Xəbər lenti

  • 2017-02-19
  • 16:00 Qərbi Mosulun iki yaşayış məntəqəsi İŞİD-dən azad olunub
    15:27 ABŞ Cənub Şərqi Çin dənizinə aviadaşıyıcı zərbə qrupu göndərib
    15:02 Əfqanıstanda 14 nəfər donvurma nəticəsində ölüb
    14:43 Azərbaycanda xəstəxana yandı
    14:03 ABŞ Polşaya daha minə yaxın hərbçi göndərir
    13:34 İran nüvə silahı istehsal etmək niyyətində deyil
    13:08 Bakıda Dünya Kubokunun finallarına start verildi
    12:19 Konqoda silahlılar 25 dinc sakini öldürüb
    12:05 Sabaha olan hava proqnozu
    11:42 Ermənilər atəşkəsi 37 dəfə pozdu
    11:26 Bu bazar Vurğun Əyyub tövsiyə edir...
    11:25 Tramp: "Mən NATO-nun fanatıyam"
    10:42 Zannier:Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasında irəliləyiş yoxdur
    10:26 Mosulun qərb hissəsinin azad olunmasına başlanıldı
    10:12 Çində 2020-ci ilədək 74 hava limanı inşa olunacaq
    09:46 Həmid Rza Bakai prezidentliyə namizəd oldu
    09:35 Qatar relsdən çıxdı: ölən və yaralananlar var
  • 2017-02-18
  • 23:57 Çilidə 6,4 bal gücündə zəlzələ olub
    23:46 Şahan Gökbakar "Receb İvedik 5" qərarını açıqladı
    23:26 Binali Yıldırım Mayk Penslə görüşdü
    23:13 Misir Qəzza ilə sərhəd qapısını açdı
    22:53 Prezident Münxendə panel-müzakirədə iştirak edib
    22:38 Poroşenko: "Putin beynəlxalq hüququ pozur"
    22:15 Ərdoğanı seçkilərdən əvvəl prezident elan etdilər
    22:00 İrəvanda etiraz aksiyası keçirilir
    21:42 Tarif Şurası: "Həqiqətə uyğun olmayan məlumatlar gəzir"
    21:33 Qənirə Paşayeva: "Azərbaycanın arxasında Türkiyə var"
    21:07 Binali Yıldırım: "Türkiyə ordusu Raqqaya girməyəcək"
    20:54 Rusiya "DXR" və "LXR"in verdiyi pasportları tanıdı
    20:49 Prosineçki iddialara cavab verdi
    20:31 AKP üzvünə Atatürkü təhqir etdiyi üçün cinayət işi açıldı
    20:06 Türkiyə hava limanında bomba həyəcanı
    19:56 "Azadlıq" qəzetinin müxbiri əfv olunmaq üçün prezidentə müraciət etdi
    19:38 Elmar Məmmədyarov Rumıniyanın xarici işlər naziri ilə görüşüb
    19:15 Cocuq Mərcanlıda minaatan mərmi aşkarlandı
    18:55 Belçikada qatar relsdən çıxıb, ölən və yaralananlar var
    18:40 Ziya Məmmədovun saytları Ramil Usubovu "vurur"?
    18:32 Bu il Novruz bayramı necə keçiriləcək?
    18:11 Tayvan sahillərində zəlzələ - 4,4 bal gücündə
    17:54 Çin Şimali Koreyadan kömür idxalını dayandıracaq
    17:45 Elmar Məmmədyarov ATƏT-in baş katibinə Yerevan ofisini şikayət etdi
    17:26 Hulusi Akar prokurorluğa çağrıldı
    17:10 MHP müxalifləri referenduma "Yox" dedi
    16:57 800 uşaq qidadan zəhərləndi - YAPONİYADA
    16:45 Prezident BMT-nin baş katibi ilə görüşdü
    16:33 Şanlıurfadakı terraktı PKK törədib
    16:08 Ceyms Ceffrey: "Suriyanı Rusiya və İrana peşkəş çəkə bilmərik"
    15:54 "Milan" klubu Çinə satılır
    15:39 SOCAR İrana beynəlxalq şirkət yaratmağı təklif etdi
    15:32 Bu kinoteatr dünyada bir ilk olacaq
    15:10 Həbsdə olan zabit erməni nazirə açıq məktub yazdı
    14:56 İlham Əliyev Türkiyənin baş naziri ilə görüşdü
    14:43 Bu, həmin dövlətlərin Azərbaycanla olan münasibətlərindən asılıdır - Vahid Əhmədov
    14:27 ABŞ İranın nüvə silahı əldə etməsinə mane olacaq
    14:12 Neft Fondunun aktivləri azalıb
    14:11 Daha bir itkin düşən neftçinin meyiti tapıldı
    13:54 Netanyahu Trampı İsrailə dəvət etdi
    13:48 Azərbaycanda kreditlər ucuzlaşıb
    13:26 İndoneziyada Xocalı soyqırımı ilə bağlı tədbir keçirilib
    13:09 Azərbaycan prezidenti Münhendə Binəli Yıldırımla görüşüb
    12:51 Azərbaycan hərbçiləri beynəlxalq tədbirdə iştirak edir
    12:45 Belarus İranla neft tədarükünə dair saziş imzalayıb
    12:33 Fələstin İsrail arasında yenidən gərginlik
    12:05 Binəli Yıldırım və Merkel görüşdü
    11:58 İran Qarabağda keçiriləcək referendumu tanımır
    11:53 İstirahət gününə olan hava proqnozu
    11:50 İtaliyanın iqtisadiyyat naziri Bakıya gəlir
    07
    01:59:53
    Noyabr
    678 nəfər oxuyub

    Bolşevizmlə nasizm arasında seçməli olsaydı, nasizmə üstünlük verərdi

    Astrid Lindgren: Yaxşısı budur ömrümün qalan hissəsini “Hayl Hitler!” qışqırım.


    Müharibə dövründən bəhs edən əsərlər yaratmış, məşhur “damda yaşayan Karlson” və “Uzuncorab Peppi” əhvalatlarının müəllifi, Astrid Lindgren bu günlərdə Almaniyada yayınlanmış gündəliklərində yazırdı ki, beş rus əsgərinin əlinə düşməkdənsə “Haly Hitler!” qışqırmaq daha şərəflidir. 

    “Ah! Bu gün müharibə başladı. Heç kimin buna inanmağı gəlmir. Hələ dünən, Elzayla parkda oturmuşduq, uşaqlar ora-bura qaçışırdılar, bizsə rahat-rahat Hitleri söyürdük və özümüzü müharibənin olmayacağına əmin edirdik. Buyur bu da müharibə... ” – bunu 1939-cu ilin 1 sentyabrında  32 yaşlı Stokholmlu evdar qadın Astrid Lindgren qəhvəyi rəngli, dəri üzlüklü gündəliyində yazırdı.
    O illərdə bu gənc qadının çiyinlərində bir-birinin ardınca baş vermiş minlərlə hadisənin yükü yığılıb qalmışdı: fermada böyümüş Astrid Ericsson 18 yaşındaykən jurnalist fəaliyyətinə başladığı qəzetin baş redaktorundan nikahdan kənar hamilə qalmışdı. Daha sonra o makinəçi, kitab satıcısı və katibə kimi çalışır. “İsveç avtomobil klubu”nda Sture Lindgredlə tanış olur, ondan bir oğlu dünyaya gəlir, kişi kostyumları və kepkaları geyinməyi tərgidir və “xanım-xatın” qadına çevrilir.
    Ancaq kərə yağı almaq (o dövr İsveçdə kərə yağı talonla verilirdi) və Stokholmun günəşli, dəniz havasında cazibədar qadın olmaq qayğısı Astridi gerçəkləşdirə bilmədiyi yazıçılıq arzusundan bir gün belə ayrı sala bilmir.
    Bu günlərdə Almaniyada çap olunmuş müharibə illəri qeydləri olan “Dünya ağlını itirib. 1939-1945-ci ilin gündəlikləri” yazıçının ilk qələm təcrübəsidir. Mətndən müəllifin üslubunun tədricən daha azad formaya düşməsi, kəskin təsvirləri və ironik bənzətmələri nəzərə çarpır.
    Gündəliyin əvvəlində, dünyanı bürüməkdə olan çılğınlığın xronikası kimi qəzetlərdən kəsilmiş parçalar verilib. Təxminən, 1942-ci ildən başlayaraq gündəlikdə müəllif qeydləri ortaya çıxır. Sonuncu iki ildə isə (1943-1945) Lindgren gündəliklə paralel olaraq dünyanın ən güclü qızı Peppi Uzuncorab haqda roman yazır. Romanda Peppi hamıya hətta, gülməli sirk pəhlavanı Adolfa da qalib gəlir. Pepilotta (onun anası – mələk, atası isə zənci padşahı idi) ilk növbədə İkinci Dünya müharibəsinin uşağı idi. Yeri gəlmişkən, 2015-ci ilin noyabr ayında Lindgrenin ədəbi debütünün 70 yaşı tamam oldu.

    Apokalipsisin xronikası ilk qələm təcrübəsi kimi

    Astrid Lindgrenin ədəbi məşqləri üçün seçdiyi bu janrı, qismən də olsa, sənədli nəsr adlandırmaq olar. Bununla belə 1940-cı ildən başlayaraq Isveç xüsusi xidmət orqanlarının yazıların senzurası bölməsində çalışan yazıçı xeyli məlumata malik birisi idi.
    Təəccüblü görünsə də, onun xatirələrində Avropa yəhudilərinin məhv olunması haqda təfərrüatlı və dəqiq bilgilər, konslagerlərdəki dəhşətlər və vəhşi müharibə səhnələri, çiçəklərlə dolu parklarda velosiped gəzintiləri, uşaqların Yeni İldə hədiyyələr alması və bayram süfrəsinin menyusu ilə növbələşirdi (“qızardılmış üç kilo yarımlıq donuz budu, ev paşteti, hisə verilmiş dana qara ciyəri, maral əti”). Yazıçının vətənində çoxları bu cür hərəkəti meşşanlıq və hətta ikiüzlülük sayırlar. Ədalət xatirinə, Lindgren belə tərzdə yazmağına həmin dövrdə müharibədə neytrallığını qorumuş İsveçin sakini olması ilə bəraət qazandırır: “Bu dəqiqə dünyada kim özünü bizim qədər yaxşı hiss edir?”. Həmçinin, Lindgren dünyanı bürüyən bədbəxtlikləri qoyub, nisbətən kiçik həyat uğursuzluqlarının dərdini çəkdiyini dərk edirdi. Axı, həmin dövrdə Lindgrenin həyatı alt-üst olmuşdu - əri başqa qadına vurularaq evdən getmiş – cəbhə arxasına doğru irəliləyirdi. “Qan su yerinə axır, insanlar əl-ayağını itirir, hər yerdən insanın əzablı ahları yüksəlir. Məni isə bu zərrəcə narahat etmir: məni ancaq öz dərdimi çəkməklə məşğulam”, - deyə 1944 ilin iyulunda Lindgren özünü tənqid edirdi.


    Stalin Hitlerdən betərdir

    Tezliklə gündəliyə tamam başqa mövzu yansımağa başlayacaqdı: Astrid Lindgren üçün İkinci Dünya müharibəsi – iki nəhəng bədheybətin, bolşevizm və nasizmin hesablaşması idi. Lindgrenə görə bu iki bəladan daha az zərərlisini seçməli olsaydı, nasizmə üstünlük verərdi: “Biz isveçlər üçün Almaniyanın zəifləməsinin bircə mənası var: ruslar boynumuza minəcəklər. İsveçdə rusları görməkdənsə, ömrümün qalan hissəsini “Hayl Hitler”! qışqıraram. Rusların buralara doluşmasında daha iyrənc bir şeyi təsəvvür edə bilmirəm”, – deyə 1940-cı ilin 18 iyununda Lindgren gündəliyində yazırdı.
    Daha sonra o təsadüfən evində qonaq olmuş finlandiyalı qadının təsvir etdiyi həmin “rus işğalçılarının” vəhşiliyini yazır. Fin qadının təsvirində rusların uşaqları güllələməsi, fin qadınları zorlayıb çarmıxa çəkməsindən bəhs edir. “Tanrım, elə et ki ruslar bura gəlib çıxa bilməsinlər!” – deyə yazıçı fikrini yekunlaşdırır. Ancaq Lindgren inkişaf etməkdə olan hərbi vəziyyəti diqqətlə izlədikcə, fikirlərində kamillik hiss olunur. Belə ki, o Hitlerə nifrətinə baxmayaraq “almanlar arasında çoxlu alicənab adamlar var, başqa cür mümkün deyil” – deyə düşünür. Leninqradın blokadası isə müəllifdə oranın əhalisinə qarşı dərin rəhm hissi oyadır, bununla belə o hələ də rusları düşmən xalq kimi görməkdən çəkinmirdi: “Belə əzablara dözə bilmək üçün, gərək rus olasan!”, - deyə yazırdı. 
    Gündəliyin sonuncu, sayca 17-ci dəftərdə yazılmış hissəsində, oxucu müəllifin müharibənin bitməsi ilə bağlı sevincinə şahid olur. Benzindoldurma məntəqələrinin yenidən açılmasından başlamış, kral ailəsinin Stohkolma geri qayıtmasına qədər hər şey yerli-yataqlı təsvir olunur. Sonuncu səhifələr 1945-ci ilin dekbarında yazılıb: “Mən özümə və hamınıza xoşbəxt yeni il arzulayıram – heç olmasa keçən ilkindən daha xoşbəxt olması ümüdiylə”.


    Mənbə: www.dw.com

    Çevirdi: Namiq Hüseynli