desək “xırıldamaqla” məşğul oldu. Bəzi hallarda qiyməti cüzi qalxan qara qızıl, əksər hallarda dəyər itirməsi və ona bəslənən ümidləri öldürməsi ilə gündəmə gəldi. OPEK-in ilboyu əlləşib-vuruşub sonda hasilatı azaltmaq qərarı da bu tendensiyaya güclü şəkildə təsir edə bilmədi və növbəti ildə də bunun baş verəcəyini gözləmək doğru olmazdı. Beləliklə, Azərbaycana qara qızıldan qala-qala “qara” qaldı – qara gün, qara bəxt və qaranlıq 2017 – sözün bütün mənalarında. Bu isə öz növbəsində, ölkənin əlini neftdən üzməsinə gətirib çıxardı. Bəli, ölkə əlini bundan üzdü, bəs nəyə yönəldi?

     

    Qeyri-neft sektoru – gözlədik, gəlib çıxmadı

     

    Hökumət ilin əvvəllərindən post neft erasının başlandığını, qeyri-neft sektorunun inkişaf etdiriləcəyini bildirirdi. Bu məqsədlə nələr danışılmadı, hansı məsələlər müzakirə edilmədi ki? İxracın diversifikasiyasından tutmuş, kənd təsərrüfatının inkişafı, bu sahəyə dövlət dəstəyinin artırılması, daxili bazarın qorunması, “Made in Azerbaijan” brendinin təbliği və sairə kimi məsələlər mətbuatın gündəmindən düşmədi. İlin sonlarına doğru gəldikdə isə qeyd edilən sahələrdə elə də ciddi irəliləyişin olmadığı məlum olur. Görünən odur ki, gələn il də səlahiyyətli orqanların bu məsələdə danışmaq üçün sözləri olacaq.

     

    Büdcə azaldı, söz-söhbət çoxaldı

     

    Ölkə iqtisadiyyatında bunlar baş verdiyi bir vaxtda gələn ilin dövlət büdcəsində müsbət nəyinsə baş verəcəyini gözləmək sadəlövhlük olardı. Elə baş verənlər də bunu göstərdi. Belə ki, gələn ilin dövlət büdcəsində uzun müddətdən sonra azalma müşahidə edildi, bir çox sahələrə yönəldilməsi nəzərdə tutulan vəsaitlərin həcmi kəskin sürətdə aşağı salındı. Adını hər nə qədər “Sosial yönümlü büdcə” qoysalar da, elementar riyazi bilikəri olan hər kəsin vəziyyətin nə olduğunu görmək üçün elə də çətinlik çəkməyəcəyini anlamaq olar. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, növbəti ildə də eyni halın yaşanacağı 2016-cı ilin son günlərindən baxanda belə aydın şəkildə görünür.

     

     

     

    Vergi və rüsumlar artırıldı

     

    2016-cı ildə ölkə iqtisadiyyatında diqqəti cəlb edən bir məsələ də bir çox sahələrdə vergi və rüsumların artırılması oldu. Ölkəyə gətirilən bəzi idxal məhsullarına qoyulmuş vergilərdən tutmuş, ayrı-ayrı fəaliyyət sahələri üzrə təyin edilmiş bir çox rüsumlar artırıldı. İş o yerə gəlib çatdı ki, hökumət il ərzində elektrik enerjisi də daxil olmaqla enerji daşıyıcıların qiymətini bir neçə dəfə artırdı. Məlumdur ki, buna əsas səbəb kimi büdcədə yaranmış kəsiri göstərmək olar. Vergilərin artırılmasından və əvvəlki illərə nisbətən daha sərt vergi siyasətinin həyata keçirilməsindən danışarkən əlbəttə müğənnilərin də vergiyə cəlb edilmələrindən bəhs etmək olar. Üstəlik, hələ uşaq bağçalarından, təhsil müəssisələrindən, hətta tamadalardan belə vergi tutulması təklif edildi ki, gələn il bunun baş verəcəyini gözləmək olar.

     

    İslahatlar aparıldı(mı?)

     

    2016-cı il boyunca hakimiyyət orqanları iqtisadi sahədə vəziyyəti düzəltmək üçün bir sıra addımlar atdılar. Bu addımlar daha çox iqtisadiyyatın ayrı-ayrı sahələrinin inkişaf etdirilməsi və institutional dəyişikliklərin aparılması ilə xarakterizə olunurdu. 2016-cı il ərzində bu sahədə verilmiş fərman və sərəncamların çoxluğu, eləcə də qəbul edilmiş qanunların sayı bu fikri bir daha təsdiq edir. Təbii ki, 2016-cı ildə iqtisadiyyat sahəsində qəbul edilmiş ən vacib qərar kimi iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinin inkişaf strategiyasını özündə əks etdirən “Strateji yol xəritəsini” göstərmək olar. Hər nə qədər tənqid olunsa da bu sənədin gələcək illərdə Azərbaycanın iqtisadi inkişafının əsas istiqaməti olacağı dəqiqdir. Buna nə qədər nail olunub-olunmayacağını isə zaman göstərəcək.

     

    2017-ci ildə bizi nə gözləyir

     

    2016-cı ildə ölkə iqtisadiyyatında baş vermiş hadisələr növbəti ilin Azərbaycan üçün elə də asan keçməyəcəyini göstərir. Bir çox proqnozlara görə 2017-ci ildə ölkə iqtisadiyyatındakı böhran daha da dərinləşəcək və öz növbəsində, sosial problemlərin artırmasına gətirib çıxaracaq. Fikrimizi qısa olaraq ifadə edəsi olsaq, 2016-cı ildə Azərbaycan iqtisadiyyatı komaya girdi, 2017-ci ildə onun ayağa qalxması ilə bağlı fikirlər isə mübahisəlidir.