301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.

Xəbər haqqında
31 Dekabr 2017 - Bazar 16:58 1343 nəfər oxuyub
 
Berlin divarlarının sökülməsi insanlarımızın içindəki gizli Araz alovunu kükrətdi - Əli Şamillə müsahibə
MÜSAHİBƏ Xəbəri
Berlin divarlarının sökülməsi insanlarımızın içindəki gizli Araz alovunu kükrətdi - Əli Şamillə müsahibə

Xeber365.com Xalq Hərəkatının fəallarından olan folklorşünas, publisist Əli Şamil ilə müsahibə edərək, Dünya Azərbaycanlıların Həmrəylik Gününə gedən yoldan, o böyük tarixi yaradanlardan söz açıb. Həmin müsahibəni təqdim edirik:

 

 

– Əli müəllim, düşünürəm ki, hər kəsin özü haqda öz təqdimatı var, onu öz dilindən eşitmək daha məqsədəuyğundur. Sizinlə söhbətimizdə bir çox məqama toxunacağıq. Elə isə deyin, mənim həmsöhbətim kimdir?

 

– Əli Şamil: Azərbaycan vətəndaşı...

 

– Əli müəllim, 80-ci illərin sonu Azərbaycanda ictimi-siyasi aktivlik illəridir. Siz də həmin dövrün ictimai aktiv insanlarındansınız. Beləcə, müəyyən proseslərin şahidi, bəlkə də, iştirakçısı olmusunuz. Mən Sizdən birbaşa olaraq 31 Dekabr – Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Gününün təssis olunmasını və buna gətirib çıxaran proseslər haqda danışmağınızı istəyirəm.  O zaman nələr baş vermişdi?

 

– Mənim elə bir aktivliyim olmayıb. Minlərlə Azərbaycan vətəndaşından biri olmuşam. Mən sadəcə gördüyümü, şahidi olduğumu yadımda qalan şəkildə xatırlaya bilərəm.

Dünya Azərbaycanlılarının həmrəylik gününü elan edilməsi isə  uzun söhbətdir. 1950-90-cı illərdə Bakıdan qatarla Naxçıvana gedəndə rus əsgərlər çox vaxt qışqırırdılar ki, vaqonun dəhlizində gəzinməyin, kupelərə keçin, İran tərəfə baxmayın, pərdələri bağlayın. Pəncərədən çölə baxmağımıza imkan vermirdilər. İmkan vermirdilər ki, “Arazın o tayı”na baxaq. Bu da adamları əsəbləşdirirdi. Bu, Sovet qanunvericiliyinə də zidd idi. Burada açıq-aşkar insan haqları pozulurdu. Belə şeylər tez-tez qanqaraçılıq yaradırdı, dava-dalaşa səbəb olurdu. Dava-dalaşa qarışanları da tutub aparırdılar. Adını da qoyurdular ki, sərhədçilərə müqavimət göstərib. Bundan əlavə, biri sərhəddə yaxın yerdə qoyununu otarmaq istəyirdi, onu tuturdular. Biri balıq tutmaq istəyirdi, onu da tuturdular. Bir neçə dəfə məni də saxlamışdılar. Saxladıqları yerə də xalq arasında “it damı” deyirdilər. Şərait o qədər pis idi ki, görməsən, inanmazsan.

 

– Siz də “sərhədçilərə müqavimət” göstərmişdiniz?

 

– Hə. Bir dəfə Cuğa yaxınlığında tikanli məftillə Araz çayı arasındakı taxıl biçən kombayınçıların yanına getməliydik. Məni də qəzetdə işlədiyimə görə oradan məqalə yazmağa göndərmişdilər. Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin sədiri Səkinə Əliyeva, raykom katibi və b. vəzifəlilər də vardı. Bizi kombayınçıların yanına getməyə qoymadılar ki, buraxılış vərəqəniz hələ bizə gəlməyib. Mən də sərhədcilərə sərt şəkildə dedim ki, bu yerlərin sahibi bizik, yerli hakimiyyət orqanlarıdır. Siz özünüzü işgalçıdan pis aparırsınız. Faşistlər işğal etdikləri ərazidə yerli hakimiyyət orqanlarına hörmət edirdilər. Mübahisənin tündləşdiyinə görə məni tutub Culfadakı saxlama məntəqəsinə apardılar. Bir neçə vəzifəli şəxs nə qədər çalışsa da, məni azad etdirə bilmədilər. Gecikdirilmiş buraxılış vəsiqəsi gəldikdən sonra oradakılara kombayınçıların yanına, taxıl bişini ilə tanış olmağa icazə verdilər. Məni isə sovxoz direktoru işləyən dostum azad etdirdi. O, sərhdçi zabitlərə-ruslara şərəb verirdi...

 

Bilirsiniz, adamların sərhədçilərlə qarşıdurması, höcətləşməsi əbəs yerə olmurdu. Dəhşətli bir vəziyyət vardı. Məsələn, bir cavan oğlan, tutaq ki, Astaradan, Masallıdan ya da Culfadan gəlib Bakıda ali məktəbdə oxuyurdu. Onun tətildə, yaxud da gözlənilməz bir vəziyyətdə evlərinə qayıtması müşkül məsələ idi. Həmin tələbənin Culfaya, evinə, valideyinlərinin yanına qayıtması üçün rəsmi arayış lazım idi. Atası, anası, ya da başqa ailə üzvü milis idarəsindən, kənd sovetindən arayış alıb ona göndərməliydi. O zaman da faks –internet yox idi ki, arayış tez göndərilsin. Poctla göndərilən arayış da bəzən it-bata düçürdü. Birinin atası və ya yaxın bir adamı ölübsə, ölüsünü yerdən götürməyə getməsi üçün arayış istəyirdilər. Yəni rəsmi arayış olmalı idi ki, bəs bunun atası vəfat edib. İndi, bir baxın, bütün bunlar insanları nə qədər qəzəbləndiridi. Əgər ata-anan sənə hirslənibsə, yaxut arayış almağa vaxtı olmayıbsa, dəvət göndərmirsə, sən batdın.

 

– Əli müəllim, təkcə Naxçıvan üçün belə qadağalar var idi?

 

– Yox, bütün sərhəd rayonlarında eyni mənzərə idi. Məsələn, Şahbuz sərhəd rayonu sayılmırdı. Lakin ordada da vəziyyət eyni idi. Camaat buna çox qıcıqlanırdı. Şahbuz, Culfanın, Ordubadın dağ kəndləri sərhəd bölgəsi sayılmasa da oraya getmək üçün sərhəd zolağından keçməli idin. Yəni təyyarə meydanı, qatarın keçdiyi dəmiryolu sərhəd bölgəsində yerləşdiri. Təyyarədən enəndən, qatardan düşəndən buraxılış vərəqəsi istəyirdilər, ya da baxırdılar ki, pasportunda o bölgədə qeydiyyat var, ya yox.

 

– Necə düşünürsünüz, proseslərin sürətlənməsinə və sonda cammatın SSRİ-yə meydan oxumasına bu qıcıqlanmalar səbəb oldu?

 

– Bizdə haqqında çox da danışmaq istəmədikləri, hətta ört-basdır etdikləri bir məsələ var. 80-ci illərdə SSRİ-də yenidənqurma dövrü başlayanda bir az yumuşalma oldu. SSRİ Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin 1985-ci ilin may ayında bir qərarı qəbul etmişdi. Həmin qərarda yerli mədəniyyət ocaqlarına dərnəklərin yaradılması tapşırılmışdı. Yəni Moskva istəyirdi ki, bütün SSRİ-də müxtəlif sahələrə aid dərnəklər yaradılsın. Əhalinin başı orada qarışsın. Bu yolla klubları, kitabxanaları canlandırmağı düşünürdülər. Bir sözlə, ağla gələn, gəlməyən minlərlə dərnəklər yaradılmalı idi. Bağçılıq, dovşançılıq, pambıqçılıq, üzümçülük və daha nə klublar... Kimin nəyə marağı var idisə, onun dərnəyini yaratmalı idi. Adamlarda buna maraq göstərmirdi. Lakin yuxarıdan hesabat tələb olunurdu. Belə olan halda nazirlik yalandan hesabat hazırlayırdılar. Məsələn, Mədəniyyət Nazirliyi hesabat yazırdı ki, Naxçıvan MSSR-də 300-dən çox marağa görə klub yaradılıb.

 

– Açığı, mən bu yalan hesabatların və klubların, dərnəklərin insanların dirənişinə necə təsir göstərdiyini anlaya bilmədim...

 

– Mən bunları danışıram ki, mənzərə tam aydın olsun.

 

– Təbii, buyurun...

 

– Həmin qırara kimi, Azərbaycanın çox yerində 5, 7 nəfərlik gizli dərnəklər vardı. Həmin ədrnək üzvləri ya çayxanada, ya da haradasa gizli bir yerdə görüçüb fikir mübadiləsi edirdilər. Bu dərnəklərin bəziləri Əbülfəz Elçibəyin təşəbbüsü ilə yaradılmışdı. Dərnəklərin çoxunun proqramı, nizamnaməsi, yəni yazılı heç nəyi yox idi. Bununla belə, oturub söhbət edirdilər, görəcəklərini işləri planlaşdırırdılar.

 

– Yəni Milli Azadlıq Hərəkatı üçün bir sistem, şəbəkə formalaşmaqda idi?

 

– Əlbəttə! Artıq 87-88-ci illərdə bütün bölgələrdə tanıdığımız milli yönlü adamlar var idi.  Mərkəzi Komitənin marağa görə kulublar haqqında qərarı xalq hərəkatını xeyli sürətləndirdi. Əgər əvvəllər çayxanalarda yığışırdılarsa, indi marağa görə kulublar adı altında hökumətin  kitabxanalarında, kulublarında toplaşırdılar. Bakıda “Çənlibel” Naxçıvanda “Yurd” tarix-etnoqrafiya klubları da həmin statusda idi. Naxçıvan Tarix Diyarşunaslıq muzeyinin 70 nəfərlik salonu var idi. “Yurd” tarix-etnoqrafiya klubunun toplantıları orada keçirilirdi. Kulubun üzvlərinin əksəriyyəti gizli dərnəklərdən gəlmişdilər. Orada əməlli-başlı işlər gedirdi. Yaxud da başqa yerdə şeir klubu vardı.

 

– Məsələn, nə iş görə bilirdiniz?

 

– Biz o vaxt arxivlərdən tapdığımız, bizə qarşı olan materialları, camaatın bilməli olduğu lakin gizlədilən informasiyaları yayırdıq. Məsələn, Adambekiyanın Parisdə nəşr olunmuş yazısını Naxçıvanın kəndlilərndə hardan tapacaqdılar, necə oxuyacaqdılar?! Biz onu tapıb tərcümə etdirib sonra maşinkada üzünü köçürürdük. Klub üzvləri vasitəsilə də kəndlərə yayırdıq. Bilirsiniz, həmin məqalədə Adambekyan nə demişdi?

 

– Tam olaraq yox. Maraqlıdır, o məqalədə nə yazılmışdı?

 

– Adambekyan yazmışdı ki, SSRİ-də yenidənqurma prosesi gedir. Dağlıq Qarabağ bu yenidənqurma prosesinə görə iqtisadi baxımdan Ermənistanla daha yaxındır. Ermənistana birləşdirilməlidir. Bu, ilk baxışdan elə də diqqət çəkmirdi. Lakin çox az adam anlamışdı ki, bu sözün arxasında hansı planlar, hansı məqsədlər dayanır...

 

Bütün bu işlər xalq hərəkatını sürətləndirdi. Son hədd də Berlin divarlarının sökülməsi oldu. Divarların sökülməsini Moskvada televiziya ilə göstərdi. Moldaviya ilə Rumuniya arasındakı tikanlı məftilləri sərhədçilər özləri çokdülər. Fillandiyadan, Polşadan SSRİ-nin sərhəd bölgələrinə asanlaşdırılmış gediş- gəliş vardı. Ondan sonra camaat öz-özünə sual verdi ki, necə olur, Berli divarları sökülür, biz burada Araza yaxınlaşa bilmirik?! Berlin divarları illərlə insanlarımızın içindəki gizli alovu kükrətdi!

 

– Həmin gizli alovun ilk təzahürü nə oldu?

 

– 1989-cu ilin noyabr ayının 10-11-də Xalq Cəbhəsi Naxçıvan təşkilatının konfransı keçirildi. Təxminən min nəfərdən çox adam yığılmışdı.  Konfransada yalnız təşkilatı məsələlər deyil, çox məsələ müzakirə olundu. Həmin toplantıda təşkilatın məclisinə 32 nəfər seçildi.

 

– Yəqin ki, ilk istiqamət Araza doğru oldu?

 

– 1989-cu il noyabrın 17-də Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Naxçıvan təşkilatının məclisində Ramiz Tağıyev təklif etdi ki, 5 Dekabr tarixini sərhəddə qeyd edək. Deməli, 5 dekabrda Bakıda Meydan hərəkatı dağıdılmışdı. Biz fikirləşdik ki, bunu sərhəddə qeyd etməklə səsimizi dünyaya çatdıra bilərik. Elə bununla başlayan diskussiyalar uzandı, sonradan düşündük ki, bunu 12 dekabr – 21 Azər Hərəkatının ildönümündə qeyd edək. Fikirləşirdik ki, İranda şah rejimi devrildiyinə görə, yəqin ki, Pişəvəriyə münasibət yaxşıdır. Beləcə, İranın sərhədboyunda yaşayan soydaşlarımızın rəğbətini qazanacağımızı zənn edirdik. Müzakirələr çox uzandığı, sonradan qərar qəbul edildi ki, hər iki tarixdə qeyd edək. Sərhədlərdə ilk mintiq 5 dekabrda keçirdik.

 

– Mitinqə nə qədər adam gəlmişdi?

 

–Naxçıvanda o vaxt mintiqə çox adam gəlirdi. Elə mintiq olurdu ki, 30 min adam toplaşırdı. 5-10 min rahat şəkildə yığılırdı. Pribaltikadan jurnalistlər, xalq hərəkatı fəalları, deputatlar gələndə heyrətlə qarşılayırdılar. Deyirdilər: belə balaca yerdə bu qədər adamı necə toplaya bilirsiniz?!

 

Mintiqlərə camaatın kütləvi şəkildə yığılmasında sərhəd məsələsinin böyük önəmi var idi. Başqa məsələlərdən söz açılanda maraq göstərən adam az olurdu. Lakin sərhəd məsələsi olanda hər kəs gəlirdi, yaxud da gəlməyə çalışırdı.

 

– Belə anladım ki, 31 Dekabr – Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Günü məhz bu proseslərin nəticəsidir? Bəs niyə 31 dekabr?

 

– Naxçıvanda başlayan hərəkat Azərbaycanın sərhəd rayonlarının hamısına yayıldı. Proseslər sürətləndikcə həm Bakı, həm də Moskva ilə danışıqlarımız başladı. Onlar ən yüksək səviyyədə bizimlə danışıqlar aparırdılar. Bilirsiniz, bizə anlatmağa çalışırdılar ki, sərhəd müqəddəsdir... Bəzən də bizə söz verirdilər, yerinə yetirmirdilər. Bizim də, təbii ki, geri çəkilmək fikrimiz yox idi.  Aramızda bəziləri deyirdi ki, olmaz, sərhədə yaxınlaşmamalıyıq, o tikanlı məftillərə toxunmamalıyıq. Lakin sonradan onlar da bizə qatıldı. Sərhəd qurğularının nə vaxt sökülməsi ilə bağlı qərarsızlıq vardı. Novruz bayramı gününə kimi sərhəd qurğularının sökülməsi nəzərdə tutulmuşdu. Mitinqlərə gələnlərin sayı artdıqca, mitinq iştirakçılarının tələbilə tarixi bir neçə dəfə dəyişməli olduq. Sonra iki tarix üzərində məclisdə qızğın müzakirə getdi. Məclis üzvlərinin bəziləri deyirdi ki, sərhəd qurğularını yanvarın 1-də sökək. Mən də daxil olmaqla bir qrup da hesab edirdik ki, əgər yanvarın 1-də söksək sərhədçilər atəş aç bilərlər.  Sonra da deyəcərlər ki, bəs bayram axşamı adamlar içib-şənlənib, sərxoş oldub xuliqanlıq edərək sərhəd qurğularını sökməyə çalışırdılar. Buna görə atəş açdıq. Bütün bunları nəzərə alaraq qərara aldıq ki, sərhəd qurğularını sökməyi  dekabrın 31-ə, saat 12.00-a salaq.

 

31 dekabr tarixinə gəlincə isə, 1989-cu ilin 26 dekabrında Asəf Quliyev mintinqdə AXC Naxçıvan Vilayət Təşkilatın qərarını elan etdi. Dedi. ki, milliyyətindən, dinindən aslı olmayaraq, özünü azərbaycanlı hesab edən, bütün dünyada yaşayan azərbaycanlıların sərhəd quğularının söküldüyü günü- 31-dekabrı Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik günü bayramı kimi qeyd etsin.

 

– Yəni əsgərlər yeyib-içib, şənlənən zamana?

 

-Düzdür! 31 dekabrda onların başı qarışıq olur. Lakin başqa məqsədimiz də var idi. Fikirləşirdik ki, əgər 31-i buna müəffəq olsaydıq, daha yolka bəzəmək məcburiyyətində qalmayacağıq. Yəni 31 dekabrı yeni il bayramı kimi deyil, Həmrəylik Günü kimi qeyd etmiş olacağıq. Əbülfəz Elçibəy və Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Məclisi üzvlərinin böyük bir qrupu da sərhəd qurğularının 31 dekabrda keçirilməsinin tərəfdarı idi. Neçə ki, Mustafa Kamal Atatürk Türkiyədə 1 May bayramının qarşısını almaq üçün Gənclik və Spor bayramı yaratmışdı. Bizim etdiyimiz də belə bir üsul idi.

 

– Bəs 1 gün öncə, 30 dekabrda vəziyyət necə idi?

 

–  30 dekabrdadək sərhəd boyunda bir neçə yerəd çadırlar qurulmuşdu. Adamlar qışın şaxtasında o çadırlarda qalırdılar. Gündüzlər çadırların ətrafında mitinqlə keçirilirdi. Həmin gün çox gərgin iş gedirdi. Səfərbərlik var idi, adamlar sərhədə yaxın ərazilərdə toplaşır, ordakı əsgərlərdən məlumat öyrənirdilər. Bakıdan da böyük bir nümayəndə heyəti gəlmişdi. Nümayəndə heyətinin tərkibində Moskvadan da adamlar var idi. Verilən vədlərə əməl olunmamışdı, irəli sürdüyümüz şərtlərin heç biri yerinə yetirilməmişdi. Yəni o şərtlərin içində var idi ki, Arazın suyundan sərhədboyunda yaşayanların sərbəst istifadəsinə icazə verilsin, camaat mal-heyvanını sərhədə yaxın yerdə otara, suvara bilsin. Bundan əlavə, sərhədə yaxın ərazidə, tikanlı məftillərlə Araz çayı arasındakı 13,5 min kvadratmetir sahədə mülkü adamların əkib-becəməsinə imkan verilsin və s. Dediyim kimi, bu şərtlərin heç biri yerinə yetirilməmişdi. İndi bunun qarşılığında bizə deyirlər ki, etməyin-eləməyin. Yəni nümayəndə heyətinin bu danışıqlarda əsas məqsədi bizim sərhəd qurğularını sökməyimizə mane olmaq idi. 3 mərhələdən ibarət danışıqlar gecə saat 2-3 arası başa çatmışdı. Nəhayət nümayəndə heyəti Moskvadan icazə ala bilmişdi kii, bir neçə yerdə tikanlı məftillər sökülərək, Araz çayına çıxış açılsın. Bunun qarşılığında da Xalq Cəbhəsindən istənilən o idi ki, mitinqlər saxlanılsın və sərhəd qurğuları sökülməsin.

 

– Nümayəndə heyəti ilə razılaşmışdınız?

 

–Yəni onlar bəzi şərtləri yerinə yetirəcəklərinə söz verirdilər. Lakin bir problem var idi. Gecə saat 2-də baş onların dediklərini xalqa necə çatdırmaq olardı? Bu, mümkün deyildi. Xalq elə köklənmişdi ki, bunun qarşısını almaq olmurdu. 

– Bu tarixi hadisə tam olaraq saat 12-də reallaşdı?

 

– Saat 12-də nəzərdə tutulmuşdu. Amma bəziləri 12-ini gözləyə bilmədilər. Əvvəl də demişdim, sərhəd qurğularının sökülməsinə qarşı çıxanların bəsiləri saat 12.00 gözləməyə səbr etmədən beş-üç dəqiqə tez işə başladılar.

 

– Yaranan mənzərə çox maraqlıdır. Məftillər kəsiləndən sonra nə oldu?

 

– Təəssüf ki, həmin həyəcanlı anları nə Azərbaycan kinostuduiyasından, nə də televizyalardan çəkən oldu. Bir neçə həvəskar lentə ala bildi. Videosu, ya da fotosu tək-tək adamda vardı. Yadımda qalanlar isə çox kədərlidir. O taydan sərhəd qurğularının sökülməsini izləyənlər arasında 16-17 yaşlı cavanlalar da vadı. Məftillər kəsilən kimi ağına-bozuna baxmadan qaçıb özlərini atdılar Araza. Boğulmaqda olan kim, şaxtadan donan kim... Təsəvvür edin ki, Naxçıvan və dekabr ayı... Su buz kimi soyuq. Düşən adam donurdu. Üstəlik özünü suya atan uşaqların bəziləri üzə də bilmirdilər, boğulurdular. Yaxşı üzən adamlar düşüb onları sudan çıxardı. Məsələn onlardan birini deyim, Makudan İslam  Sadiq Cəfəri. Donub komaya düşürdü. Spirtlə xeyli ovdular, bir az da içirdilər ki, ayılsın. Ayılan kimi ilk sözü bu oldu: “Zeynəb Xanlarova hanı? Cənnət qarı ("Qayınana" tamaşasında oynayan Nəsibə xanım Zeynalovanı) hardadır?” Elə bilirdi ki, hamısı gəlib onu gözləyir.

 

– Arazı keçmək əvvəlcədən nəzərdə tutulub planlaşdırılmışdımı?

 

– Biz mitinqlərdə dəfələrlə elan etmişdik ki, sərhəd pozulmayacaq, heç kimi o taya keçməyə can atmayacaq. heç kim çayı keməsin. Lakin dediklərimiz fayda vermədi. Adamlar hisslərini cilovlaya bilmədi. Həm o tərəfdən, həm də bu tərəfdən xeyli adam keçdi. Boğulub ölənlər də oldu, xilas edə bilmədik.

 

– Demək, 31 Dekabr – Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Gününü həmin o insanlar öz ölümləri ilə tarixiləşdirdilər?

 

– Çox təsirli səhnələr idi. Xalq Cəbhəsi sərhədboyu kəndlərə öz təbliğatçılarının göndərirdi, partiya-sovet rəhbərləri də öz təbliğatçılarını. Onlar adamları tikanlı məftilləri kəsmək fikrindən daşındırmaq istəyirdilər. Sonradan mən eşitdim ki, həmin rəhbər işçilərin bəzilərir sərhəd qurğuları söküləndə xəlvətcət yıxılan dirəkləri, nə bilim məftilləri tapdalayırmışlar. Bununla onlar da ürəklərini soyutmaq istəyirlərmiş. Bu onu göstərirdi ki, sərhəd qurğularının sökülməsi bir ümümxalq hərəkatı idi.

-Əli müəllim, Arazın o tayından necə təpki göstərildi?

 

– Bu prosesdə İran hökuməti də maraqlı idi. İran sərhədçiləri öz tərəfindən  gil götürmək və ya bir iş görmək üçün Moskvanın icazəsini gözləməli olurdu. Təxminən 1 ay vaxt lazım idi ki, icazə məsələləri həll olunsun. Ona görə də İran tərəfdən də adamlar bizim səsimizi eşidib axın-axın sərhəddə gəlirdi. Bizimkilərin bəziləri Pişəvəri, bəziləri isə Xomeyni deyib qışqırırdı. Deyirdik ki, olmaz belə, belə şüarlar səsləndirməyin. Cavab verirdilər ki, qoy cənubdakıların marağını cəlb edək, kimin hansından xoşu gəlirsə, adını eşidəndə gələcək bu tərəfə. Gülməli bir şüar yadımda qalıb: “Allahu əkbər, Xomeyni rəhbər!” Gedib kimin ağzını yumasan ki, elə demə. Həmin adamlar, dediyim kimi, Xomeyninin pərəstişkarı deyildi, sadəcə Cənubdan adam cəlb etməyə çalışırdılar.

 

– Gələn olurdumu bu çağırışlara?

 

– Hə, çox adam gəlirdi. Sərhəd kəndlərinə gələn yollarda İran tərəfi postlar qurmuşdu. Kənardan adamların gəlməsinin qarşısını almağa çalışırdı. Buna baxmayaraq müxtəlif vasitələrlə postları keçib gələnlər olurdu. Hətta Türkiyədən, Avropadan gəlib qohunlarını xəbər alan da vardı.

 Çayın o üzündən qışqırırdılar ki, filankəslərdən kim var ? Məsələn, mənim yadımdadır, biri o tərəfdən qışqırdı ki, Şadlıniskilərdən kim var orda? Ən çox da məktub yazıb daşa bağlayıb atırdılar. Buradan da o tərəfə. Heyif ki, onları çəkə bilmədik. Məsələn, daş atılanda adam neyləyər? Yəqin ki, geri çəkilər ki, ona dəyməsin. Ancaq bunlar belə etmirdilər. Daş havada uçanda daşın üstünə qaçırdılar. Birinin başı yarılıb, qan axır, başını tutmur, daş əlində üstümə gəlib ki, Əli müəllim, siz ərəb əlifbasını bilirsiniz. Baxın görün, nə yazılıb, kimi axtarırlar? Başı yarılan, xəsarət alanlara kömək edəcək tibb işçısı, sarğı materialları day ox idi. Bir dəfə daş başını yaranın yarasını oradakı qadınlardan biri alt köynəyini cırıb sarımışdı. 

 

– Sorağı çıxan adamları tapmaq çətin olmurdu ki? Ümumiyyətlə, tapa bilirdiniz?

 

– Yaxın ərazilərdə olanları tez tapırdıq. Amma eləsi olurdu ki, məsələn, Zaqatalada yaşayırdı, Rusiyada, Türküstanda yaşayanları xəbər alanlar da vardı.  Onun dalınca adam göndərirdik, axtarıb tapırdıq. Bu, asan məsələ deyildi. Həm də adamı tapmaqla iş bitmirdi. Bəziləri Sovet hökumətinin qorxusundan gəlmək istəmirdi, boyun qaçırırdı ki, mənim elə qohumum yoxdur. Axı onlar partiyaya üzv keçəndə, vəzifəyə gedəndə anket doldurarkən “xaricdə yaşayan qohumumuz yoxdur” yazmışdılar.

 

– Bəs elə olanda neyləyirdiniz?

 

–  O tərəfdəkilər, qohumlarından xəbər tutmaq üçün çox ağlayıb sizlayanda, bizim tərəfin adamları gəlmək istəməyənləri dilə tuturb gətirməyə çalışırdılar, qorxudub, hədələyib gətirirdik. Çox qorxudular. Deyirdilər ki, məni qayıdanda tutacaqlar.

 

Naxçıvanın Babək rayonunun maarif müdiri var idi Əli İsmayılov. Bir ara onu soraqladılar, çağırıb gətirdik. İndi bunlar çayın üstündən haraylaşırlar. Bu, buradan deyir ki, ayə, əmimin orada neçə oğlu var? Deyir ki, 3. Sonra uşaqların adını soruşurdular. Çox vaxt da uşaqlarına qoyduqları adlar eyni olurdu. Çox qəribə bir hal idi. O vaxt, bəlkə də, 500-dən çox adamın qohumlarını  tapıb çıxardıq ortaya.  Çox böyük tarixi hadisə idi.

 

– Əli müəllim, bəs bu günün rəsmiləşdirilməsi necə baş verdi? Bu tarix rəsmi bayram günü kimi necə, kim tərəfindən təsdiq olundu?

 

– Bundan bir gün əvvəl, hələ dekabrın 30-da Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin sədri Əbülfəz Elçibəyin adından rayon təşkilatlarına telefonaqramma göndərmişdi. Orada deyilirdi ki, 31 dekabrı Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi günü kimi qeyd edin. Yəni hər tərəfə məlumat yayılmışdı. Ancaq hökumət bunu qəbul eləmirdi. Sonra 90-cı ilin 3-7 noyabr tarixində İstanbulda Azərbaycan Dərnəkləri Birliyinin qurultayı keçirilirdi. Bakidan köhnə avtobusla xeyli adam getdik İstanbula. Çoxunun xarici valyutası da yox idi.  Həmin günlərdə Naxcıvan şəhərində Xalq Cəbhəsi ilə Haxçıvan Həmkarlar İttifaqının birgə “Ağrıdağ” formunu keçirməyi planlamışdıq. SSRİ-də yaşayan türk xalqlarından oraya nümayəndələr dəvət etmişdik. Həmin vaxt hərbi vəziyyət elan edildiyindən “Ağrıdağ” formuna dəvət etdiyimiz türk xalqlarının nümayəndələri gələ bilməsə də forum yüksək səviyyədə keçdi.

İstanbulda keçirilən qurultayda və Naxşıvandakı Forumda 31 dekabır Dünya Azərbaycanlılarının həmrəylik günü kimi qeyd edilməsi müzakirə edildi və qəbul edilən qərarın surət Azərbaycan SSR Ali Sovetinə göndərildi. Buna nail olduq. Hətta Naxçıvandan qəbul etdiyimiz qərar haqqında İstanbulda keçirilən qurultaya teleqram da göndərməyimiz yadımdadır. Lakin Ali Sovetrdə bu toplantıların qərarlarını saya salan olmadı. 1991-ci ildə Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin sessiyasında  demokratik blokdan olan deputatların və binadan kənardakı mitinq iştirakçılarının təziqi ilə 31 dekabr Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik günü kimi qeyd edilməsi qərara alındı. Həmin qərar Azərbaycan Ali Sovetinə də göndərildi. Onlar yenə də susdular. Lakin Azərbaycan Ali Sovetinə deputat seçilmiş azsaylı demokratik deputatların təziqi, inadlı mübarizəsi sayəsində coxsaylı kommunist deputatların müqaviməti qırıldı 31 dekarbın Dünya Azərbaycanlılarının həmrəyliyi günü kimi qeyd edilməsi haqqında qərar qəbul edildi.

 

Nicat Abdulla

 

Mənbə: Müəllif:
Berlin, divarlarının, sökülməsi, insanlarımızın, içindəki, gizli, Araz, alovunu, kükrətdi, -, Əli, Şamillə, müsahibə,
Xəbərin videosu
Şərhlər
Digər xəbərlər
"Paşinyan Azərbaycanla sülh müvaqiləsi bağlamaq üçün tələsməlidir" - Ay Partiyanın başqan müavini
Bu hiylələrə uymaq olmaz - AY Partiya Başqanı
“O torpaqlarda hələ də Azərbaycan bayrağı dalğalanmırsa...”
Hər bir xalqın eşidilməyə ehtiyacı var - Anar Əsədli
Fransaya nota verilməlidir - AY Partiya Başqanı
"Diplomatiya taliblərə qələbə qazandırdı” - Kabil necə çökdü?
"ABŞ növbəti dəfə etibarsız tərəfdaş olduğunu göstərdi..."
“Harada qarabağlı görürəmsə, ona sevinərək baxıram” - MÜSAHİBƏ
Moskvanın itirilmiş mövqeyinin bərpası uğrunda çırpınışları
AYP Başqanının müavini: “Ukrayna özünü Krım Xanlığının varisi elan etməlidir”
AY Partiya Başqanı: Bir daha soyqırımları yaşamaq istəmiriksə...
Anar Əsədli: "Qarabağda ermənilərin də, sülhməramlıların da təhlükəsizliyinin təminatçısı Azərbaycandır"
AYP Başqanı: "1-ci Qarabağ savaşında iştirak edən “OMON”çuların məhbəsdə qalması kimin nəyinə lazımdır?"
“Mənə siyasi suallar verməyin” deyən Məclis üzvləri – Onları parlamentdə kimlər "saxlayır"?
AYP Başqanı: “Rusiyadan dost, rus ordusundan sülhməramlı olmaz”
"Türkiyə ilə Azərbaycan Ermənistanı xaosun məngənəsindən qurtarmağa çalışmalıdır"
“Hazırda Dağlıq Qarabağda “əsəb çəkişməsi” yaşanır”
Teymur Rəcəbov: “Sevinc göz yaşlarını gizlətmək çətin olur” - MÜSAHİBƏ
AY Partiya Başqanı: “Avropa Birliyi və NATO Qafqaza Türkiyənin varlığı ilə daxil olacaq”
Oqtay Qasımov: "Xoş olmayan niyyətin ifadəsi..."
Elşad Abdullayev: “Ölkə daxilində səhayətlərə qoyulan məhdudiyyətlər qaldırılsın”
“Bu ərazilər nəzarətə alınsa Laçın dəhlizi...”
Siyasi analitik: “Türkiyə Fransanın təhdid və şantajlarına boyun əyməyəcək” - Müsahibə
"Demokratik islahatların inqilaba çevrilmədən gerçəkləşməsinin tərəfdarıyıq" - Anar Əsədli
Mehriban Əliyeva ölkənin gələcəyində gənclərin rolunun artmasında maraqlıdır - MÜSAHİBƏ
Rəsulzadəni İrəvanı ermənilərə verməkdə suçlayanları gələcək nəsillər çox şeydə suçlayacaq
Dilçilik İnstitutuna uzanan dillər: obyektiv və subyektiv səbəblər
Azərbaycanda unikal cərrahiyyə əməliyyatı həyata keçirildi (FOTOLAR)
Aktyorların vərdişidir, onlar həmişə şikayət edirlər - Bəhram Osmanovla müsahibə
Bizim toplumun qadınları xoşbəxt və səmimi deyil - Rəssam Pəri
Onda elə bilirdim dünya dağılıb, yaşaya bilmərəm – Nəsibə Abdullayevayla müsahibə
Alpinistlərin tapılmamasında suçlanan Şahin Mirzəyev danışdı: Məlumatları yayan Ekologiya Nazirliyidir
Bu, büdcə xərcləmələrində mövcud korrupsiyanı daha da genişləndirəcək - Qubad İbadoğluyla müsahibə
Əvvəlki kimi yuxarılar idarə etməkdən, aşağılar idarə olunmaqdan zövq alırlar - Fazil Mustafayla müsahibə
Özbəklər bizi belə sevdiyinə görə burdakı ermənilər bizdən çəkinir – Azərbaycanlının Özbəkistandakı 18 illik həyat yolu
Özbəkistanda bir erməni öldürülsə, mən günahkar bilinərdim... - Özbək tarixçiylə müsahibə
Heydər Əliyev o vaxt məni Moskvaya göndərməsəydi... - Azərbaycanın səfiriylə müsahibə
Bizdə sağlamlıqdan başqa hər şeyə pul xərcləyirlər - Məşhur radioloq
Quska zorakılıq edib, amma mənə qarşı yox... - Sərdar Cəlaloğlu yazılanları təkzib etdi
Rəşad Məcid: Biz həmişə belə olacağıq, ağır, təmkinli, sanballı...
Rauf Arifoğlu: Azərbaycanda prezidentlər, hakimiyyətlər əvəzləndi, qəzetimiz isə...
Vəliəhdə sui-qəsd belə edilə bilər - Aida Qəmbər
Qarabağ
Mənim rəqibim İlham Əliyevdir, müxalifət namizədləri yox... – İsa Qəmbərlə müsahibə
Azərbaycan, Türkiyə və İran birləşməsə, bölgədə qan su yerinə axa bilər - Yusuf Halaçoğluyla özəl müsahibə
Armeniyanı silib, yerinə nə yazaydım? - Qalmaqallı dərsliyin müəllifiylə müsahibə
Tarix dərsliyindəki xəritə qalmaqalı Ermənistan mediasında – Nəyi doğru etmədik?
Prosineçki məğlubiyyəti belə şərh etdi
Tarix dərsliyində Ermənistan xəritəsi: nöqsan, yoxsa süni ajiotaj?
İki gürcünü rusca danışan görməzsiniz, azərbaycanlılar isə... – Hamlet İsaxanlı
Müəllimlərə vəd edilən dərs saatları niyə verilmir? – ARAŞDIRMA
Ağıllı olmaq üçün kürü yox, zeytun yağı yeyin – İlber Ortaylının müsahibəsi
Alim Qasımov erməniylə eyni səhnəni bölüşəcək? - MÜSAHİBƏ
İstəyir ölkəyə 50 milyard dollar gəlsin, mənası nədir?
Poroşenkoya səhvini başa saldılar - Saakaşvilini indi nə gözləyir?
Cəfər Axundzadə: Kinostudiya filmləri rəfə qoymaq üçün çəkir?
Çingiz Abdullayev "26" kafesi barədə: İsraildə, ABŞ-da, Rusiyada bizə gülürlər
Lütfi Zadə azərbaycanlılar üçün nə etməliydi?
Mehman Əliyevi müxalifətçi hesab eləmirəm, onun hakimiyyətə münasibəti... - Pənah Hüseynlə müsahibə
Hər şey göründüyü kimi deyil, arxada ciddi proseslər gedir - Vahid Əhmədov
131.746 Suriya ərəbi doğma, yüzlərlə Azərbaycan türkü ögey oldu
Rusiya Türkiyənin sözünü eşitsə... – Qabil Hüseynli
Məndən siyasi analiz verməyimi istəməyin
Bizdə satılmaq yoxdur, şərəflə gedəcəyik – MEHMAN ƏLİYEV
Universitetlərin köçürüləcəyi yerlər məlum oldu – QƏBƏLƏDƏN REPORTAJ
Bunu açıqlamaq Məleykə Abbaszadənin vəzifə borcudur – Vurğun Əyyub
O vaxt testlə qəbulu ədalətin bərpası üçün tətbiq etmişdik – Firudin Cəlilov
Hamlet İsaxanlı: “Test üsulu ləğv oluna bilməz”
Məktəbli geyimi alarkən aldanmayın! – Qiymətlər
O vaxt Elçibəyi Türkiyəyə gətirməsəydim... - Enis Öksüzlə özəl müsahibə
Nizami Cəfərov, bəs buna nə deyirsiniz? – Azərologiya polemikası böyüyür
Güntay Gəncalp elm adamlarıyla qadın adıyla yazışaraq onları şantaj edir - İDDİA
Arvadını döyən kişini kim cəzalandırmalıdır: qanun yoxsa qohum-əqrəba?
Artıq it hürən tərəfə getmək ölüm deməkdir - Araşdırma
Ələsgər Məmmədli: Hökumət “Turan”ı bağlamaqla milli dayaqları sarsıdacağını bilir
Yanvar hadisələrindən sonra Beycan Fərzəliyevi AXC-dən uzaqlaşdırdılar - Pənah Hüseyn
Trampın Qarabağa aid bəyanatı Azərbaycana nə vəd edir? – AÇIQLAMA
İran istəsəydi, Ermənistanının işğal faktı ortadan qalxardı - TOFİQ ZÜLFÜQAROV
“Bakcell qurbanları” şirkətə nə qədər pul qazandırır? –NARAZILIQ
Biz dünyanı öz dilimizdə dərk etmək istəyirik – MÜSAHİBƏ
Ölkə rəhbərliyinə yanlış məlumat veriləcəkdi - Ancaq alınmadı...
Qəbələnin ən böyük yanacaqdoldurma məntəqələri bağlandı – REPORTAJ
Əli Həsənovun nəvəsinin əvvəlki davranışları istintaq mövzusu ola bilər - AÇIQLAMA
Vaqif Əsədov: Artıq vəzifəli şəxslər bizə xahişə gəlmirlər, qorxurlar...
Kərküklü millət vəkili Azərbaycandan kömək istədi: Kərkük türklərinin buna ehtiyacı var
Xaricdə hər kəs bizdəki kinofestivallar barədə soruşanda utanırdım...
İran-Ermənistan sazişi Azərbaycana qarşı razılaşdırılıb – POLİTOLOQ
Rusiya-Ermənistan ordusu Azərbaycana qarşı döyüşə bilməz - MÜSAHİBƏ
Ermənilər Türkiyədə kəşfiyyata başlayıb - Din pərdəsi altında
Dilimizi bilməyənlərə Azərbaycan vətəndaşlığı verilməsin - Dekandan təklif
Rusiya bununla Azərbaycana təzyiq göstərə bilməz - POLİTOLOQ
Azərbaycanda icmalar var ki, ancaq ərəbcə danışmağı xoşlayırlar - MÜSAHİBƏ
Türkdilli dövlətlərin başçıları görüşəndə rusca söhbət edirlər - QULU MƏHƏRRƏMLİ
Kinonun biznes kimi inkişafını istəyiriksə, biznesin qaydaları ilə sözdə deyil, işdə oynayaq
Uşaqlarımızı rus məktəbinə göndərmək günah, milli xəyanətdir – SABİR RÜSTƏMXANLI
Fatih Birol: Neft hasilatçılarının cəhdləri boşa çıxdı - MÜSAHİBƏ
AHT Azərbaycanın lehinə qərar çıxardı - 1 il də vaxt verildi
Cavanşir Quliyev: Umanlar umduqlarını ala bilmədilər deyə Elçibəyə düşmən kəsildilər
Əli İsa Cabbarov: Kinostudiyanın direktorunu kollektiv seçsin
“Pərdə”nin rejissoru: Filmlər olmasaydı, hələ də küçədə veyillənən avaranın biriydim
BU OYUNDA KİM UDUZDU: Azərbaycan mediası, yoxsa Zaxarova?
Türkiyə vətəndaşından Mehriban Əliyevaya müraciət – Onu kimlər incidir?
Açıq yara kimi yaşamaq çox çətindir... – LEMAN SAM
Krediti olanlar da sosial ev ala biləcək - Vüqar Bayramov
AKP-li millət vəkili Ünüvar: “Türkiyə qazandı”
İSTİQLAL HƏRƏKATÇISININ QƏRİB MƏZARI TAPILDI
"Atatürk düşmənçiliyi Atatürk sevgisini artırır"
Səfirin cavabları erməni jurnalisti əsəbləşdirdi: Varlığınızdan xəbərim olmayıb
Beş düşmən tankı, dörd mühasirə və qazi DÖNMƏZ
“Bizə o hədiyyələri Azərbaycan səfirliyi yox, Zakir Qaralov bağışlayıb”
Bu, Türkiyənin Rusiya ilə əməkdaşlığına mənfi təsir edə bilər - MÜSAHİBƏ
Sarkisyan ermənilərin qanını tökər, amma geri çəkilməz – POLİTOLOQ
"Kərkükdə Kürdüstan qururlar, amma Türk dünyası çal-çağırdadır"
Mehman Hüseynovun vəsatəti təmin edilmədi
Kərkük millət vəkilindən kürd bayrağıyla bağlı AÇIQLAMA
Hikmət Hacızadə: “Xalq narazıdır, kiminsə başını istəyir”
NATO Əfqanıstanda İŞİD-ə qarşı əməliyyat keçirdi
İlham Əliyevin o sözünü türk xalqı bu gün də unutmur – Türkiyəli millət vəkili
Jirinovski ölmədən o sözləri təkzib olunacaq – MÜSAHİBƏ
Prezident kreslosunda başqa qərarlar verməyə məcbursan – Toğrul İsmayılla müsahibə
Türk insanı AKP-yə “hə” deyər, başqanlığa səs verməz
Rəhman Bədəlovdan iddia: “Ermənilər bizim düşmənimiz deyil”
“Türkiyə ölüsünü ən tez basdıran ölkədir” – Tuncel Kurtiz
Vaqif Nəsib: Anarın özü şər, yaradıcılığı xlorlu su kimidir
Məhsa Mehdili: Parçalanmanı bir tale kimi qəbul edib yaşamayaq
Fatih Kısaparmaq Elçibəyə niyə yalan danışıbmış? – XATİRƏ
Akif Qurbanov: “Onlar istəyir ki, vətəndaş cəmiyyəti olmasın”
Atilla Kaya: Baxçalı 15 ildi başqanlığın əleyhinə danışırdı, indiysə...
Məmməd İsmayıl: “Vətəni altımızdan kilim kimi çəkdilər”
Elmir Əkbər: “Dəyanəti danışdıqlarına görə bu cür cəzalandırdılar”
Çingiz Hüseynov: “İnsan İlahinin kitabına – Qurana müdaxilə edib”
Prezidentin çıxışı gündəmdə: Mərkəzi Bank əməkdaşları niyə cəzalandırılmır?
Musa Yaqub: Mən öz siyasətimi şeirimlə həyata keçirirəm
“Rus qoşunlarının Bakıya gətirilməsində Mütəllibovun birbaşa məsuliyyəti var”
“Tramp Qarabağ məsələsində təşəbbüsü Rusiyaya verəcək” – MÜSAHİBƏ
Mehriban Ələkbərzadə: “Deyirlər günəş doğacaq, palçığa döz, dözə bilmirəm…”
Vitse-prezidentlər ölkəni böhrandan çıxara bilərmi?
Yusif Halaçoğlu: “Türkiyə diktatorluq istəyirsə, vay onun halına” - MÜSAHİBƏ
Ramiz Rövşən: “Adam anasından necə küsürsə, mən də Allahdan elə küsürəm”
“Türkiyədəki təhlükə Azərbaycana da təsir edə bilər”
“İntellektual qadınlar bu ölkədə xoşbəxt ola bilmir”
Azərbaycan xalqı bizi sevir, çox istərdik ki, dövləti də bizi sevsin
İqtidarın sözünü deməyəndə dəstədən çıxdaş eləyirlər, müxalifətin sözünü deməyəndə satqın çıxarırlar
Azərbaycan gəncliyi ideoloji istiqamətlərə əhəmiyyət verirmi?
“Cümhuriyyət”in köşə yazarı: “Kənan Evrən Atatürkün adından pis məqsədlər üçün istifadə etdi”
Sabit Bağırov: “Hər şeyi kitabımda aşkara çıxaracağam”
Sıla: “Özümü bu ölkədə yadplanetli kimi hiss edirəm”
“İnsanilik elanıyla yaranan dinlərin hamısı tədricən zülm aparatına döndü”
Anam dedi Kələkiyə, Elçibəyin yanına getməmiş bir də mənim evimə gəlmə
“Yaraşıqlı futbolçulara baxırdım”
Tofiq Zülfüqarov: “Artıq hansısa proseslər gedir...”
“Demokratiyanı, aydınlığı oğurluğa, terrora qarşı qoyacağıq”
Deputat səhv ayağı kəsən həkimə 10 il həbs tələb etdi
Böyük Britaniyanın qərarı Azərbaycana nə vəd edir? - Tofiq Zülfüqarov cavablandırır
Manatı sərbəst buraxmaq lazımdır... Harda dayandı, dayandı
"Elm azad olmayanda adların qarşısında professor, akademik yazılmasının mənası yoxdur"
Yaxın gələcəkdə Gürcüstan Şərqi Avropanın kino-məkanına çevriləcək
Fuad İbrahimov: “Ölkədə iqtisadiyyatın kiçilməsi tənəzzülü daha da dərinləşdirəcək”
Orlando qətliamı seçkilərin taleyini dəyişəcəkmi?
"Qanun"a niyə təzyiq olunur?
“Qazandıqları gəlirin bir qismini belə Azərbaycan üçün xərcləməyənlər prezidentlə bolluca şəkil çəkdirirlər”
“Onlar həmişə uşaq kimidirlər”
“O, İntizam Komissiyasının sədri olanda deputatlar bir-birini şapalaqlayırdı”
"Kamil qayıdıb görsəydi ki, Dilarə başqası ilə yaşayır, neyləyərdi?”
“Məğlubiyyət yetimdir, onun sahibi olmur”
“Elçibəyi tənqid edənlərin əksəriyyəti vəzifədə özlərini doğrultmayan uğursuzlardır”
"Elçibəy prezident seçiləndə dövlətin yalnız adı, 156 əsgəri, 10 milyon rublu vardı"
Sabir Rüstəmxanlı: Niyə ermənilər bacardı, türklər yox?
“Ramiz Mehdiyev məqaləsində ABŞ rəhbərliyini nəzərdə tutmayıb”
“İndi Rəsulzadəni İrəvanı ermənilərə verməkdə suçlayanları gələcək nəsillər çox şeydə suçlayacaq”
"Azərbaycan "yırtıq hovuz"a nə qədər su töksə də, dolmayacaq"
Məntiqli nəticədir ki, SOCAR bu gün xaricdə nümayəndəliklərini bağlayır
“Nə o, nə də mən reytinq xatirinə şpaqat açan jurnalistlərdən deyilik”
Azərbaycan “Avroviziya”da iki hədəfdən hansına çatdı?
Qurultay iyunun əvvəlində baş tutacaq
“Vergi sistemində araşdırmaya və islahatlara ehtiyac var”
Sənət adamının cənazəsi hardan götürülməlidir? – Müzakirə
“Artıq söz o gücdə deyil, mənası itib. O sözü deyən adamların özlərinin təmizliyinə inanmaq olmur”
“Bu, Rusiyanın yox, Ermənistanın kiçik bir oyunudur”
“O uşaq ölsəydi, bir də foto çəkməzdim”
“Qarabağ danışıqları prosesinin nəticəsizliyi danılmaz faktdır”
“Həsənov Sarkisyanı danışıqlar masasına gətirməli, Məmmədyarov isə masada işi həll etməlidir”
“94-cü ildə ermənilər Qarabağda İran təyyarəsini vurublar”
Kitab mağazaları bağlanmaq təhlükəsiylə üz-üzə
“Artıq Azərbaycan qadını zorakılığa dözmür, çünki...”
"Elçibəyin başlatdığı xalq hərəkatının dövründə İranda türklük mübarizəsi zirvə nöqtəsinə yetişdi"
“Cəsarət insanı uğura aparan ən vacib keyfiyyətdir”
“Bu münaqişənin yaranmasında Rusiyanın da rolu, yeri var”
"Məqamdır, sonuna kimi getməliyik" - Mübariz Tağıyev
“Kuba dəyişikliklər ərəfəsində olan ölkədir”
Qulu Məhərrəmli: "Başa düşmürəm, nəyə görə AzTv-nin sədri məni məhkəməyə verir"
"Təəssüf ki, məni tez buraxdılar..."
Tofiq Yaqublu: "Demokratiya uğrunda daha əzmlə mübarizə aparmalıyıq" [Video]
Anar Məmmədli: "İctimai anlamda daha çox xeyir verə bilərdim..." [Video]
Rəşadət Axundov ilk dəfə hansı xəbəri xeber365-ə açıqladı? [Video]
Vurğun Əyyub: "Azərbaycanda özünü vətəndaş və ziyalı sayan insanların hər biri Qulu Məhərrəmlini müdafiə etməlidir”
"Heydər Əsədov kimi adamları idarəetmədən kənarlaşdırmaq lazımdır"
“Rusiya Azərbaycanı təsiri altında saxlamaq üçün Talışıstan məsələsindən istifadə edir”
“Özümüzü Suriya bataqlığına saldıq, indi orda çabalamaqdayıq”
“Belarus hələ də Rusiya təsirinə açıq olan və məruz qalan yeganə ölkədi”
“Elçibəy dövründə Tehranda Azərbaycan kitab evi açılmışdı”
“Sponsorlar türkcə uzunmetrajlı filmlərə maliyyə ayırmağa maraqlı deyillər”
"Əgər Bayır-Bucaq PYD-nin əlinə keçsə, Ağ Dənizə qədər kürd dövləti qurular"
10 18:34:09 FEVRAL "Hamı elə fikirləşdi ki, qadın bir şey istəyir, amma əslində çox şey istəyir"
Aktyor böyrəyini satmaq istəyir - VİDEO
"Aktyorlar, teatr işçiləri ən müdafiəsiz camiəyə çevrilməməlidir"
“Azərbaycan Suriyanın, Liviyanın vəziyyətinə düşə bilər”
“Xəbərə münasibət bildirmək aparıcı üçün qeyri-peşəkarlıq sayılır”
Fuad İbrahimov:
“Mərkəzi Bank ölkədəki böhranı tənzimləyə bilməz, MB bazara yalnız manatla daxil ola bilər, dollar buraxası deyillər ki”
Ölkə hüquqşünasları “Azərbaycan” qəzetindəki məlum yazıya münasibət bildirdi.
Şimali Koreya kinosunun tarixi boyunca heç bir filmdə heç vaxt heç kim öpüşməyib
“Şairə necə yazmaqla bağlı məsləhət verənlər tarix qarşısında məğlub olublar”
"Kəşfiyyat xidmətinin müstəqil olmağı vacib idi"
Təhlükə sadəcə həbs olunmaq deyil, ev alıb, qələmini biryolluq satılığa çıxarmaq və problermlərin səfindən uzaqlaşmaqdır
Mirvari Qəhrəmanlı: “Əgər qasırğa haqda məlumat verilmişdisə, onlar getməməli idilər”
“Gənclik Rəsulzadənin səsini telefonunda saxlayır, onun fikirləri ilə böyüyür”
“İranın ziyalısı, muxalifəti və dövləti güneylilərin azadlıq hərəkatını nüvə müharibəsi qədər təhlükəli sayırlar”
Paris terrorunun ikiyə böldüyü Azərbaycan toplumu
Şəhriyar Del Gerani “Vicdansız adamın yanında dayanıb, gözəl mətn yaza bilməzsən”
Rəsulzadənin Gəncədəki büstü niyə örtülüb: qısqanclıq, yoxsa abadlaşma?
Nobel: siyasi yoxsa sülh mükafatı
Mirzə Sakit: “Şamaxıda 87 yaşında gənc anam üçün darıxıram”
Ruslan İzzətli: “Tək çarə demokratiyadır”
“İslam dini kişi ilə qadını bir-birinin libası, örtüsü kimi qələmə verir”
Telekanallarda şou verilişləri niyə bağlanır, məhdudiyyət, yoxsa islahat?
“Avropanın o qədər səhvləri var ki... Putin Rusiyası Azərbaycana pozitiv...” [Video]
“Təhsildə islahatlar əsas hədəfim olacaq”
Fazil Mustafa: “Siyasi məhbus Soljenitsın idi. Bunlar….”
Tural Abbaslı: "“Mən siyasətə qarışmıram” ifadəsini işlədən bir cəmiyyətdə siyasət artıq sıfırdır"
İŞİD terrorundan ən qazanclı çıxan kürdlər oldu
“İdmana sərf olunan vəsaitin yüzdə biri kinoya ayrılsa, yüz qat artıq uğur qazanarıq”
"Rusiya belə hakimiyyət qoruyandısa, Yanukoviçi qoruyardı" [Video]
“Şeytan Allahı təmizə çıxartmaq üçün uydurulmuş obrazdır” (18+)
“Müxalifət parlamentdə cəmiyyətdə malik olduğu çəkiyə uyğun nisbətdə təmsil olunmur”
“Xarici mütəxəssislərin Azərbaycana cəlb olunması müəyyən korporativ maraqların üzərində qurulub”
“Fəlsəfə, tarixinin az qala yarısını dinə kənizlik edərək yaşayıb”
“Rusiya XIX əsrdən başlayaraq erməniləri ona görə müdafiə edirdi ki, həmişə arzusunda olduğu Şərqi Anadolunu ələ keçirsin”
“Yaradıcı şəxslər psixi xəstəliklərdən ən çox isteriya nevrozuna tutulurlar”
“Son 20 ildə Güney Azərbaycan 200 ildə keçdiyi yolu keçib”
“Cem Yılmaz səhnədə elə sözlər deyir ki, mən, yan-yörəmə baxıram ki, görən eşidən oldu?!”
“Azərbaycan seçicisi qarnının qurultusunu dinləyir”
“Maarifçilik termininin istifadə edilməsinə qarşıyam”
““Əli və Nino” elə bir qiymətli sərvətdir ki, onun üstündə əsmək lazımdır”
“Xaricdən xammalın müəyyən hissəsi gətirilirsə, qiymət 30 faiz artırıla bilməz”
Əvvəl-axır gözünü ağarda- ağarda baxan atam olacam
Nazim Məmmədov: “21 fevral qərarının iqtisadi əsası yoxdur”
“Türkiyə neftin qiymətinin enməsindən qazandı”
"Azərbaycan cəmiyyətində çoxları dinini pirlərdə, ziyarətgahlarda öyrənir"
Nejdət Ün: “Zaman və tarixin Türkiyəni haqlı çıxaracağını düşünürəm”
Rusiya və Cənubi Qafqaz: bugün və sabah
"Yaradıcılıq ehtirası sevgidən qat-qat böyükdü"
“Başbuğla Elçibəyin arasını vurdular”
“ADR siyasi partiya alternativlərindən biri ola bilər”
2015-ci il Azərbaycan üçün coşqu ili olacaq
Əvəz Zeynallı: "Artıq prezidentin əfv fərmanı belə ədalətsizliklərin qarşısını almaq mexanizminə çevrilib"
"Gücümüzü birləşdirməliyik, sevgimizin nəticəsini göstərməliyik"
“Amerika, prezident İlham Əliyevin hakimiyyətinin güclənməsində daha çox maraqlıdır”
“Koroğlu” körpüsünü düzgün tikməyiblər”
Dəmirhan Taşhan: “Ziyarət etmək istədiyimiz ilk ölkə Azərbaycandır” [VİDEO]
"Hökumətin açılım siyasətinin məqsədi Öcalanı azad etməkdir"
“Qarabağ problemi həll edilmədən münasibətlərimiz düzəlməyəcək”
Mustafa Destici: “PKK- nın Azərbaycanda qrupları var, amma...” [VİDEO]
“Türkiyə Krımın Rusiya tərəfindən işğalını qəbuledilməz sayır”
“Biz onlardan daha güclüyük”(VİDEO)
Hamı yaşamaq istəyir+VIDEO
Yaşamaq uğrunda mübarizə apara-apara vəhşiləşmişik
“Balanslaşdırılmış siyasət çox ciddi dəyişikliklərə uğrayır”
Mehriban Əliyeva Ərciyəz Universitetinin fəxri doktoru adını alıb
Vəfa Quluzadə: “Rusiya Qarabağ məsələsində dirəniş göstərib maneçilik törədir”
Qiyom de Seyle:
“Azadlıq” qəzeti Anar Məmmədov məsələsində bizə arxadan zərbə vurdu+Video
Ümidini itirmədən mübarizəyə davam+Foto-Video
Qubad İbadoğlu: “İntellektual müstəvidə Azərbaycan hakimiyyətinə daha tez qalib gələ bilərik”
Həbslər cəmiyyətdə tam ümidsizlik hissi yaratmağa yönəlib
Cavid Təvəkkül: “Əsas odur ki, sevgilinlə-yəni kinematoqrafiya ilə bir yerdəsən”
Rusiya bu gün millətçilik psixozundadır
Mehman Əliyev: “QRANTLARIN 90 FAİZİ HÖKÜMƏTİN ÖZÜNƏ ÇATIR”
Hakimiyyətin mövqeyi güclüdürsə, bu həbslərə nə ehtiyac var?
“Bizdən hər şey gözləsinlər”
Başqan seçilsəm, ilk seçkilərdə iqtidara gələcəyik
Ərəstun Oruclu: “Rusiya Avropaya enerji sanksiyaları tətbiq etsə, bu, onun özü üçün fəlakət olacaq”
Haber Yazılımı