Xəbər lenti

  • 2017-01-18
  • 15:51 Azərbaycanda nüvə xammalı ehtiyatları axtarılacaq
    15:35 Lavrova bəyanatla cavab verildi
    15:27 Nazir: "Avropanın ən böyük problemi Avropanın özüdür"
    14:57 Qubad İbadoğludan Lavrov açıqlaması: "Moskva buna göz yummayacaq"
    14:55 Azərbaycan və İslam İnkişaf Bankı arasında qrant sazişi imzalanıb
    14:23 CİA 11 milyondan çox gizli sənədi ictimaiyyətin istifadəsinə verib
    14:18 Kılıçdaroğlu və Baxçalı bir araya gəliblər
    14:06 Sabah havanın kəskin dəyişəcəyi gözlənilir
    13:51 İtaliyada zəlzələ baş verib
    13:45 Corc Buş xəstəxanaya yerləşdirilib
    13:30 "ASAN" xidmətin iş qrafiki dəyişdi
    13:20 BSU-nun yeni rektoru Kamal Abdulladan danışdı
    13:15 Çin ABŞ-a Tayvanla bağlı etiraz edib
    12:58 Böyük Britaniya turistlərini Qambiyadan təxliyyə edir
    12:37 Təhsil Nazirliyi “Qafqaz” Universitetinin bağlanmasına reaksiya verib
    12:25 Davosda Azərbaycan və İsveçrə prezidentləri arasında görüş olub
    12:10 Qafqaz Universiteti bəyanat yayıb
    12:00 Ermənilər təlimə başladılar
    11:38 Uşaqların peyvənd edilməsi haqqında məlumat elektronlaşacaq
    11:25 Le Peni Krıma dəvət etdilər
    11:07 Dövlət departamenti Bakının tələbi ilə həbs edilən bloqqerdən danışıb
    10:55 Qafqaz Universiteti ləğv olunur
    10:46 Amerikalı siyasətçi Rusiyanı Yaxın Şərqdə əsas oyunçu adlandırıb
    10:28 Dollar bu gün neçəyədir?
    10:25 Elmar Məmmədyarov Malayziyaya səfər edib
    10:09 Tramp inauqurasiyanı boykot edənlərə səsləndi: Biletləri qaytarın!
    09:24 Prokurorluğa hücum - 4 nəfər ölüb
    09:12 Van bölgəsində iki terrorçu öldürülüb
    08:58 Ağ Ev: Obama Putini işgüzar adam hesab edir
    00:09 "Vicdanı olan hər kəs konstitusiya dəyişikliklərinə etiraz etməlidir"
    11
    11:22:04
    Yanvar
    1500 nəfər oxuyub

    “Bir əli xalqın yanında, digər əli sarayda idi”

    Dünən yanvarın 9-da Azərbaycanın xalq şairi Zəlimxan Yaqub uzun sürən xəstəlikdən vəfat edib. O, iki çağırış parlamentin deputatı və “Aşıqlar birliyi”nin sədri kimi çalışmışdı. Əgər ədəbi zövqündən danışsaq, şübhəsiz ki, Zəlimxan Yaqub mühafizəkar ədəbi cərəyanın davamçısı, folklor və aşıq şeirinə daha yaxın idi. Ancaq məsələ ədəbi zövqündə deyil, o, həm də ictimai mövqeyinə görə sıx-sıx tənqid olunan və bu tənqidlərin çoxunu xoş sözlərlə qarşılayan biri idi. Belə ki, onu ən çox şeir yazan, tərif yazan, xalqın dərdindən yazmayan, ölkədəki ictimai hadisələr haqda danışmayan birisi adlandıranlar da vardı, ancaq onu xalqa yaxın olan, xalq şeirini, klassik şairləri tədqiq edib öyrənin və təbliği ilə məşğul olan birisi də adlandırırlar. Bəs, görəsən, Azərbaycan şairləri, ədəbiyyat adamları onu necə xatırlayır, ədəbiyyatda yerini necə görürlər.




    Akif Əhmədgil

    “Bir əli xalqın yanında, digər əli sarayda idi”.

    Vaxtilə Zəlimxan Yaqubun kitabını çapa hazırlamış Akif Əhmədgil onu aşıq ədəbiyyatının bilicisi kimi xatırlayır:
    “Zəlimxan Yaqub xatirimdə aşıq yaradıcılığının bilicisi kimi qalıb. Mən Milli Məclisdə işləyəndə Murtuz Ələsgərovun təşəbbüsü ilə Zəlimxan Yaqubun şeirlər kitabını çapa hazırlamışam. Sonuncu dəfə onunla Buta qəsəbəsində bir məktəbdə görüşümüz baş tutmuşdu. 
    Dünyasını dəyişmiş bir insan kimi onun haqqında ancaq müsbət şeylər danışmaq istərdim, bununla belə boğazdan yuxarı təriflər də demək mənlik deyil. Əlbəttə, o, aşıq yaradıcılığını, Azərbaycan ədəbiyyatını gözəl bilirdi. Bu da sirr deyil ki, Zəlimxan Yaqub yuxarılara, hökümətə çox yaxın idi. Onun haqqında “saray şairi” ifadəsini mənfi konteksdə deyənlər də var. Əslində isə bu titul orta əsrlərdə şairlər tərəfindən fəxr kimi qəbul olunurdu. Bilirsiniz, klassiklərimizin çoxu, elə Nizami də, Füzuli də öz şeirlərini yazıb saraya yollayırdılar. Həmçinin Zəlimxan Yaqubun xalqa böyük yaxınlığı da vardı, xalq arasında şöhrətli biri idi. Əslində onun əsl portretini cızmağa çalışsaq, bir əli xalqın, aşağı təbəqənin yanında, o biri əli “saray”da olan bir şair obrazı ortaya çıxar.

     

    Qəşəm Nəcəfzadə

    “Ona mədhiyyəçi, saray şairi deyənlər ki, var...”


    Bizimlə söhbətində Zəlimxan Yaqubla bağlı xatirələrini bölüşən Qəşəm Nəcəfzadə isə mərhum şair haqda bir sirr açdı. Sən demə, Zəlimxan Yaqub vaxtilə Qəşəm Nəcəfzadəyə ev tikməsi üçün torpaq alıb hədiyyə edibmiş:
     “Zəlimxan Yaqubla yaxın dost olmuşuq. 1998-ci ildə mən Bakıda kirayədə qaldığım dövrlər idi, Zəlimxan Yaqub mənə altı sot torpaq alıb verdi, özü torpağı ölçdü və ev tikməyim üçün xeyir-dua verdi. 
    O mənim ilk şeirlər kitabımın redaktoru olub. Tanıdığım qədəriylə o, xalqı əzbərdən bilirdi, xalqı yaxından tanıyırdı, Osman Sarıvəlili, Hüseyn Arif, Səməd Vurğun yaradıcılığına dərindən bələd idi. Bəzən öz aramızda onu “yeriyən folklor institutu” adlandırırdıq”. 
    Qəşəm Nəcəfzadə Zəlimxan Yaqubu mədhiyyəçi və “saray şairi” adlandıranlara da hiddətini bildirir:
    “Zəlimxana yaltaq, mədhiyyəçi, saray şairi deyənləri qınayıram. Əgər hətta o, saray şairi idisə də, öz sarayımızın şairi idi. Zəlimxan Yaqubun xalqın yanında üzü vardı, yuxarıların yanında sözü. O, hökumətdəki nüfuzundan istifadə edib ədəbiyyatı, sözü yuxarı təbəqəyə çatdırırdı. Aşığı, folkloru, şeiri dövlət səviyyəsinə qaldırırdı”. 

     

     

    Murad Köhnəqala

    “Sarayın ona ehtiyacı vardı, ancaq onu saray şairi edə bilmədilər”


    Postmodern şair Murad Köhnəqala isə gözlənilənin əksinə Zəlimxan Yaqubu müsbət yanları ilə xatırlayır:
    “Zəlimxan Yaqub son dərəcə saf insan idi. Həyatının heç bir dönəmində milli kimliyini, türk kişisi olduğunu unutmadı. Çox kaloritli adam idi, mehriban, deyib-gülən, xeyirxah, enerjili, istedadlı... 
    Bir el şairi kimi yazdığı qoşmalarından başqa onun çoxlu sayda ictimai-siyasi yüklü  şeirləri var. Şairin hələ sağlığında şeirlərini aşıqlar oxuyurdu. Düşünürəm, neçə ki saz var, Zəlimxan Yaqubun şeirləri, adı, əhvalatları xatırlanacaq”.
    Belə anlaşılır ki, Murad Köhnəqala Zəlimxan Yaquba saray şairi deyənlərlə qətiyyən razı deyil.
    “Zəlimxan Yaqub heç vaxt saray şairi deyildi, əksinə, sarayın ona ehtiyacı vardı. Təzəcə mütəşəkkil tapan parlament mədəniyyətimizdə Zəlimxan Yaqub kimi ozanlara indən belə də ehtiyac olacaq. Zəlimxan Yaqub xarakterli insanlardan saray şairi eləmək mümkün olmazdı. Əksinə, Zəlimxan həmişə sarayı xalqa endirməyə çalışan şair, ağsaqqal, ictimai xadim idi. O, müstəqil dövlətimizin bərpa olmasına çox sevinən biri idi. Ona görə Heydər Əliyev haqda yazdıqları və söylədikləri səmimi, qəlbindən gələnlər idi...” – deyə Murad Köhnəqala fikrini yekunlaşdırır. 

     

    Bəxtiyar Hidayət

    “Xalqın ruhunda yazırdı, amma xalqın dərdindən deyil”...


    Qazaxda yaşayan şair Bəxtiyar Hidayət deyir ki, Zəlimxan Yaqub Qazağa tez-tez gəlsə də, heç vaxt onunla görüşmək marağında olmayıb. Bəxtiyar Hidayət Zəlimxan Yaqubu belə xatırlayır:
    “Bəlkə də ən çox şeir yazan şair kimi tarixə düşəcək. Təsəvvür edin-  ZƏLİMXAN YAQUB imzasının hərflərinə uyğun 12 cildlik seçilmiş əsərləri var. Hələ poemalarını demirəm. Bununla belə ictimai fikrə təsir gücü yoxdu.

    Arılar, gül mənəm, qonun üstümə,
    Məndən nə çəksəniz, saf çəkərsiniz.
    Başına götürər ətrim dünyanı,
    Sözün gülşənində kef çəkərsiniz.
    Durnalar, yerləri göylərə qatdım,
    Sizinlə uçmağa hər gün can atdım,
    Elə ki, torpağın altında yatdım,
    Məzarım üsründə səf çəkərsiniz.
    İnsanlar, ürəyim quzu tək mələr,
    Başım nələr çəkdi, dünyada, nələr,
    Hansı gün Zəlimxan ölüb desələr,
    O gün, bircə dəfə "of" çəkərsiniz
     Bu şeirinin vurğunuyam. Hətta bu şeirə paxıllıq da edirəm. Ki, kaş mən yazaydım. Belə beş- üç şeiri qalacaq.
    Həmçinin Bəxtiyar Hidayətin fikrincə, Zəlimxan Yaqub xalqın ruhunda yazan biri olsa da, xalqın dərdini dilə gətirmədiyini deyir:
    “Xalq ruhunda yazmaq hələ xalqın ruhunu poeziyaya gətirmək deyil. Faciə də budur- xalq ruhunda yaz, xalqın dərdini yazma. Xalqın dərdini demə. Mədh et saray əyanlarını.
    Doğmalarına, yaxınlarına başınız sağ olsun deyirəm”. 

     

    Şərif Ağayar

    “Zəlimxan Yaqubu yaxşı insan kimi tanımışam”

    Mənim üçün insanlıq bütün sənətlərdən öncə gəlir. Zatən sənətin məqsədi həm də yaxşı, xeyirxah, mərd, özündən zəifə əl tutmağı bacaran insanların yetişməsidir. Bu mənada Zəlimxan Yaqubu yaxşı insan kimi tanımışam. Sənəti və ictimai-siyasi mövqeyi ilə bağlı razılaşıb-razılaşmadığım məqamlardan asılı olmayaraq... Allah rəhmət eləsin.