Xəbər lenti

  • 2017-02-22
  • 18:54 "Lapşin heç nədən şikayət etmir"
    18:44 Cocuq Mərcanlıda yoxlanışlar davam edir
    18:29 Prezident nazirliyə 2 milyon manat ayırdı
    18:16 Mehman Əliyev:
    18:08 Abituriyentlərin nəzərinə: Bunu mütləq etməlisiniz
    17:45 Rusiya Azərbaycan vətəndaşını axtarışa verdi
    17:28 Binali Yıldırım:Referendumda yox çıxarsa...
    17:26 Manatın sabaha olan məzənnəsi
    17:05 Ərdoğan prokurorluğa şikayət etdi
    17:00 Sabah bu yollarda hərəkət məhdudlaşacaq
    16:54 Oqtay Əsədov Mehriban Əliyevaya təbrik məktubu göndərdi
    16:52 Hərbi qulluqçumuz şəhid oldu
    16:50 Lavrov erməni həmkarına "Dostluq ordeni" verdi
    16:50 Türkiyə 80 min suriyalıya vətəndaşlıq verəcək
    16:36 Ərdoğanla Trampın görüşəcəkləri tarix açıqlandı
    16:30 Lavrov: "ATƏT sədrlərinin formatına alternativ yoxdur"
    16:15 Nikki Haley:"ABŞ Dağlıq Qarabağla bağlı Minsk prosesinə sadiqdir”
    16:05 İlham Əliyev Yaponiyanın dövlət nazirini qəbul etdi
    15:58 Bakıda “Cənub Qaz Dəhlizi” Məşvərət Şurasının iclası olacaq
    15:46 Belarusda "Azərbaycan Ticarət Evi" təsis edilib
    15:33 Yəmənin baş qərargah rəsinin müavini öldürüldü
    15:12 Fikri İşıq: “Moskva PYD ilə bağlı bizim mövqeyimizi bölüşmür”
    15:06 İran Rusiyadan təyyarə alacaq
    15:00 Dağıstanda Xocalı soyqırımının qurbanları yad edilib
    14:49 Fələstin baş nazirinin müavini Azərbaycana gələcək
    14:32 Kipr danışıqlarına türk tərəfi qatılmayacaq
    14:13 Türkiyədə qadın hərbçilər hicab taxa biləcəklər
    14:03 CHP-nin sözçüsü ölümlə təhdid edildi
    13:55 "Ermənistanın məğlubiyyətləri davam edəcək"
    13:43 Qobustanda zəlzələ olub
    13:40 Məhkəmə Ərdoğana qarşı təzminat davasını rədd etdi
    13:39 Krıma yeni baş nazir təyin olundu
    13:25 Ramil Usubov Almaniyada səfərdədir
    13:08 Azərbaycanda 2 ailədə nadir xəstəlik tapıldı
    13:05 ABŞ xeyli sayda miqrantı həbs edəcək
    13:04 "Qarabağda "referendum" keçirilməsi qanunsuzdur"
    12:44 Sabaha olan hava proqnozu
    12:43 Ankarada Elmar Məmmədyarov və Çavuşoğlu görüşüblər
    12:36 Hemofiliya xəstələrinin sayı artıb
    12:22 Qazaxıstan və Azərbaycan parlament nümayəndələri görüşüb
    12:17 Rusiyalı politoloqlar Mehriban Əliyevanın vitse-prezident olması haqda
    11:58 Kim Çen İnin qardaşının ölümündə şübhəli bilinən diplomat axtarışa verildi
    11:28 Rusiya və ABŞ Rakkada birgə əməliyyatlara başlaya bilər
    11:25 Yanukoviç: "Donbassın statusu ilə bağlı referendum keçirilməlidir"
    11:07 Tehranda partlayış: 5 nəfər öldü
    11:05 "Fərat Qalxanı"nda 14 İŞİD-çi öldürüldü
    10:56 Sinqapurda nadir təbiət hadisəsi baş verdi - VİDEO
    10:48 Pakistanın baş naziri Türkiyəyə gəlir
    10:47 Türkiyə və Yunanıstanın hərbi gəmiləri təhlükəli şəkildə yaxınlaşdı
    10:37 İlham Əliyev ABŞ-ın nümayəndə heyətini qəbul etdi
    06
    18:30:33
    Yanvar
    439 nəfər oxuyub

    SEÇKİYLƏ BAĞLI SON AKKORDLAR...

     

    Həmişə ilə yekun vurarkən özümüzdən də asılı olmadan növbəti il üçün də proqnoz xarakterli fikirlər səsləndiririk. Amma bəzən bunları daha ətraflı izah etmək lazım gəlir, çünki il ildən fərqlənir, üstəlik, elə siyasi proseslər baş verir ki, onlar nəinki bir il üçün, axtarsan, bütöv bir dövr üçün də əlamətdar olmağı vəd edir...

     

    Bu baxımdan yanaşanda biz istəsək də, istəməsək də, qlobal miqyasda bütün dünya proseslərinə ciddi şəkildə təsir edə biləcək bir məsələ vardır. O da, təbii ki, ABŞ-ın yeni hakimiyyətinin siyasi kursunun, nəhayət ki, bəlli konturlar almasıdır...

     

    Donald Trampın andiçmə mərasiminə sayılı günlər qalıb. Amma prezident seçkisiylə bağlı qalmaqallı bəyanatlar hələ bitib-tükənmir. Rusiyanın bu ölkədəki seçkilərə müdaxiləsi, “kiber-hücumlar” haqqında söhbətlər, hətta bu yönümlü araşdırmalar səngimək bilmir.

     

    Üstəlik, elə bil hakimiyyətdən getmək ərəfəsində Barak Obama Trampa daha ağır bir miras qoyub getmək, Amerika siyasətini maksimum dərəcədə özünün bu vaxta qədər apardığı siyasi kursa proyeksiya etmək istəyir. Sanki Obama bununla Trampdan həm öz partiyasının seçkidə məğlubiyyətinin əvəzini çıxmağa çalışır, həm də ki, ABŞ siyasətini elə bir vəziyyətə gətirmək istəyir ki, Trampın onun kursunu dəyişmək imkanları tamam məhdud olsun...

     

     

    O, BİR ÇOX MƏSƏLƏLƏRİ DÜZ DEYİR...

    Tramp haqqında isə o qədər deyilir, o qədər yazılır ki, bunların sayını bir az da artırmaq səmərəsiz məşğuliyyət olardı. Amma nə deyirsiniz-deyin, mən onun bəyanatlarında aşkar bir məntiq sezməyə başlamışam. Bəli, o məntiqi, sadəcə, görmək istəmək lazımdır...

     

    Ona görə də düşünürəm ki, 2017-ci ilin barış və müəyyənlik ili olmasının ehtimalı daha böyükdür, nəinki qarşıdurma və xaos ili olması ehtimalı...

     

    Məsələn, D.Tramp ilk ABŞ  prezidentidir ki, ardıcıl olaraq BMT-ni tənqid edir və onu səmərəsiz quruma çevrilməkdə suçlayır. Məgər haqlı deyilmi? Məgər illərlə digər dövlətlər də imkan düşəndə bunu demirdimi? Məgər biz azərbaycanlılar özümüz də artıq 25 ildir bunları dilə gətirmirikmi?..

     

    Və yaxud da bu adam NATO-nu, xüsusən də Qərbi Avropa ölkələrini tənqid edir. Haqlı deyilmi? İndi Avropa ölkələri İkinci Dünya Savaşından sonrakı ölkələr deyillər və onlar da razılaşmalıdırlar ki, təhlükəsiz həyat üçün də yaxşı pul xərcləmək lazımdır. Avropa ölkələrinin bəzisi isə hətta “iki faizlik tələb”ə əməl etmək istəmirlər...

     

    Üstəlik, NATO ilə Rusiya arasında son bir-iki ildə formalaşmış kəskin konfrontasiya dünyanı yeni soyuq müharibəyə sürükləmirmi? Mən hələ deyə bilmərəm ki, Tramp Rusiyaya yönəlik necə siyasət yürüdəcək?..

     

    Di gəl böyük ümid var ki, konfrontasiya aradan qalxacaq. Bu isə Suriyada siyasətin dəyişməsi və hətta ola bilsin, neft böhranının sonu olacaq... D.Tramp siyasət adamından daha çox biznes və iş adamıdır. Ona görə də siyasi şablonlara elə də bağlı deyildir.

     

    Bu gün dünya üzrə ümumdaxili məhsulun 22.8 faizi ABŞ-ın, 13.6 faizi Çinin, yalnız 1.74 faizi isə Rusiyanın payına düşür! Belə bir detal Trampın diqqətinin Rusiyadan daha çox Çinə yönəlməsində belə bəlli məntiqin olması qənaətinə gətirmirmi?..

     

    Tamamilə mümkündür ki, D.Trampın gəlişilə geosiyasi orientirlər dəyişmiş olsun. Bu isə böyük boşalma və mülayimləşmə vəd edir. Əsas istiqamətləri dedik. Bunlardan biri bizim üçün xüsusi önəm kəsb etdiyi üçün onu bir daha qeyd edirik. Bu da neft böhranıdır...

     

     

    NEFT BÖHRANI DA ÇƏKİLƏ BİLƏR...

    Aydındır ki, bu, stimullaşdırılmış məsələdir. Böyük dövlətlər razılığa gəlsə, onu çözmək mümkün olacaq. İndi dünya dövlətləri arasında bəlli bir iqtisadi differensasiyaya yaranıb. Ölkələr var ki, yüksək texnologiyalara və intensiv iqtisadiyyata malikdirlər. Ölkələr də var ki, yalnız və yalnız təbii resurslarına, əlverişli coğrafiyalarına arxayındırlar.

     

    Sonuncuların da marağı nəzərə alınmalıdır. Belə bir anlaşma isə neftlə bağlı baş verə bilər. Hazırda neft ölkələri böhranlı anlar yaşayırlar və iki böyük dövlət arasındakı konfrontasiya bunun, demək olar ki, yeganə bir səbəbidir.

     

    Ona görə də, ümidlər böyükdür. Bu aspektdən yanaşanda bu il həqiqətən böyük anlaşma və barış ili ola bilər. Düzdür, bu anlaşmanın başqa tərəfləri də var. Hər şey ondan asılı deyil ki, Tramp Rusiyaya qarşı nə qədər addım atacaq, həm də ondan asılıdır ki, Kreml ona tərəf nə qədər irəliləyə biləcəkdir...

     

    TƏK TRAMP DEYİL, PUTİN DƏ GERİ ÇƏKİLMƏLİDİR...

    Vladimi Putin Obamanın bir neçə rus diplomatını ölkədən çıxarmaq qərarının qarşılığını verməyə heç də tələsmədi. Amma bu, hələ hər şey demək deyil. Əsas odur ki, Rusiya öz Ukrayna siyasətində nə qədər geri çəkilə biləcək?..

     

    Lap tutaq ki, D.Tramp Krımın ilhaqı ilə barışdı. Bəs Şərqi Ukrayna? Bəs post-sovet məkanında on illərlə davam edən münaqişələr?.. Rusiya bu istiqamətlərdə geri çəkilməyə hazırdırmı?.. Hiss olunan budur ki, Rusiya dünyada ədalətdən daha çox maraqlar balansına ümid edir, ABŞ-la yeni bölgü yarada biləcəyini, dünyanı bölə biləcəyini zənn edir...

     

    Bütün bunlar isə narahatlıq yaradır. Diqqət çəkən odur ki, D.Trampın çıxış və bəyanatlarında “yırtıcı imperializm”in çalarları duyulmur, daha çox harmonik və balanlaşdırılmış dünya nizamına çağırış duyulur. Amma bunu Rusiya tərəfdən də görməliyik. Görəcəyikmi? Görsək, o halda, ABŞ üçün də addım atmaq asan olacaq...

     

     

    DEMOKRATİYADA GERİLƏMƏ OLA BİLƏR...

    Təbii ki, çabaların bir predmeti də qlobal demokratiya ilə bağlıdır. ABŞ azad ölkədir və azad ölkə olaraq da qalacaq. Amma bu azad ölkənin digər ölkələrdəki azadlıq proseslərinə dəstəyi heç də az əhəmiyyət kəsb etmir.

     

    Bəli, bu istiqamətdə müəyyən problemlər yaşana bilər. Problemi də daha çox qismən azad və yaxud qeyri-azad ölkələrin vətəndaşları yaşaya bilər. Dövlətlərin “maraq”larının nəzərə alınması, onların “daxili işlərinə” qarışmamaq bir çox regionlardakı avtoritar rejimlərin daha çox “çiçəklənmə”sinə səbəb ola bilər.

     

    Bu isə demokratik proseslərin bir az da səngiməsi və hətta arxa plana keçməsinə səbəb ola bilər. Amma nə etmək olar? Görünür, qlobal barış üçün də qurban vermək lazım gəlir...

     

     

    TƏK MƏCHUL BİR MƏSƏLƏ – TERROR...

    Ən çətin məsələ isə, bilirsiniz, nədir? Tək bir məsələ ilə bağlı – terrorizmlə bağlı konkret söz demək olmur. Demək olmur ki, bu məsələ necə çözüləcək? Onu heç olmasa, cilovlamaq mümkün olacaqmı? Hələ 11 Sentyabr hadisələri baş verərkən bəlli oldu ki, terror əsas beynəlxalq təhdidlərdən biri kimi gündəmə gəlir və gəldi də...

     

    Amma ötən illər ərzində ona qarşı ciddi beynəlxalq immunitet formalaşmadı və məlum deyil ki, heç olmasa, bundan sonra formalaşa biləcəkmi?..

     

    Məsələ bundadır ki, terror dünyada bir çox neqativ şeylərin təzahürüdür. Bura dünayadakı qlobal sosial-iqtisadi problemlər, bir çox ölkələrdəki kasıblıq və gerilik, ideoloji ixtilaflar, dünyagörüşü və mental fərqlər, siyasi sistem və mənəvi institutlar problemləri aiddir. Ona görə də onu nəzarətə və hədəfə götürmək çətindir...

     

    Məsələ həm də psixoloji bir məsələdir. Terror sanki həm də bir qisas məsələsidir – bu yolla geridə olanlar irəlidəkilərdən acıqlarnı çıxırlar və ən dəhşətlisi odur ki, geridə olanlar geriliklərinin səbəblərini özlərində deyil, daha irəlidə olanların, daha firavan həyat yaşayanların məkrli planlarında və “gizli sövdələşmə”lərində görürlər. Bu, bir növ inkişafdan qalan dünyanın inkişaf etmiş dünya ilə müharibəsidir. Ona görə də onun həlli inkişafdan qalan bölgələri də inkişaf etmişlərin səviyyəsinə qaldırmaqdır. Bu isə heç də bir ayın, bir ilin və hətta dörd ilin işi deyildir.