Xəbər lenti

  • 2017-03-23
  • 10:00 İran neftinin ilk partiyası bu həftə Belarusa çatdırılacaq
    09:45 Kılıçdaroğlu Londondakı terror aktına münasibət bildirdi
    09:30 Azərbaycan məhsullarının Rusiyaya keçirilməsində problemlər yaranıb
    09:15 Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidməti Samvel Babayanın həbsini təsdiqləyib
    09:00 Prezident Ərdoğan Tereza Meyə başsağlığı verdi
    03:04 Sevinc Fədai:“Mövlud həmin gün o binanın başına iki dəfə çıxıb...”
  • 2017-03-22
  • 23:50 Silahlı, Londondakı terror hücumunu tək törədib
    23:30 Suriya və İraqda İŞİD-in 180-dən çox lideri öldürülüb
    23:11 Boşanmaların 20-30 faizinin səbəbi: Sosial şəbəkələr
    22:50 "WhatsApp"da 4 yeni funksiya
    22:30 Azərbaycana qarşı amansız olacağıq
    22:10 Bu simptom təhlükəli xəstəlikdən xəbər verə bilər
    21:50 Koalisiya qüvvələri Suriyaya hücumlarını artırıb
    21:30 Londonda törədilən terror nəticəsində qadın ölüb
    21:10 “Naftogaz Ukraine” şirkəti müflis ola bilər
    20:50 Kürdlərə görə Türkiyə ilə dialoqu davam etdiririk
    20:36 Disney "Zveropolis" filmində plagiat edib?
    20:15 İlham Əliyev Pakistan prezidentini təbrik edib
    20:00 Prezidentin oğlu parlament komitəsinin sədri oldu
    19:45 Almaniyada doğulmuş şəxslərin ilk deportasiyası
    19:30 Britaniya parlamentində silahdan atəş açılıb
    19:15 Reks Tillerson tənqidlərlə qarşılaşıb
    19:00 Avropa ölkələri insan hüquqlarına hörmət etməlidir
    18:45 Azərbaycanın dövlət sərhəddini pozan şəxs saxlanılıb
    18:30 Çin Şimali Koreyaya qarşı yeni sanksiyaları dəstəkləmir
    18:15 Danimarkada hicablı işsizlərə müavinət verilməyəcək
    18:00 Xəzərdə meyiti tapılan şəxsin neftçi olduğu müəyyənləşib
    17:39 “DQR”-in sabiq “müdafiə naziri” Samvel Babayan saxlanıldı
    17:15 Mosulda bəşəri faciə baş verə bilər
    17:00 Ukrayna, rus müğənnisini “Eurovision”a buraxmayacaq
    16:45 AZAL - tam sürətlə müflisləşməyə doğru
    16:30 Türkiyə və Rusiya Dağlıq Qarabağ münaqişəsi üzərində birgə işləyir
    16:15 Qənirə Paşayeva Tovuzun ön cəbhədə ailələri ziyarət edib
    16:00 Kompüterlərə uçuş qadağası İŞİD təhlükəsinə görə tətbiq edilib
    15:45 Sabah Bakıda yağış yağacaq
    15:30 Almaniya millisinin futbolçularından qəfil dopinq-test götürülüb
    15:15 İlqar Məmmədovun səhhəti pisləşib
    15:00 BBC "Brexit"ə qərəzli yanaşdığına görə cərimə oluna bilər
    14:45 Serj Sarkisyan, Ter-Petrosyanla bağlı qərarını verdi
    14:30 Maqsud İbrahimbəyovu anım mərasimi keçirilib
    14:15 DYP taksi fəaliyyəti ilə məşğul olanlara müraciət edib
    14:00 Sevgi romanı həvəskarları üçün yeni kitab
    13:45 Qanazlığından əziyyət çəkirsinizsə...
    13:30 Almaniya, Türkiyəyə silah satışını məhdudlaşdırdı
    13:15 İsrail: Suriyaya hücum barədə Putinə bildirmişdik
    13:00 Özümü "Real"da görmürəm
    12:45 Bayram günlərində təcili yardıma daxil olan müraciətlərin sayı
    12:30 Bu il Azərbaycan dili" imtahanında 59 abituriyent imtahansız keçəcək
    12:15 "Yəqin, əllərində qalan köhnə bir nişanı veriblər"
    12:00 Dünya birjalarında neft ucuzlaşır
    11:45 Şimali Koreya raket buraxılışı həyata keçirdi
    11:35 Twitter yüzminlərlə hesabı dondurdu
    11:30 Rusiya türk malının idxalına qoyulan qadağanı götürməyəcək
    11:15 Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəsi 143 dəfə pozub
    11:00 Vaşinqtonda İŞİD-ə qarşı beynəlxalq koalisiyasının toplantısı oldu
    10:45 Azərbaycan-Almaniya matçının hakimləri məlum olub
    07
    01:59:53
    Noyabr
    731 nəfər oxuyub

    Bolşevizmlə nasizm arasında seçməli olsaydı, nasizmə üstünlük verərdi

    Astrid Lindgren: Yaxşısı budur ömrümün qalan hissəsini “Hayl Hitler!” qışqırım.


    Müharibə dövründən bəhs edən əsərlər yaratmış, məşhur “damda yaşayan Karlson” və “Uzuncorab Peppi” əhvalatlarının müəllifi, Astrid Lindgren bu günlərdə Almaniyada yayınlanmış gündəliklərində yazırdı ki, beş rus əsgərinin əlinə düşməkdənsə “Haly Hitler!” qışqırmaq daha şərəflidir. 

    “Ah! Bu gün müharibə başladı. Heç kimin buna inanmağı gəlmir. Hələ dünən, Elzayla parkda oturmuşduq, uşaqlar ora-bura qaçışırdılar, bizsə rahat-rahat Hitleri söyürdük və özümüzü müharibənin olmayacağına əmin edirdik. Buyur bu da müharibə... ” – bunu 1939-cu ilin 1 sentyabrında  32 yaşlı Stokholmlu evdar qadın Astrid Lindgren qəhvəyi rəngli, dəri üzlüklü gündəliyində yazırdı.
    O illərdə bu gənc qadının çiyinlərində bir-birinin ardınca baş vermiş minlərlə hadisənin yükü yığılıb qalmışdı: fermada böyümüş Astrid Ericsson 18 yaşındaykən jurnalist fəaliyyətinə başladığı qəzetin baş redaktorundan nikahdan kənar hamilə qalmışdı. Daha sonra o makinəçi, kitab satıcısı və katibə kimi çalışır. “İsveç avtomobil klubu”nda Sture Lindgredlə tanış olur, ondan bir oğlu dünyaya gəlir, kişi kostyumları və kepkaları geyinməyi tərgidir və “xanım-xatın” qadına çevrilir.
    Ancaq kərə yağı almaq (o dövr İsveçdə kərə yağı talonla verilirdi) və Stokholmun günəşli, dəniz havasında cazibədar qadın olmaq qayğısı Astridi gerçəkləşdirə bilmədiyi yazıçılıq arzusundan bir gün belə ayrı sala bilmir.
    Bu günlərdə Almaniyada çap olunmuş müharibə illəri qeydləri olan “Dünya ağlını itirib. 1939-1945-ci ilin gündəlikləri” yazıçının ilk qələm təcrübəsidir. Mətndən müəllifin üslubunun tədricən daha azad formaya düşməsi, kəskin təsvirləri və ironik bənzətmələri nəzərə çarpır.
    Gündəliyin əvvəlində, dünyanı bürüməkdə olan çılğınlığın xronikası kimi qəzetlərdən kəsilmiş parçalar verilib. Təxminən, 1942-ci ildən başlayaraq gündəlikdə müəllif qeydləri ortaya çıxır. Sonuncu iki ildə isə (1943-1945) Lindgren gündəliklə paralel olaraq dünyanın ən güclü qızı Peppi Uzuncorab haqda roman yazır. Romanda Peppi hamıya hətta, gülməli sirk pəhlavanı Adolfa da qalib gəlir. Pepilotta (onun anası – mələk, atası isə zənci padşahı idi) ilk növbədə İkinci Dünya müharibəsinin uşağı idi. Yeri gəlmişkən, 2015-ci ilin noyabr ayında Lindgrenin ədəbi debütünün 70 yaşı tamam oldu.

    Apokalipsisin xronikası ilk qələm təcrübəsi kimi

    Astrid Lindgrenin ədəbi məşqləri üçün seçdiyi bu janrı, qismən də olsa, sənədli nəsr adlandırmaq olar. Bununla belə 1940-cı ildən başlayaraq Isveç xüsusi xidmət orqanlarının yazıların senzurası bölməsində çalışan yazıçı xeyli məlumata malik birisi idi.
    Təəccüblü görünsə də, onun xatirələrində Avropa yəhudilərinin məhv olunması haqda təfərrüatlı və dəqiq bilgilər, konslagerlərdəki dəhşətlər və vəhşi müharibə səhnələri, çiçəklərlə dolu parklarda velosiped gəzintiləri, uşaqların Yeni İldə hədiyyələr alması və bayram süfrəsinin menyusu ilə növbələşirdi (“qızardılmış üç kilo yarımlıq donuz budu, ev paşteti, hisə verilmiş dana qara ciyəri, maral əti”). Yazıçının vətənində çoxları bu cür hərəkəti meşşanlıq və hətta ikiüzlülük sayırlar. Ədalət xatirinə, Lindgren belə tərzdə yazmağına həmin dövrdə müharibədə neytrallığını qorumuş İsveçin sakini olması ilə bəraət qazandırır: “Bu dəqiqə dünyada kim özünü bizim qədər yaxşı hiss edir?”. Həmçinin, Lindgren dünyanı bürüyən bədbəxtlikləri qoyub, nisbətən kiçik həyat uğursuzluqlarının dərdini çəkdiyini dərk edirdi. Axı, həmin dövrdə Lindgrenin həyatı alt-üst olmuşdu - əri başqa qadına vurularaq evdən getmiş – cəbhə arxasına doğru irəliləyirdi. “Qan su yerinə axır, insanlar əl-ayağını itirir, hər yerdən insanın əzablı ahları yüksəlir. Məni isə bu zərrəcə narahat etmir: məni ancaq öz dərdimi çəkməklə məşğulam”, - deyə 1944 ilin iyulunda Lindgren özünü tənqid edirdi.


    Stalin Hitlerdən betərdir

    Tezliklə gündəliyə tamam başqa mövzu yansımağa başlayacaqdı: Astrid Lindgren üçün İkinci Dünya müharibəsi – iki nəhəng bədheybətin, bolşevizm və nasizmin hesablaşması idi. Lindgrenə görə bu iki bəladan daha az zərərlisini seçməli olsaydı, nasizmə üstünlük verərdi: “Biz isveçlər üçün Almaniyanın zəifləməsinin bircə mənası var: ruslar boynumuza minəcəklər. İsveçdə rusları görməkdənsə, ömrümün qalan hissəsini “Hayl Hitler”! qışqıraram. Rusların buralara doluşmasında daha iyrənc bir şeyi təsəvvür edə bilmirəm”, – deyə 1940-cı ilin 18 iyununda Lindgren gündəliyində yazırdı.
    Daha sonra o təsadüfən evində qonaq olmuş finlandiyalı qadının təsvir etdiyi həmin “rus işğalçılarının” vəhşiliyini yazır. Fin qadının təsvirində rusların uşaqları güllələməsi, fin qadınları zorlayıb çarmıxa çəkməsindən bəhs edir. “Tanrım, elə et ki ruslar bura gəlib çıxa bilməsinlər!” – deyə yazıçı fikrini yekunlaşdırır. Ancaq Lindgren inkişaf etməkdə olan hərbi vəziyyəti diqqətlə izlədikcə, fikirlərində kamillik hiss olunur. Belə ki, o Hitlerə nifrətinə baxmayaraq “almanlar arasında çoxlu alicənab adamlar var, başqa cür mümkün deyil” – deyə düşünür. Leninqradın blokadası isə müəllifdə oranın əhalisinə qarşı dərin rəhm hissi oyadır, bununla belə o hələ də rusları düşmən xalq kimi görməkdən çəkinmirdi: “Belə əzablara dözə bilmək üçün, gərək rus olasan!”, - deyə yazırdı. 
    Gündəliyin sonuncu, sayca 17-ci dəftərdə yazılmış hissəsində, oxucu müəllifin müharibənin bitməsi ilə bağlı sevincinə şahid olur. Benzindoldurma məntəqələrinin yenidən açılmasından başlamış, kral ailəsinin Stohkolma geri qayıtmasına qədər hər şey yerli-yataqlı təsvir olunur. Sonuncu səhifələr 1945-ci ilin dekbarında yazılıb: “Mən özümə və hamınıza xoşbəxt yeni il arzulayıram – heç olmasa keçən ilkindən daha xoşbəxt olması ümüdiylə”.


    Mənbə: www.dw.com

    Çevirdi: Namiq Hüseynli