301 Moved Permanently

Moved Permanently

The document has moved here.

Xəbər haqqında
04 Yanvar 2018 - Cümə axşamı 15:05 1901 nəfər oxuyub
 
Güney azərbaycanlılar İrandakı aksiyalara ona görə qoşulmadı ki... - Müsahibə
GÜNEY AZƏRBAYCAN Xəbəri
Güney azərbaycanlılar İrandakı aksiyalara ona görə qoşulmadı ki... - Müsahibə

Artıq bir həftəyə yaxındır İranı bürüyən etiraz aksiyaları bütün dünyanın əsas xəbərinə çevirilib. 28 dekabrda Məşhəddə başlayan aksiyalar ilk olaraq iqtisadi vəziyyət və işsizliklə bağlı oldu. Lakin sonrakı günlərdə etirazçıların şüarlarının siyasi xarakter daşımağa başlaması meydana bəzi suallar çıxardı.

 

Okeanın o tayından Trampın sözügedən aksiyalara dəstək verməsi isə İranda onsuz da gərgin olan vəziyyəti daha da qarışdırdı. 

 

Sözügedən İslam Respublikası Azərbaycanla sərhəd qonşusudur. Bundan başqa, İranla ölkəmiz arasında bir sıra iqtisadi və strateji məsələlər ətrafında əməkdaşlıq edilir. Son günlər orda baş verən hadisələr ölkəmizdə də ciddi narahatlıqla izləndi.

 

Olaylarla bağlı Türkiyə mediası bir cür, Qərb KİV-i isə tamam başqa cür analizlər təqdim etdi. İran mətbuatı isə bu müddət ərzində ancaq rəsmi xəbərləri yaymaqla məşğul oldu. Bu məlumat müxtəlifliyində daha dəqiq analiz üçün Xeber365.com güney azərbaycanlı politoloq, İran və Qafqaz üzrə siyasi mütəxəssis Kərim Əsğəri ilə müsahibəni təqdim edir. 

 

 

- İranda baş verən hadisələr müxtəlif cür şərh edilir. Kimisi bunu iqtisadi etiraz, bəziləri hakimiyyət daxili qarşıdurma, başqaları isə xarici müdaxilənin nəticəsi kimi analiz edir. Sizcə etirazların səbəbi əslində nədən ibarətdir?

 

- Dünya İranda dövlətin siyasətinə qarşı keçirilən etirazlara şahidlik edir. Lakin burda bir neçə qəribə məqam var. Etiraz aksiyalarının başlanğıc nöqtəsi İranın müqəddəs şəhəri olan Məşhəd oldu. Bu məqam çox böyük əhəmiyyətə malikdir. Unutmaq olmaz ki, aksiyaların əsas təməli iqtisadi problemlər və işsizlikdən qaynaqlanır. Lakin sonradan bu məsələlər siyasi arenaya daşındı.

 

Heç kimə sirr deyil ki, İranda ciddi iqtisadi problemlər və işsizlik məsələsi var. Əhalinin 50 faizindən çoxu işsizdir. Ancaq mümkün variantlardan biri də ölkədə hökm sürən hakimiyyət daxili çəkişmələrdir. Xamenei və ona bağlı olan inqilab keşikçiləri ilə reformistlər dediyimiz kəsimin arasında ciddi çəkişmələr var. Keçən il Rəfsəncani şübhəli bir ölümlə dünyasını dəyişdi. Beləliklə, Həsən Ruhani Xamneiyə qarşı yalnız qaldı. Bu günkü məsələlərin bir ucu da İrandakı son prezident seçkilərinin əvvəlinə gedib çıxır. O zaman Xamneinin namizədi Rəisi idi. Ancaq Rəisi seçilməyincə Ruhani prezident oldu. Həmin vaxt inqilab keşikçiləri ilə Ruhani arasında ciddi bir problem yaşandı. Ona görə də bu aksiyaların arxasında inqilab keşikçilərinin olmasını da ehtimal edirlər. Ancaq bu versiyaya baxsaq görərik ki, etirazlar həddini aşdı və milli bir üsyana çevrildi. Çünki İranda iqtisadi milli gəlir təqribən 7 min dollar civarındadır. Və günümüz reallığında bu çox aşağı rəqəmdir.

 

- Müşahidələrinizə əsasən etiraz aksiyalarının keçirilməsində məqsəd nədir?

 

- Etirazların səbəbləri və məqsədləri dediyimiz kimi iqtisadi səbəblər ola bilər. Burda əsas məsələ iqtisadiyyatın yaxşılaşdırılmasıdır. Sonradan siyasiləşən bu aksiyalarda şüarlardan da göründükü iştirakçılar İrandakı dövləti hədəf alıb. “Xomneiyə ölüm” və ya “Ruhaniyə ölüm”, “İran Suriyada nə işin var? Ordan çıx” şüarları bunu göstərdi. Bu məqamda qeyd edim ki, İranın regiondakı siyasəti - Suriya, Yəmən və İraqa müdaxiləsi, ordakı şiəçi qrupları dəstəkləmək siyasəti xalqı ciddi şəkildə narahat edir. İnsanlar İranın bu kirli xarici siyasətinə son verməsini tələb edir.-

 

- Küçələrə çıxan insanların bir neçə fərqli qruplara aid olduğu yazıldı. Əslində aksiya iştirakçıları kimlər idi.

 

- Küçələrə çıxan insanları sinifləndirmək olmur. Ancaq onların tərkibi əsasən gənclərdən ibarətdir. Etiraz edənlərin çoxu universitet məzunlarıdır. Onlar arasında işsizlik səviyyəsi daha böyükdür. Ona görə də bu aksiyalarda gənclər daha aktiv oldu.

 

- Bəs xarici müdaxiləni necə, real hesab edirsinizmi?

 

- İran dövləti aksiya iştirakçılarının bir qismini xariclə əlaqədə günahlandırır. Doğrudur bununla bağlı heç bir rəsmi dəlil-sübut yoxdur. Lakin Trampın tvitləri “xarici müdaxilə” şübhələrini beyinlərə yerləşdirdi. Etirazçıların da əksəriyyəti xarici müdaxilənin tərəfdarı deyil. Mən bu olaylarda xarici müdaxiləyə qarşıyam. İranda xarici müdaxilənin olması çox da mümkün görünmür. Çünki ölkə qapalıdır.

 

- Maraqlıdır, azərbaycanlıların yaşadığı Güney Azərbaycan şəhərləri aksiyalara aktiv qoşulmadı. Bunun səbəbi nə ola bilər?

 

- Əslində, onlar haqda "aksiyalardan kənarda qaldı" demək olmaz. Çünki bir çox türk şəhərlərində - Xoyda, Zəncanda, Marağada, Ərdəbildə bəzi kiçik və orta miqyaslı aksiyalar oldu. Etirazların İranın digər şəhərlərindəki kimi kütləviləşməməsinin səbəbi isə məncə odur ki, azərbaycanlılar etirazların arxasında nə dayandığını bilmirlər. Bundan başqa əvvəllər baş verən etirazlarda mərkəziyyətçilərin azərbaycanlıları İran dövlətinə qarşı yalnız qoymaları türklərin məsələyə səssiz qalmağına səbəb oldu. Lakin ümumi mənada baxdıqda iqtisadi sıxıntılar İranda hər kəsə qarşı eynidir. Hətta Azərbaycan vilayətinə qarşı bəlkə də neçə qat daha çoxdur.

 

Ayşəm Rüstəmova

Mənbə: Müəllif:
Güney, azərbaycanlılar, İrandakı, aksiyalara, ona, görə, qoşulmadı, ki..., -, Müsahibə,
Xəbərin videosu
Şərhlər
Digər xəbərlər
İranda referendum keçirilməsi tələb olunur
İran prokrorluğunun açıqlaması etirazçıların gözünü qorxutdu
Güneyin İrandakı siyasi proseslərin gedişindən geri qalması təhlükəlidir - Nəsib Nəsibli
Güney azərbaycanlı rejissorların filmləri Türkiyədə kinofestivalda
Azərbaycan nefti cüzi ucuzlaşdı
"10 Tramp gəlsə də heç nə dəyişməyəcək" - Ruhani
İran parlamenti Azərbaycanla bağlı qanun layihəsini qəbul etdi
Güneyli fəal şərti azadlığa buraxıldı
Urmiya muzeyinin eksponatı Türkiyəyə verilir
İranda minlərlə kürd yenə küçələrə çıxdı
Urmu gölünün dəhşətli fəsadı özünü göstərdi
23 sentyabrda dinc etiraz aksiyası - GÜNEY AZƏRBAYCANDA
Təbriz fərmandarı Azərbaycan haqqında bunları dedi
Güney Azərbaycanda daha iki fəal həbs edildi
Urmiya gölündə ekoloji vəziyyət getdikcə ağırlaşır - Rəhmanlı limanı qurudu
PKK hücum etdi: 3 türk hərbçisi yaralandı
Ərdəbildə 17 aydır fəhlələrə maaş yerinə boş vədlər verilir
6.1 bal gücündə zəlzələ Yaponiyanı silkələdi
İran türklərinin Yaxın Şərqdəki əhəmiyyəti
Hərbi liseylərə qəbul imtahanı keçiriləcək
İranda azərbaycanlı hüquq müdafiəçisi həbs edilib
Qərbi Azərbaycanda kütləvi etiraz: həbs olunanlar və yaralananlar var
İRANDAN TİLLERSONA CAVAB: NİFRƏTİMİZ ARTIR
Qaradağdan nə xəbər?
İranda növbəti hücum: 16 nəfər yaralandı
Tehranın küçə musiqiçiləri:İndi isə baş örtüyünü çıxar...
Azərbaycan Milli Dirəniş Təşkilatında istefa
Ərdəbildə zəlzələ: xəsarət alanlar var
Urmu gölünün 1000 kvadrat kilometrdən çoxu yenidən canlandırıla bilməz
İRAN YAS İÇİNDƏ...
İranda kömür mədənində partlayış: onlarla yaralı var
Rusiya və İran rəsmiləri Tehranda görüşdü
Məhkəmədən Rza Zərrab və Ebru Gündeşlə bağlı qərar
İranda AES yaxınlığında zəlzələ oldu
ZƏRİF: TRAMPIN SÖZLƏRİNİ CİDDİYƏ ALMAYIN
ƏRDOĞAN: RZA ZƏRRAB ATAMIN OĞLU DEYİL
Zərrabla Atilla birlikdə hakim qarşısına çıxdılar
PREZİDENTLİYƏ NAMİZƏDLƏRİN ADLARI AÇIQLANDI: ƏHMƏDİNEJAD YOXDUR
LAVROV: İRAN KRİTERİYALARA CAVAB VERİR, ÜZV OLA BİLƏR
"NƏZARƏT OLMASA, İRAN DA ŞİMALİ KOREYANIN YOLU İLƏ GEDƏCƏK"
İRANDA AVTOBUS AŞDI: 11 ÖLÜ
ABŞ-DAN İRANI ƏSƏBİLƏŞDİRƏCƏK SÖZLƏR
İRANDAKI DAŞQINDA ÖLƏNLƏRİN SAYI ARTMAQDA...
Daşqın Cənubi Azərbaycanı bu hala saldı - EKSKLÜZİV FOTOLAR
CƏNUBİ AZƏRBAYCANDA DAŞQIN: 17 ÖLÜ - Yenilənib
Əhmədinejad yenidən prezident olmaq istəyir - namizədliyini verdi
Avropa Birliyi İrana qarşı sanksiyaların müddətini uzatdı
İranda bir ilk - Qadın prezidentliyə namizədliyini verdi
RUHANİ: PRİORİTETİMİZ RUSİYA VƏ AZƏRBAYCANLA GÜCLÜ ƏLAQƏDİR
ZƏRRABLA ATİLLA HAQQINDA YENİ CİNAYƏT İŞİ AÇILDI
Ruhani: ABŞ-ın Suriyanı bombalaması danışıqlara zərər verdi
EYNİ GÜNDƏ HAKİM QARŞISINA ÇIXACAQLAR
İRANDAN ETİRAZ: SURİYADA VƏZİYYƏT DAHA DA PİSLƏŞƏCƏK
İran prezident seçkilərinə hazırlaşır: Namizədlərin adı açıqlandı
İranda türk milliyyətçiliyini yaydığına görə 5 il həbs cəzası aldı
İran hərbi bazasını Rusiyaya açdı
Rza Zərrab Trampın adamlarını özünə vəkil tutdu
Əhmədinejad Xameneiyini tənqid etdi
İranda ilaxır çərşənbəsində faciə
Haber Yazılımı